Alþýðublaðið - 24.12.1948, Blaðsíða 15

Alþýðublaðið - 24.12.1948, Blaðsíða 15
Jólablað rÁlþýðublaðsins í HINNI þéttbýlu Suðursveit liggja Hanasóknirnar, sem ásinn skilur að. Kirkjurnar höfðu frá ó- munatið staðið aðeins fjórðung úr mílu hvor frá annarri, annaðhvort af tilviljun, eða þá • vegna öfundar' eða rosta sóknarbúa, sem hvorir um sig yildu láta sit.t klukknahljóð yfir- gnæfa hinna. Báðir turnarnir risu þétt við landamörkin líkt og tveir ólmir hanar. Hringjararnir. gátú séð hvorn annan út um turnopin og heyrt hvernig Mjóðöldur klukknanna fiugust á þegar þeir hringdu sitt á hvað, en ef þeir hringdu samtímis þá var erfitt að aðgreina,\bljóminn úr fjarska. Hringjararnir voru fjand- menn. Kirkjuklukkurnar voru vopn- in, sem þeir börðust með. Prestarnir í báðum sóknum fundu brunalyktina leggja af heiftarbálinu, og sálir and- býlinganna flögruðu líkt og svartar leðurblökur umhverfis rautt flauelið ' og hvíta dúkana á báðum ölturunum. Allt frá því.í fyrndinni höfðu sókna- búar gengið undír nöfnunum austur- hanar, og vest.urhana. Þeir gættu sín og sinna byorir'fyrir öðrum. — Gættu , þess að . deyja ekki í Austurhanasókn, ef þú átt leið þar um, þyí að þ& verðurðu grafinn þar! — Varið ykkur á grafaranum í Vesturhanasókn, ef þið skylduð kenna lasleika, þegar þið eruð þar á ferð! Um óttutíma á jólum áður fyrr, þegar vetrarmyrkrið grúfði yfir, svartast og þéttast, þá færðist grá hjátrúin ,og. blóðrauð heiðnin í auk^ ana. Meðal ahnars vildi þá enginn bíða í kirkjunni þar til guðsþjónust- an væri úti. Menn .trúðu því allir jáfntj stórbændurnir á herragörðun- . um, smábændurnir í þorpunum, fá- tæklingarnir í kotunum, að' hver, sem fyrst kæmist heim til sín, hann myndi verða fyrstur bæði til að sá og uppskera á k.omandi ári. Þá' lásu prestarnir faðirvor í kirkjunum fyrir . tómum bekkjum ár eftir ár, meðan karlar í stélfrökkum og keriingar í styttum síðpilsum Irlupu hver önnur um koll á snæviþöktum yegunum. í Vesturhanasókn bjó æringi nokk- ur og óróaseggur sem Lodin hét. Hann hafði verið í líívarðaliðinuj þar; til hann var rekinn, en gekk að j.afnað.i undir nafninu „lautinantinn" hjá byggðarmönnum. Paðir hanc yax prestur í sömu sókn í byrjun nítjándxx aldar, blíölyiidur sómaniaður, hvítur 'íytii- •heerum,' að "því er gamlir a-nn-- álar og fornar bækur herma. SMASAGA EFTIR iR LO-JOHANS Eins. og presturinn hélt Lodin yngri sig mjög við kirkjuna, reyndar sjaldan inni í henni, þar sem faðirinn réði ríkjum, heldur utan dyra aS mestu, og jóladagsmorgun éinn á- kvað hann að hjálpa föður sínima við að halda aftur af söfnuðinum, sem var -vanur að þjóta sem fætur toguðu út á veg'ina og æða heim. * Vopnabúr í kirkjum eru úr sög- unni nú orðið. En þegar sóknarbænd- ur þeirra tíma gengu í kirkju, sk.ildu þeir eftir stafi sína í vopnabúrinu við innganginn. Þegar komið var fram í byrjun nítjándu aldar, höfðu þessi vopnabúr aðeins fá sverð að geyma. Helzt áttu þau riddaraliðar, einkennisbúnir þjónar og gósseigend- ur, og þau voru skilin þarna. eftir, þar sem menn gengu ekki vopnaðir í guðshús. En'þess í stað voru þarna þeim mun fleiri stafir! Gömlu hana- sóknarbændurnir elská enn þann dag í dag gild og krókbreið silfurh&nd- föng, þar seni getur að líta áletruð nöfn þeirra fæðingardag og helztu dyggðir. Stafir. skreyttir gráhvítum silfurslöngum eru yndi þeirra og eftirlæti og stafir þeirro eru g;rddir sér3ta_'ðum svip, Gela má næu?, hversu þeir haía elskað gíafina sína þegar bessi saga ger.ðist! Þá komu •jaíiivel betlarar til Mrkju msð hnúð- ótt^ lurka úr ung^reni eða ejni. Fá- tæklingarnir í þorpunum og vinnu- mennirnir á stóru herragörðunum leituðu sér að efnivið í stafi i skóg- inum á veturna, þegar þeir fóru að höggva viS, og þeir héldu €fnilegum plöntum leyndum. Síðan biðu þeir árum saman, meðan plönturnar voru að vaxa, og aS síðustu völdu þeir sér hinn fullkomna staf — fátæklings- stafinn með handfangi beygðu af guði sjálfum — sem þeir lágu svo yfir aö tálga og skera út og prýddu að lokum með fangamarki sínu. í þann tíma var stafurinn o'g hesturinn þeim meira virði cn konan. Þennan jóladagsmorgun, sem áður gctur, læddist Lodin í myrkrinu, meðan faðirinn var að' prédika, þang- að sem hcstarnir stóðu bundnir, leysti íljótasta hestinn og vafð'i mj.ýku heyi um bjöllur hans. Því næst spennti "hann hestina fyrir sleða og teymdi hann að sáhrhliðinu. Aö því búnu vatí hann sér hlióð- lega inn í vopnabúrið, sótti stafi hundruðum saman, lagði þá á sleðann og ók á harðastökki yfir til kirkjunn- ar í eysiri sókninni. í vopnabúri ,!ir;.'iM.)kii-!-,iiinnar skipii hann um öll hergögnin. eins og |>au lögðu sig, tmeri sica"\ heimlciðis og rcisii staíi ausluv- fcananna upp 1 vopnabúri vesturhan- anna. Hann lauk Sllu starfinu á aSeins hálíri klukkustund. -,,... »..-. . Þcmaan jólamoxgua prédikaði §amlj
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.