Fróðskaparrit - 01.01.1991, Blaðsíða 119

Fróðskaparrit - 01.01.1991, Blaðsíða 119
LEIKAR OG LÆRDAR 123 Føroyingar á rjósmøðraskúla í Keypmannahavn Seinast í 18. øld síggjast dømi um, at roynt hevur verið at fáa skúlaðar ljósmøður til Føroya. Svabo skrivar (1782), at ljósmøður eru í Føroyum, men ov fáar og ókønar. Hann nevnir, at ein ljósmóðir hevur verið í Danmark og lært, og vónar at fleiri kunnu verða sendar niður at læra.4 í prestafrá- greiðing frá 1785 stendur, at Sandsprestur hevði gramt seg um, at eingin ljósmóðir var í allari oynni. »... Jeg ønskede fra min Start at Øvrigheden vilde raade Bod derpaa og ej som førhen lade det blive ved blotte Løf- ter.«5 Neyvan hava tað verið nógvar føroyskar kvinnur, sum fóru til Keypmannahavnar á ljósmøðraskúla fyrst í 19. øld. í 1830-árun- um vóru nakrir næmingar úr Føroyum á ljósmøðraskúla fyri rokning amtrepartións- kassans; tilsamans vóru 7 næmingar úr Før- oyum á skúlanum 1830-48.6 Roynt varð at gera tað lagaligari hjá føroy- ingum at sleppa inn við at lata tær fáa frí- pláss á ljósmøðraskúlanum. í 1848 kom kgl. resolutión, sum tryggjaði næmingum úr Før- oyum, íslandi og Grønlandi tvey frípláss í part. Skipanin fekk tó ongan týdning í Før- oyum, tí millum 1848 og 1873 fór bert ein næmingur niður at læra7. Torført var at finna konufólk, sum buðu sær til at fara, og eydnaðist tað at finna eina, ið var fús at fara, slapp hon ikki inn. Hetta nevnir Panum lækni, sum var í Føroyum í sambandi við, at ring meslingasjúka herjaði í 1846, og eisini nevnir hann, at bæði amtmaður og lands- lækni høvdu roynt at lætta føroyskum næm- ingum at sleppa inn á ljósmøðraskúlan, men lítið var komið burturúr8. í 1871 vóru regl- urnar broyttar, so at frípláss skuldu vera til taks fyri 2 næmingum úr hesum 3 londum, eisini um næmingatalið annars var fult. Málsligir trupulleikar kunnu hava verið ein orsøk til, at danski ljósmøðraskúlin ikki var so fegin um føroyskar og íslendskar næmingar. Hetta heldur ið hvussu er íslend- ingurin Anna Sigurðardóttir. Hon nevnir sum dømi, at stutt eftir at íslendsk kona var komin á skúlan (1842), kom bræv til amt- menninar um at syrgja fyri, at næmingarnir vóru betur fyrireikaðir og førir fyri at lesa danskt »flydende og forstandigt«9. Eftir uml. 1880 eydnaðist betur at fáa før- oyskar næmingar at fara niður at læra; men ikki fyrr enn komið var væl inn í 20. øld, høvdu at kalla allar ljósmøður, sum virkaðu her í landinum, verið á ljósmøðraskúla í Keypmannahavn. Lítið vita vit um, hvussu kvinnur í 19. øld trivust á ljósmøðraskúlanum. í donskum bókmentum er lýst, hvussu umstøðurnar vóru. Nógv arbeiði varð lagt á næmingarnar, nógv náttarvøka, og lítil tíð til at lesa. Ljós- møður í 20. øld siga seg minnast hetta sum eina strævna tíð, og at tað í fyrstani kundi vera ringt at fylgja við. Ljósmøður føddar í hesari øldini hava gramt seg um, at lærarar ikki gjørdu sær so stóran ómak við gentum í barnaskúlanum; hetta, kunnu vit hugsa okk- um, hevur óivað verið vanligari fyrr. Ljósmøðraskeið í Havn í 1810-reglugerðin varð tann undantaksregla, at inntil nóg stórt tal av ljósmøðrum, sum høvdu verið á ljósmøðraskúla, vóru til taks, varð loyvt at seta ljósmøður, sum vóru upp- lærdar hjá fysikus á staðnum og høvdu fing- ið váttan frá honum ella øðrum læknakøn- um manni um, at tær vóru skikkaðar at virka sum ljósmøður. Landslæknar í Føroyum skipaðu tí fyri
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Fróðskaparrit

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.