Morgunblaðið - 27.03.1976, Side 16

Morgunblaðið - 27.03.1976, Side 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 27. MARZ 1976 Sveinn Benediktsson: Stórtjón af verkföllum HÉR fer á eftir yfirlit, seni Sveinn Benediktsson skrifar í nv- útkomið dreifibréf Félags ísl. fiskm jölsframleiðenda sem er hið þriðja á þessu ári og út kom hinn 25. mars sl. stortjon af VERKFÖLLUM Verkföllum Sjómanna- sambandsins og Alþýðusambands Austfjarða frestað eftir hörð átök. Sjómannasamband íslands boð- aði verkfall á bátaflotanum og togurum undir 500 tonnum. Skyldi verkfallið hefjast hinn 15. febr., en allsherjarverkfall það, sem Alþýðusamband íslands hafði boðað, tveim dögum siðar. Á mörgum stöðum stöðvaðist móttaka á loðnu til bræðslu strax og verkfall hafði verið boóað, sök- um þess að hafnað hafðí verið af sumum hinna ýmsu verkalýðs- félaga, beiðni frá forráðamönnum verksmiðjanna um að heimila vinnslu á þeirri loðnu, sem yrði i þróm verksmiðjanna, þegar verk- fallið hæfist. A Eskifirði eyðilögðust af þess- um sökum verðmæti, sem skipta milljónum króna. Loðnan er jafnan fitumest fyrri hluta vertíðar og þá eru af- urðirnar hlutfallslega mestar. Loðnuaflinn, sem gekk lands- mönnum úr greipum vegna verkfallanna, var ýkjulaust a.m.k. 100.000 tonn. Verðmæti þessarar loðnu mun ekki vera minna en um kr. 1.000.000.000,— þ.e. um einn milljarður króna í mjöli og lýsi, að fob-verðmæti til útflutnings (út- flutningsgjöld meðtalin). Tjón bænda vegna verkfallanna varð mikið. Neyddust þeirtil þess að hella niður nýmjólk í stórum stil. Einnig varð rýrnun á öðrum búsafurðum sökum skemmda við geymslu þeirra og lækkunar á málnytinni. Heildartjón bænda vegna verkfallanna hefur numið mörgum milljóna króna og sumir telja, að það muni verða yfir 100 milljónir, þegar öll kurl koma til grafar. Allsherjarverkfallinu var aflétt eftir tvær vikur, en þá höfðu ekki tekist samningar um kaup og kjör á bátaflotanum. Voru samnings- drög, sem fulltrúar aðila höfðu fallist á fyrir milligöngu sátta- semjara ríkisins ýmist samþykkt eða felld í sjómannafélögunum á hinum ýmsu stöðum. Þátttaka í atkvæðagreiðslum um samningana var með fádæmum lítil, þar eð aðeins nálægt einn maður af skipi greiddi atkvæði að meðaltali. Samt skyldi sjómannaverk- failinu haldið áfram. Mánudag og þriðjudag 1. og 2. marz kom fram svo almenn óánægja hjá sjómönn- um með verkfall þetta, að Sjómannasambandið og flest félög sjómanna ákváðu að fresta verkfallinu á bátaflotanum um óákveðinn tima. Mörg sjómanna- og verkalýðsfélög á Austfjröðum kröfðust hærri skiptakjara og kauptryggingar. Var því kennt um, að hinar flóknu breytingar á kjörum bátasjómanna og á togur- um undir 500 tonnum, sem leiða af breytingum á sjóðakerfi sjávar- útvegsins, hafi ekki verið skýrðar nægilega fyrir sjómönnum, en þeir eru, svo sem í Ijós kom á s.l. ári, mjög trotryggnir vegna þeirra millifærslna innan sjávarút- vegsins, er viðgengist hafa undan- farin ár. Nokkur félög, sem voru með fasta samninga, tóku þátt i samningsgerðinni vegna þess að niðurfelling sjóðagjalda hlaut að leiða til lækkunar skiptaprósentu. Sjómannafélag Reykjavíkur frestaði verkfalli á þeirri for- sendu, að rétt væri að það kæmi i ljós, hvaða áhrif framangreindar breytingar hefðu í för með sér áður en endanleg ákvörðun yrði tekin. Sama hefur loks orðið uppi á teningnum hjá Alþýðusambandi Austfjarða, að formaður þess, Sig- finnur Karlsson, hefur lagt til og fengið samþykkt, að verkföllum skuli frestað meðan samningaum- leitanir fara fram fyrir milli- göngu sáttasemjara. Ef slík vinnubrögð hefðu verið viðhöfð fyrr i hinum víðtæku