Helgarpósturinn - 18.06.1982, Blaðsíða 14

Helgarpósturinn - 18.06.1982, Blaðsíða 14
14 Föstudagur 18. júní 1982,-^^.' Magnús á Kjarvalsstöðum í tilefni af Listahátiö '82, voru þrjár sýningar opnaðar að Kjarvalsstöbum. Þær eru „Hönnun '82" og tvær myndlist- arsýningar, „Sýniljóö II og Skúlptúr" eftir Magnús Tómas- son og „Af trönum Kjarvals", sem Gylfi Gislason myndlistar- maour hefur sett upp i Kjar- valssal. > ///////?Y/J/ Ab þessu sinni verður fjaliað um sýningu Magnúsar. Sýning hans er viðamikil og fyllir alla ganga safnsins. A henni eru rúmlega 80 verk, sem mörg hver eru i fleiri hlutum, nokkurs konar seriur eða myndraðir. Þetta er væntanlega sú stærsta sýning sem hann hefur haldið hér og má með nokkrum sanni segja aö þetta sé yfirlitssýning yfir þróun listamannsins, sið- astliðin 10 ár. Þó er lungann úr sýningunni að rekja til þeirra starfslauna sem hann fékk frá Borginni og með þeim gat hann unnið ó- skiptur að list sinni i eitt ár. Grunnhugmyndirnar eru þó miklu eldri, eða allt frá árinu 1967 og má finna nokkur verk frá þvi snemma á siðasta ára- tug, sem tengjast seinni tima verkum Magnúsar. Sýningunni er skipt i þrjá hluta: „Sýniljób II", „Agrip af sögu flugsins" og „Skúlptúra", en þó eru sterk tengsl milli hluta. og flæða þeir oft hver i annars farveg. „Sýniljóð I" sýndi Magnús i Galleri Siim, árið 1977. Það eru þvi bein tengsl milli þeirrar sýningar og „Sýniljób II", sem hann sýnir nú. Um þessi verk segir Magnús, að þau séu mynd- ræn ljóð og ljóðrænar myndir, eða of ófullburða til að vera myndir, eða ljóð. Magniis kafar i klassiskar heimildir og dregur upp goð- sagnir af hellenskum uppruna. Um þessar heimildir spinnur hannsvo myndraðir sinar, setur goðsagnirnar i nútimalegt sam- hengi, til að áhorfandinn nálgist þær betur og skynji þær sem part af eigin tilveru. AUt er þetta umvafið fyndni, sem er Magnúsi i blóö borin. Herostrat- os brennuvargur frá Efesos (sem sjálfur var dæmdur á bál- ið, eftir að hafa brennt Artemis- arhofið til grunna), gengur ljós- um logum i gifsmyndum og teikningum Magnúsar. Eins er um Midas konung i Frýgfu, en allt varð að gulli sem hann snerti. Kannski eru þrjár teikningar „Morgunn úr lifi Midasar", best heppnuðu verk Magnúsar i þessum syrpum. Þar tekst honum best að tengja klassiska goðsögn við nútim- ann. Einnig koma við sögu i verk- um Magnúsar Prómeþeifur og feðgarnir Daidalos og Ikarus, en þeir siðarnefndu tengjast svo „Sögu flugsins". 1 pappírslágmyndunum, má finna skyldar tilvitnanir i klass- iskar bókmenntir. Aberandi best er „Hagnýt bibliusaga" (nr. 8), sem snýst um bygg- brauðin 5 og smáfiskana tvo og mett gátu 5000 menn, voru þó 12 körfur af brauði afgangs. Papp- irsþrykkið er greinilega unnið úr gifsskúlptúrnum (nr. 74), sem snýst um sama þema. „Agrip af sögu flugsins" eru flóknustu verk Magnúsar og jafnframt endapunkturinn á þessari yfirgripsmiklu sýningu. Þau eru ljóðræn tileinkun til allra þeirra sem koma við sögu flugsins, allt frá Cyrano de Bergerac til MacCready's sem „fyrstur flaug fyrir eigin vöðva- afli". Þetta eru safnmyndir af smá- hlutum, uppstoppuðum fuglum, bjöllum og leðurblökum ásamt öðrum fíngeröum konstrúksjón- um. Segja má að hér vinni Magnús eins og skurðlæknir eða úrsmiður, enda verður útkoman há-fagurfræðileg. Það er ótrú- lega löng