Skógræktarritið - 15.10.2005, Side 72

23. Ása L. Aradóttir, lngvi Þorsteinsson og Snorri Sigurðsson. Birkiskógar
íslands, könnun 1987-1991.1. Yfirlit, aðferðirog niðurstöður fyrir
Laugardalshrepp í Árnessýslu og Hálshrepp f Suður-Þingeyjarsýslu. Fjölrit
Rannsóknastöðvar Skógræktar rfkisins Nr. 11, desember 1995.
24. Eythorsson, J. & Sigtryggsson, H. (1971). The climate and weatherof
Iceland. Tftezoology of lceland. 1(3): 1-62.
25. Markús Á. Einarsson. Veðurfará íslandi. iðunn, Reykjavfk 1976.
26. Bjarnason, A. H. 1980. The History of Woodland in Fnjóskadalur. Acta
Phytogeographica Suecica 68: 31-42.
27. Hustich, I. (1979). Ecological concepts and biographical zonation in the
North: the need for a generally accepted terminology. Holarctic Ecology 2:
208-217.
28. Hamet-Ahti L. 1963. Zonation of the mountain birch forests in
northernmost Fennoscandia. Annales Botanici Societatis Zoologicæ Botanicæ
Fennicæ "Vanamo" 34(4): 127 bls.
29. Holmgren, A. (1912). Studier öfver nordligaste Skandinaviens björkeskogar.
Norstedt &söner, Stockholm 1912.
30. Jónsson, T. H. (2004). Stature of sub-arctic birch in relation to growth rate,
life span and tree form. Annals of Botany 94: 753-762.
31. Jónsson, T.H. (2004). The effect of climatic change on growth of sub-arctic
birch woodlands in Iceland. ACIA International Symposium on Climate Change
in the Arctic. Reykjavík, Iceland, 9-12 November 2004. Poster Session A2:
Paper 4 í: AMAP Report 2004:4 (fáanlegt á rafrænu formi á www.amap.no).
32. Kristinsson H. 1995. Post-settlement history of Icelandic forests.
Búvísindi, Icelandic Agricultural Sciences 9: 31-35.
33. Aradóttir, A. L. (1991) Population hiology and stand development ofbirch (Betula
pubescens Ehrh.) on disturbed sites in lceland. Ph.D. thesis, Texas A & M
University.
34. Kullman, L. (1993) Tree limit dynamics of Betula pubescens ssp. tortuosa
in relation to climate variability: evidence from central Sweden. Journal of
Vegetaúon Science, 4: 765-772.
35. Karlsson, P.S. &Weih, M. (2001). Soil temperatures near the distribution
limit of the mountain birch (Betula pubescens ssp. czerepanovii):
Implicatons for seedling nitrogen economy and survival. Arctic, Antarctic,
and Alpine Research 33( 1): 88-92.
36. Kullman, L. (1995). Holocene tree-limit and climate history from the
Scandes mountains, Sweden. Ecology 76(8); 2490-2502.
37. Jónsson, T.H. (2004). The distribution areas of mountain birch in the
North Atlantic region may respond differently to climatic warming than
cooling of the climates. ACIA International Symposium on Climate Change in the
Arctic. Reykjavík, lceland, 9-12 November 2004. Poster Session A2: Paper 5
í: AMAP Report 2004:4 (fáanlegt á rafrænu formi á www.amap.no).
38. Þorvaldur Thoroddsen (1933) Lýsing íslands II. Kaupmannahöfn.
39. Hákon Bjarnason (1971). Um friðun lands og frjósemi jarðvegs. Ársrit
Skógrœktarfélags íslands 4-19.
40. Ingvi Þorsteinsson. Gróðurvernd byggð á hóflegri nýtingu og ræktun lands.
Reykjavfk 1972.
41. Sturla Friðriksson. Þróun lífríkis íslands og nytjar af því, bls. 149-194. í:
íslensk Þjóðmenníng I. Uppruni og umhverfi. Frosti F. Jóhannsson (ritstjóri),
Bókaútgáfan Þjóðsaga, Rykjavík 1987.
42. Wastl M., Stötter J. og Caseldine C.J. (2001). Reconstruction of Holocene
variations of the upper limit of tree or shrub birch growth in northern
Iceland based on evidence from Vesturárdalur-Skfðadalur, Tröllaskagi.
Arclic, Antarctic and Alpine research 33: 191-203.
skýringin á tilvist birkiskóga-
beltisins á norðurjaðri tempraða
beltisins við Norður- Atlantshaf.
Þessi lffsmáti gerir vistkerfið mun
stöðugra í breytilegu umhverfi en
skógarvistkerfi sem treystir á
fræendurnýjun trjánna.
En hvað þýðir þetta fyrir
útbreiðslu birkisins á íslandi? Á
mynd 7 er áætlað hve hátt yfir sjó
7,6°C og 9,2°C sumarhitamörk
hefðu legið síðustu 10 þúsund ár
á stað með sama sumarhita og
Stykkishólmur. Til að áætla þessi
gildi voru hitagögn úr GISP2
ískjarnanum frá Grænlandi
sköluð þannig að þau gæfu nú á
tímum sumarhitagildi við
sjávarmál áþekk þeim í Stykkis-
hólmi. Ef við gerum ráð fyrir að
sáningarmörk birkisins séu við
9,2°C þá sýnir dökkgráa svæðið á
myndinni hve hátt birkið gat sáð
sér á hverjum tfma. Það blasir við
að ef birkið endurnýjaðist með
fræi hefði það dáið út á þessum
stað og það oftar en einu sinni.
Ljósgráa svæðið sýnir útbreiðslu
birkisins miðað við þessi
sáningarmörk og þolmörk þess
við 7,6°C.
í þessu dæmi eru þolmörkin
sennilega traustari en sáningar-
mörkin. Ef sáningarmörkin eru
við lægri sumarhita en hér er
áætlað hefði birkið náð hærra til
fjalla en myndin sýnir fyrir um 6-
7 og 2-3 þúsund árum. Núverandi
mörk væru samt óbreytt. Liggi
sáningarmörkin við hærri sumar-
hita væri útbreiðslusvæði birkis-
ins stöðugra en mynd 7 gefur til
kynna. Sáningarmörkin verða að
vera við töluvert hærri hita til að
hafa áhrif á núverandi skógar-
mörk. Núverandi útbreiðslumörk
eru því ekki mjög viðkvæm fyrir
forsendum um sáningarmörk og
það er ósennilegt að birkimörkin
hafi farið langt síðan um landnám.
Möguleg útbreiðsla birkisins
miðað við núverandi skilyrði er
70
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2005