Helgarpósturinn - 16.07.1982, Blaðsíða 21

Helgarpósturinn - 16.07.1982, Blaðsíða 21
»rw* "ffttlJrínn '' Föstudagur 16. júlí 1982 21 í japönsku teboöí hjá Sonoko Ojama: Þar lögBust gestirnir á hnén, röðuðu sér f hálfhring á gólfinu og fyrir framan þá stóö teketill yfir kertaloga. Þá gekk tesioa- meistarinn, Sonoko Oyama, tengdamóöir húsráBanda, inn og hélt á litlum trékistli. HUn gekk stuttum og f jaðurmögnuðum skrefum inn í stofuna, nam staBar fyrir framaa gestina, sneri sér aB þeim, nálgaBist þá um nokkur skref. Lét sig eins og svifa niBur á hnén, teinrétt I baki. Hún lagBi kistilinn niBur fyrir framan sig, opnaBi hann og tók aB tina upp Ur honum það sem til tedrykkjunnar þarf, öruggum og hnitmiBuBum handtökum. Allt jafn hnitmiðað Gestirnir biBu þolinmóBir meBan tesiBa- meistarinn undirbjtí athöfnina. Tók upp tvær skálar, lagBi þær niBur, tók upp langa og bogna bambusskeiB, pisk úr bambus, skál meö grænu dufti. Allt var lagt ásinn staB meB sömu hnitmiBuBu handtökuhum. Þvinæst hellti hUn vatni Ur skál, sem stóB viB hliB hennar, i drykkjarskalarnar. Velti vátninu i þeim, hrærBi i þvi með pisknum, hellti vatninu I skálina aftur. Þá tók hiin upp litinn sivalning og dró upp ur honum klút, sem hiín braut saman, greinilega eftir ákveBnum reglum,þurrkaBi skálarnar, lagði khitinn á sinn staB og skálarnar. Næst tók húnstærri þurrkur Ur belti, braut þær sam- an meBsnöggum og flóknum handtökum og þurrkaði skálarnar að innan. Enginn sagði orð. Það er hluti af athöfn- inni, að enginn má tala nema hið allra minnsta, og þá aðeins um þá hluti sem eru inni i teherberginu. Skyndilega stóð Sonoko upp, enn á þenn- an áreynslulausa og svifandi hátt, og með glaðlegt bros á vör lagði hiin hvita saman- brotna sérviettu fyrir framan hvern gest- anna, og a hverja þeirra setti hún tvær ferningslagBar töflur, aBra hvita, hina bleika. SiBan gekk li'till stautur milli manna, og úr þeim fékk hver sér þrjá mis- lita mola, sem minntu á brjóstsykur. Þetta áttu menn siBan aB maula meBan beBiB var eftir teinu. BragBiB af töflunum var ekki ókunnuglegt, þetta virtist vera næstum hreinn þrugusykur. Og brjóstsyk- urinn smakkaBist raunverulega eins og brjóstsykur. „Smakkast betur" — Eftir aB hafa borBaB þetta smakkast teiB miklu betur, sagBi tesiBameistarinn brosandi, meB tengdason sinn sem tUlk. Eftir stutta bið htífst athöfnin fyrir al- vöru. Sonoko Oyama hellti vatni i aðra skálina, setti siðan eina teskeið af græna duftinu Uti og hrærði i með pisknum með nákvæmlega sömu handtökum og fyrr. Þá stóð eiginmaður hennar, Shigerv Oyama upp, en hann hafði setið lengst til hægri i hringnum sem sá æðsti af gestunum að tign. Hann gekk að eiginkonu sinni, lét sig falla niður á hnén, tók baöum höndum um skálina,stóB upp aftur, settist á sinn stað og lagBi skálina til vinstri við sig. Siðan hneigöi hann sig að undirrituðum, sem sat hið næsta honum og sagði eitthvað á jap- önsku,sem var tUlkaB þannig: „FyrirgefBu aB ég skuli fá mér fyrst". SÍBan lagBi hann skálina fyrir framan sig, setti báBa lófana í gólfiB og hneigBi sig djUpt fyrir siBameist- aranum. Þá