ieið frá „Sögu flugs- ins" (1 6 hlutum, nr. 55) til upp- hafsins i verkum á borð við „Flug-vél" (nr. 76) og „Minnis- merki um Ikarus" (nr. 81), en þaueru gerb um 10 árum fyrr, i byrjun 8. áratugarins. Með þessari sýningu skýrist mjög staða Magnúsar sem myndlistarmanns. Raunar eiga hugmyndir hans margt sameig- inlegt með húmoriskum súrre- alisma Ernst og Magritte, meira en með poppurum og con- cept-listamönnum Súm-tíma- bilsins. Verk hans standa og falla með handbragðinu, fremur en hugmyndinni. Magnús tekur ideuna og finpússar, vinnur og endurvinnur og slipar af alla vankanta, þar til allir lausir endar eru bundnir. Hugmyndin varðveitist, en i sótthreinsaðri mynd likt og heili i formalin- ¦ krukku uppi á hillu. Heilinn varðveitist sem nýr, en frum- urnar eru löngu hættar að starfa. Þannig hefur Magnús unnið sig hægt og bitandi gegnum vissar grunnhugmyndir siðustu lOára, þar til lengra verður ekki haldib. Hann hefur gengib af þeim daubum meb handverki sinu. Eftir stendur listamabur- inn og ef marka má vibtal vib hann i utvarpinu, er hann reibu- búinn ab halda út i nýjar orrust- ur. f;^|iH. Hin eilífa æska Blakeys „Ég var svei mér heppinn að vera i sparifötunum annars er ekki að vita hvað hefði orðið um mig þegar prúðbúnir boö- berar Blakeys flettu upp i Golson undir lokin. Þetta var nú meira jazzbandið." .I(ín Múli eftir Blakey tónleikana í Háskólabió. Art Blakey og Dizzy Gillespie, eru sibastir hinna sögufrægu bopfrumherja sem enn þeysast um heiminn eins og ekkert sé sjálfsagbara og láta aldurinn ekkert á sig fá. Blakey er ab vlsu ekki nema 63ja ára en þab er hár aldur I hópi starfandi djassleikara. Bopararnir eru ab ^^y/zxx eí tir Vernharð Linnet Þab er hver Silkitromman annarri betri i júnlmánubi I Reykjavik og þegar Art Blakey settist vib húbirnar á svibi Há- skólabiós var ekki ab sjá á hon- um ab hann hefði verið á stans- lausu hljómleikaferðalagi sl. tlu vikur og aldrei leikið i sömu borginni tvö kvöld I röð. Hann virtist meira aö segja enn yngri en þegar hann lék i Austurbæj- arbiói fyrir þremur árum. Ung- sveinarnir hans voru mun elli- legri en meistarinn, a.m.k. þreytulegri nema bassaleikar- inn Fambrough sem er vanur ferðavolkinu. týna tölunni og siðast féll I val- inn einkavinur Blakeys, meist- ari Monk. „Hann var flestum mönnum bliðari og tilfinninga- næmari, en fáir skildu hann eða þekktu Slbast er ég hitti hann lifs, lá hann undir súrefnistjaldi i móki. Mér varb svo mikib um ab ég svipti tjaldinu frá, hristi hann og æpti: „If yo'die I will kill yo' " Og Blakey þandi skinnin og blásararnir og strengirnir tóku undir og stærsta litla hljóm- sveit I heimi var komin I gang. Brátt rauk þreytan úr ungum likömum drengjanna, og þeir X léku hvern frumsaminn ópusinn af öbrum Kjartansson og Ram- sey stilltu hljóbib og áburen John planisti O'Neil var skilinn einn eftir á svibinu var gamla góba en þó nýja Blakeybopið komið að subupunkti. Hafi O'Neil verib dálitib svekktur yf- ir ab missa af heimsmeistara- keppninni i boxi þetta kvöld var hann ábyggilega búinn ab gleyma þvi þegar hann hóf for- leikinn ab Whom Can I Turn To og Petersonsk sveiflan fyllti sal- inn og þegar Blakey og Fambrough gáfu rýþmanum nýtt Hf ,tviefldist kappinn Eftir hlé saub svo uppúr djasskötlunum og þegar Blús marsinn hans Golsons hljómabi