Fróðskaparrit - 01.01.1991, Blaðsíða 135

Fróðskaparrit - 01.01.1991, Blaðsíða 135
LEIKAR OG LÆRDAR 139 nevni verður brúkt ímóti henni í Tinga- krossi. í lesarabrævinum sigur tann dul- nevnda »husmoder« seg hvørki vera »nogen Valkyrie-Natur eller føler mig kaldet til at optræde som »Samfundskvinde«32. Ei held- ur mundi tað verða væl upptikið, tá ið hon nevndi, at tann siður at vísa ljósmóðurini stóran blíðskap, kanska var betur burtur- dottin, tí tað hevði lætt um møguleikarnar at fremja lønarkrøvini. (Dimmal. nr. 99). Skriving Hansinu Hansens er fyriboðan um eina nýggja sjálvsfatan hjá ljósmøðrum. Yvir fyri myndugleikum høvdu tær ein mál- burð, ið legði dent á yrkismedvit og identi- fisering við tað almenna heilsuverkið. Men í tí dagliga arbeiðinum vóru tær bundnar av teimum krøvum um umsorgan, sum við- skiftafólk settu til teirra, og mettu í hvørjum føri sær, hvat ið mest trongdi til, og hvat ið tær kundu vænta ella krevja afturfyri. & SAMANUMTØKA í eldri tíðum var ljósmøðrayrkið eitt álitis- starv, sum fall á summar konur. Tann kunn- leiki, tær høvdu, høvdu tær lært av eldri konum. í 19. øld varð roynt at seta strangari reglur fyri, hvør ið kundi virka sum ljósmóð- ir. Endamálið var, at øllum borgarum skuldi standa køn ljósmøðrahjálp í boði, og tí vórðu krøv sett til upplæring á skúla og eft- irlit við starvi teirra eftir reglum í danskari lóg frá 1810, sum eisini tryggjaði ljósmøðr- um løn fyri tænastur teirra. Sera trupult var at fáa nóg mangar ljós- møður, ið eftir hesi lóg kundu metast sum skikkaðar til starvið. Hóast samtíðarmenn vóru varir við tann skeivleika, at bert tann parturin av lógini, sum ásetti skyldur og krøv, kom í gildi í Føroyum, men ikki tær lógargreinir, sum vissaðu teimum løn og hóskandi samsýningar, vóru nógvar forðing- ar fyri at greiða henda spurning so, at tað kundi eggja fleiri til at taka ljósmøðrayrkið upp á seg. Ring ferðarlíkindi gjørdu, at ljósmøður flest høvdu lítið arbeiði í part. Lítil peningur var í umfari, og tí lítið at taka av til løn og samsýningar. Ein bati var eitt skifti eftir, at nýggj lóg kom í gildi 1878. Ljósmøður fingu tá fasta løn frá tí almenna og rætt til »rími- liga samsýning« frá viðskiftafólki. Men sum frá leið, dragnaði ljósmøðralønin nógv aft- urúr samanborið við prís- og lønarvøkstur í landinum annars, og samtíðis øktust krøvini til, hvat ið ljósmøður skuldu duga og hava ábyrgd av, t.d. sjúkufyribyrgjandi tiltøkum og skráseting. Eftir 1900 varð fleiri ferðir borið upp á mál at fáa hesi viðurskifti í rætt lag, men ikki fyrr enn í 1920 eydnaðist at fáa nýggja ljósmøðralóg, sum allir partar so toiuliga kundu semjast við. Tær góðu ætlanir, sum danskir og seinni eisini føroyskir myndugleikar høvdu við at taka ábyrgd av hesum parti av almennu heilsurøktini og seta kønar ljósmøður um alt landið, kundu ikki fremjast uttan at leggja stórar arbeiðsbyrðar og ábyrgd á ljósmøð- urnar. Arbeiði teirra var av slíkum slag, at tær bæði eftir myndugleika krøvum og sið- bundum krøvum um næstakærleika illa kundu sýta sínum viðskiftafólki bøn, um enn ongar vónir vóru um hóskandi samsýn- ing. Einasti møguleiki var tí at greiða hesi viðurskifti við lóg, men leingi høvdu tær lítl- ar og ongar møguleikar til alment at bera fram nøkur krøv um rímiligar arbeiðssømd- ir. Var tað eitt tógvið stríð at fáa lønarviður-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Fróðskaparrit

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.