Fróðskaparrit - 01.01.1991, Blaðsíða 127

Fróðskaparrit - 01.01.1991, Blaðsíða 127
LEIKAR OG LÆRDAR 131 um nakað stríð kann hava verið millum lærdar og ólærdar ljósmøður, men tað havi eg ikki funnið so nógv dømi um. Heilt sørt er tó ikki. í Hovs søgu er endur- givið bræv frá 1822 frá Tórði Thorsteinssoni lærara í Vági til amtmannin, har hann grem- ur seg um, at kona hansara, sum var á ljós- møðraskeiði í Havn (í 1817), verður ikki boð- send til barnakonur í øðrum bygdum, men at tey heldur venda sær til ólærdar ljósmøður. Ljósmøðrayrkið hevur, skrivar hann, verið teimum meira ein útreiðsla enn ein inntøka, og tó var meiningin við at senda hana á skeið á sinni, at hon skuldi kunna vinna sær og barninum nakað til lívsins uppihald, um hann skuldi fallið frá. 1882 fær ein ólærd fleiri ávaringar fyri at virka, har ið alment sett ljósmóður er, sum hevur lært í Keypmannahavn. Fútin fær boð um at ákæra bæði hana og mannin hjá barnakonuni - »for at have undladt at skaf- fe sig kyndig hjælp ved sin hustrus ned- komst«. Tann rætta ljósmóðurin verður bið- in um at boða frá skrivliga, hvørja ferð hon ikki verður boðsend og siga, hvør ið hevur virkað sum ljósmóðir. Kunngjørt verður í kirkjuni, at tað er bannað at heita á ta ólærdu. í ársfrágreiðing 1891 skrivar landslæknin, at »En mislighed er, at hvor den nye distriks- jordemoder ansættes, de gamle fremdeles praktisere - pá V. har af alle fødsler i 1891, sávidt jeg mindes, distriksjordemoderen kun administreret en eneste. Den gamle kender intet til antiseptik, og den nye glemmer den smule kundskab hun har.« At ljósmóðurin varð boðsend at koma úr aðrari bygd, sigur í sjálvum sær, at hennara kunnleikar og royndir vórðu viðurkend. Men sum dømini omanfyri vísa, løgdu fólk ikki sama dent sum læknar og aðrir mynd- ugleikar á, hvaðan hon hevði sín lærdóm. Trúskapur móti tí »gomlu« ljósmóðurini kundi vera sterkari enn lýdni til at fylgja lóg- arinnar boðum at nýta ta lærdu ljósmóður- ina. Á útoyggjunum tykjast fólk hava verið trekast at senda boð eftir tí »røttu« ljósmóð- urini, eisini um ferðalíkindini vóru góð. Tann dugnafiga ljósmóðirin í hinari øldini hevði kanska eins og sagt er um ljósmøður í okkara øld verið ein tryggleikaskapandi per- sónur við kunnleika og myndugleika at skipa fyri, hvat ið gerast skuldi, tá ið kona átti og lá á song. Umframt hennara persónleika og medferð hava jarðarmóðurtaskan og tey am- boð, hon hevði í taskuni, verið tey ytru sym- bol, ið kunnu hava givið henni henda mynd- ugleika, og seinni tann hvíti arbeiðsbúnin. Fólk hava sagt frá, at tey hava goymt task- una hjá ljósmøðrum, leingi eftir at tær eru deyðar. í Skúvoyar søgu er mynd av fjós- móður, sum stendur undir børu; taskan er við á myndini20. - Børn fingu fyrr at vita, at ljósmóðirin hevði nýføðingin við sær í task- uni, tað vísir eisini, at tað okkurt gátuført var við hesi tasku. Arbeiðsbýti: lækni - ljósmóðir - nærkona Ljósmøðurnar høvdu greiðar reglur fyri, hvat ið tær kundu gera, og hvat ið tær ikki kundu gera. Tíðliga varð brúkt sum grund- geving fyri at fáa skúlaðar ljósmøður, at tær dugdu betur enn tær ólærdu at meta um, nær neyðugt var at boðsenda lækna. Tað var sostatt gjørt eitt arbeiðsbýti mill- um læknar og ljósmøður. Summir granskar- ar hava lagt hetta út, sum at læknarnir vildu leggja tann læknafrøðiliga partin av burðar- hjálpini undir seg og ikki vildu lata ljósmøð- urnar fáa part í hesi vitan, sum var hægri í metum21. - Sum kunnugt sluppu konufólk í Norðurlondum ikki at lesa á lærdum háskúl-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Fróðskaparrit

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.