i lokin ætlabi allt um koll að keyra i salnum. Það var klapp- að og stappaö og Blakey kom fram og sagði frá ferðavolki piltanna, en þegar hann leit sveiflueldinn I augum mann- fjöldans kallaði hann I þá og þeir léku aukalag. Moanin' eftir Bobby Timmons. Það gerðu; þeir Hka 79. Þessir tónleikar voru ab mörgu leyti ólikir tónleikunum 1979. Nú voru færri standardar á efnisskránni og flest verkin eftir drengina. Blakey staönar aldrei. „Þegar strákarnir mlnir segja: „Blakey ertu orðinn latur aö æfa", segi ég: „Svona strák- ar látibi mig sjá verkin ykkar," ogviöæfumþau!" Að sjálfsögbu er þetta band engin bylting frá 79 bandinu, en mun ferskara ab mlnu mati. Meistari Blakey og fé- lagar í ham í Háskóla- bíói — gamli maðurinn var upphaf og endir alls, segir Vernharöur m.a. í umsögn sinni. Myndir: Valdis Saxistarnir Bill Pierce tenoristi og Donald Harrison altisti blésu i gamla andanum. Pierce er af Dexterskólanum meb Coltrane- ivafi og Donald Harrisson létt- avantgarabur. Pierce hefur leikið með Blakey á annaö ár en Harrisson abeins i f jóra mánuði. Hann á þvi framtíðina fyrir sér pilturinn. „Ég var bara noboddý áburen ég kom til Blakeys." Planistinn O'Neil er sjálf- menntabur og lék meb kvartett Milt Jacksons áburen hann kom til Blakeys. Hann er hæfi- leikaríkur planisti en hefur enn ekki tekist ab skapa sér sjálf- stæban stfl, er I einhverskonar sjálfheldu milli Oscar Petersons og McCoy Tyner. En aldurinn þvælist ekki fyrir honum svo hann þarf ekkert ab örvænta. Bassaleikarinn Charles Fam- brough varb þekktur er hann lék með McCoy Tyner. Hann er kraftmikill rýþmaleikari og sólóisti ágætur, en það getur verið erfitt ab leika bassasólóa á svibi þar sem NHÖP er öllum i fersku minni. Þá er ab geta trompetleikar- ans Perenc Blanchard. Hann er abeins átján ára gamall og óhættab segja að hann hafi töfr- að alla sem hlýddu á hann þetta kvöld. Hann hefur abeins verib þrjá mánuði I Blakeybandinu en lék áður á annað ár með Lionel Hampton: „Það var góbur skóli að vera I Hamptonbandinu en maður fékk ekki mörg tækifæri til ab sólóa. í mesta lagi einu sinni á kvöldi. Art Blakey er- öðruvisi. Hann hvetur okkur piltana, og nær þvl besta fram hjá hverjum okkar." Auðheyrt var að pilturinn hafði hlustab á Davis einsog allir aörir, en einn- ig þóttist ég greina dálítinn Clark Terry i leik hans. „Ég er enn að læra og höfuðþátturinn er að hlusta. 15g er f æddur I New Orleans og Louis Armstrong hefur alla tið veriö mér kær. Að sjálfsögðu hef ég hlustað á Miles Davis baki brotnu. Hver gerir það ekki? Einnig Clifford Brown, Lee Morgan, Clark Terry, og fleiri slika. Ég er ekk- ert farinn aö pæla i yngri stefn- um enn. Fyrst er aö ná valdi á undirstöðunni!" Þessi drengur veit hvab hann vill og stefnir markvisst ab glæstum árangri I list sinni. Og eitt er vlst, að piltur sem hefur náð jafn persónulegum stil innan jafn gamals listforms og harbbopið er, á eftir að gera enn stórbrotnari hluti þegar hann fer að móta slna eigin tónlist I eigin hljómsveit. Gamli maðurinn var samt upphaf og endir alls. Enn einu sinni sannabi hann okkur hvern- ig magnþrungin persónuleiki mikils listamanns gerir allt nýtt og ferskt hversu oft sem þab hefur verib leikib. Slíkt er abeins á færi snilling- anna.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.