mátti hann loks lyfta skálinni meB vissum handtökum,snUa henni hægt til hægri og drekka siBan innihaldiB — í þrem- ur til þremur og hálfum sopa. AB þvi loknu lagBi hann skálina niBur, hneigöi sig djUpt, stóB upp og skilaBi skál- inni. Þá var röBin komin aB undirrituBum. ,,Nei takk" Þegar ég hafBi sótt skálina átti ég aB leggja hana niBur hægra megin, hneigja mig og segja viB Shigerv: „Má ég bjóBa þér meira?" Hann svarar: „Nei, ómögu- lega, takk" — og engu öBru. Þá skyldi ég segja: „Eg held að ég fái mér þá sopa", snúa mér aö næsta manni, hneigja mig og segja: „Fyrirgefðu að ég skuli fá mér fyrst" og drekka siöan eftir kUnstarinnar reglum. Siðan fengu hinir gestirnir sér aB drekka, hver á eftir öBrum og biBu polin- móBir eftir aB röBin kæmi aB þeim. Þetta er ekki ferBalýsing frá Japan. ÖBru nær. Tedrykkjan átti sér stað á heimili Ragnars Baldurssonar og konu hans Sari Oyama, að Laugateig 12 i Reykjavik. Og að athöfninni lokinni, er það vinkona þeirra, Kristin Isleifsdóttir, sem Utskýrir þaö sem fram fór — en hUn var við nám I Japan í nokkur ár. „Þaö var byrjað að nota te I Klna, en þar var þaB borBaB. TeiB barst siBan til Japan, og fyrstu sögur af þvi aB menn helltu uppá þaB til aB drekka herma, aB þaB hafi jap- anskir munkar gert um 1500. Tilgangur þeirra meB tedrykkjunni var aB hressa sig viBeftir langa fliugun eBa mediteringu. Eft- ir þaB fór fólk aB safnast saman til aB drekka te og notaBi þá gamla og fallega Gestirnir biða þolinmóðir meðan tesiðameistarinn undirbýr at- höfnina. Teið hrært út i vatnið með pisk sem er skorinn úr bambus- stöngli. Teskálin þrifin með sérstök- um handtökum. Þessi skál er rúmlega þrjúhundruð ára göm- ul.— en það þykir ekki gamalt af teskál að vera. Vatninu hellt út i teduftið sem er skærgrænt á litinn. Kristin ísleifsdóttir drekkur teið—i þremur og hálfum sopa. kinverska muni, og tedrykkjuathöfnin fór aB taka á sig mynd. Til að lægja skapið En upphafsmaður þessarar athafnar og fyrsti kennarinn er talinn vera Rikyu nokk- ur, en hann var i þjónustu samurajahers- höfBingja. Þeir voru uppi á miklum óeirö- artimum oghershöfðinginntókuppá þvIaB bjóða helstu óeirðaseggjunum i HBi and- stæBinganna til tedrykkju til að lægja í þeim skapið. Hann tók' llka uppá þvl að fara afsiBis meB siðameistaranum til að fá sér te. Þegar fram liöu timar fór Rikyu aB ein- falda athöfnina, notaBi meBal annars ein- föld bambusáhöld I staB gamalla kln- verskra muna sem höfBu tlBkast til þess tima. Þetta likaBi ekki hershöfðingjanum og vildi ráða siBameistara sinn af dögum. EnaBhætti þeirra tima manna valdi meist- arinn fremur harakiri — aB rista sig á kviB. En niBjar Rikyu héldu áfram aB kenna þessa tesiBi, og þegar var komiB fram um 1800 var algengt, aB kaupmenn efndu til te- drykkju eftir öllum kUnstarinnar reglum áBur en þeir gengju til viBskipta. Tilgang- urinn var aB ná andlegu jafnvægi, hreinsa hugann;' Ekki trúarathöfn „TesiBirnir hafa ekkert meB trUarbrögð áögera, þótt þeir tengist aBmörgu leyti Sen BUddisma, ekki ósvipað og ýmislegt hjá okkur tengist kristni án þess aB þaB sé trU- arathöfn", heldur Kristin áfram eftir aB hafa ráBfært sig viB Sonoko, sem er hvorki meira né minna en prdfessor viB næst- stærsta tesiðasktílann I Japan og hefur ver- iB þaB i 40 ár. Ragnar skýtur innl til frekari skýringar, aB Japanir séu yfirleitt langt frá þvi aB vera kreddubundnir I trúbrögBum. Frekar þver- öfugt, mjög frjálslyndir. „Það er oft sagt um þá, að börnin fæBist í shindo, sem er fjölgyBistrU meB forfeBra- dýrkun, gifti sig I kirkju hjá kristnum presti (og brúBurin meB brUBarslör á vestræna visu), en deyi i bUddisma", segir Ragnar. „EinkunnarorBin: Wa, kei, sei og jaku, sem hljóma ákaflega fallega á japönsku, þyBa: Samræmi, virBing eBa lotning, hrein- leiki og kyrrð eöa rö. Tilgangurinn með þessari athöfn er fyrst og fremst aö læra að meta hiB sanna og raunverulega viBhluti og fólk, læra aB meta fegurBina og náttUruna, hvila hugann og gleyma hversdagsleikanum", segir Krist- in. Sem vonlegt er þykir Sonoko þessari gömlu siBvenju ekki nægur sómi sýndur i þvi iBnaBarþjóBfélagi sem Japan er, enda man hUn tímana tvenna. „Þó er talsverBur áhugi á aB læra þetta, en því miBur gerir margt ungt fólk það af svipuðu hugarfari og þaö stundar skiBi eBa tennis",tUlkar Kristin, og Ragna bætir því viB, aB hann þekki marga Japani sem aldrei hafi bragBaB te af þessu tagi — sem er annaB en þaB te sem drukkiö er hvers- dags i Japan. Stöðutákn Sonoko kvartar Hka yfir þvi, að tesiBirnir séu af mörgum notaBir til aB sýna rikidæmi sitt. Allt sem til athafnarinnar þarf er ákaf- lega dýrt, skálarnar yfirleitt gamlir ættar- gripir og kosta þUsundir islenskra króna, jafnvel allt upp I hUsverB. Og rlkismenn eins og til dæmis aBalforstjóri Bridgestone eiga heilu söfnin af tedrykkjumunum sem þeir leyfa almenningi aB skoBa eins og hverja aBra dýrgripi. En eins og margt annaB gamalt varB- veitast þessir siðir meBal þjóðarinnar og litlar likur eru á að þeir gleymisti bráðina. Ahugi almennings er talsverður, menn bjóða hver öBrum til tedrykkju enn eins og til forna, til aB gleyma amstri hversdags- leikans og þaB er ekki óalgengt að í stóru verksmiBjunum séu teherbergi. Þar slapp- ar starfsfólkið af.hvilir sig frá færiböndun- um og skrifstofustörfunum, andlega og lfk- amlega, likt og þegar viB NorBurlandabUar bregBum okkur I trimm. Þegar viB islensku gestirnir stöndum upp frá tedrykkjunni og þökkum fyrir okkur meB djúpri höf uBhneigingu er varla hægt aB segja að við séum llkamlega Uthvíld. Hnén eru vægastsagt stirð og aum. Og að við höf- um skilið japönskuteathöfnina, tesiðina, er ofsagt. Eftir tiu ára nám er sagt að fólk sé farið að áttasig á því um hvað málið snýst — ekki skilja athöfnina né þá heimspeki sem hefur sprottið Utfrá henni til neinnar hlltar. En viö höfum tekið þátt i gamalgróinni japanskri siðvenju hér uppi á Fróni. Það er ekki á hverjum degi sem slikt gerist og vek- ur upp dálitið aörar tilfinningar gagnvart þessari fjarlægu þjóB en þaB sem daglega minnirá landstílarupprásarinnar: Mitshu- bishi, Mazda, Datsun, Canon og hvaB þaB nú heitir alltsaman.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.