vinnudeilum, væri fjöldi fólks og fyrirtækja nú betur stæður en raun ber vitni. — „Sá er eldurinn sárastur, er á sjálfum brennur." ANSJOVETUVEIÐAR VIÐ PERU HEFJAST MEÐ ÖSKÖPUM í síðasta dreifibréfi Félags ísl. fiskmjölsframleiðenda (FÍF) var skýrt frá því að Perúmenn hafi bannað ansjóvetuveiðar undan ströndum landsins allstaðar nema syðst á svæðinu. Gekk bannið í gildi hinn 1. febr. s.l. Hinn 18. febr. höfðu Perúmenn veitt frá áramótunum siðustu í svokallaðri tilraunaveiði um 420.000 tonn af ansjóvetu og öðr- um bræðslufiski. Fiskurinn var mjög blandaður smáfiski (pela- dilles). Þess var vænst að veiðar myndu vart hefjast almennt fyrr en 15. marz; vegna þess að Haf- rannsóknastofnunin þar í landi (IMARPE) vill koma í veg fyrir meiri ofveiði á ansjóvetustofnin- um. Stofninn er talinn í mikilli hættu. Frá því um 1970 hefur stofninn minnkað vegna ofveiði niður í 'A—V* af því sem hann var Sveinn Benediktsson áður. Öttast IMARPE enn frekara hrun og jafnvel eyðileggingu stofnsins, nema fyllsta aðgæzla sé viðhöfð. Hershöfðingjastjórnin í Perú ákvað 12. marz að leyfa veiði fyrst um sinn frá 15. marz. Svo sem kunnugt er voru bæði fiskiskipaflotinn og verk- smiðjurnar tekin eignarnámi af ríkinu árið 1973 og er hvort tveggja, veiðarnar og vinnsla aflans, rekið af ríkisfyrirtæki, sem nefnt er Pesca-Perú og annast fyrirtæki þetta reksturinn að öllu leyti. Sjávarútvegsráðherra landsins hafði í samráði víð Hafrannsókna- stofnunina ákveðið, að 400 fiski- skip skyldu halda til veiða og hreyfðu sjómannafélögin, sem ráðherrann ræddi við, ekki and- mælum I fyrstu, en formaður sam- bands sjómannafélaganna í Perú krafðist þess, að send yrðu strax á veiðar 600 fiskiskip í stað 400, sem áður hafði verið samþykkt. Að tillögu formanns sjómanna- sambandsins var samþykkt, að ekkert fiskiskip skyldi láta úr höfn, nema því aðeins að skipin yrðu 600. Var formaður sam- bandsins þá tekinn hödum eftir tveggja daga þóf fyrir að hlýða ekki fyrirmælum stjórnar rikis- fyrirtækisins Pesca-Perú. Hundruð fiskimanna fóru i mót- mælagöngu og kváðust ekki myndu taka upp samninga um lausn verkfallsins fyrr en for- manninum yrði sleppt úr haldi. Sjávarútvegsráðuneytið til- kynnti,að óhlýðni við fyrirskipun þess gæti aðeins leitt til þess,að aðrir sjómenn kæmu til starfa. Þessi afstaða muni aðeins leiða til óbætanlegs tjóns fyrir fjárhag landsins, fyrirtækið og starfs- menn þess og muni þannig gera efnahagskreppu landsins ennþá alvarlegri en hún sé þegar orðin. Eftir þriggja daga verkfall var þvi aflýst. Segir svo í fréttaskeyti Reuters eftir talsmanni sambands fiskimanna — að verkfallið hafi verið afturkallað vegna ákvörðunar ríkisstjórnarinnar um að ríkisfyrirtækið Pesca-Perú gæti sagt sjómönnunum upp starfi, ef þeir kæmu ekki aftur til vinnu samdægurs þ.e. fimmtu- daginn 18. marz. Þau 400 ríkisreknu skip, sem fóru á veiðar, lönduðu um 55.000 tonnum eftir sólarhringsútivist. Skv. Reutersfrétt eru veiðihorf- ur nú taldar afbragðsgóðar á þessu ári. Bendi ýmislegt til þess, að ársaflinn 1976 gæti orðið yfir 6 milljónir tonna eða tvöfalt meiri en 1975. Hæpið er að áætla ársaflann eftir veiði eins sólarhrings. Fisk- mjölseinkasalan I Perú (EPCHAP) hefur ekki látið til sín heyra eftir þennan 1. veiði- dag. Hvað sem líður aðvörunum Haf- rannsóknastofnunarinnar í Perú, þá hefur þessi góða sólarhrings- veiði vakið vonir um mikla veiði við Perústrendur á þessu ári og haft i för með sér minnkandi eftirspurn á fiskmjöli. Það hefur verið margoft skýrt frá því í dreifibréfum FlF að und- anförnu, að markaðsverð á fisk- mjöli hafi verið óstöðugt m.a. vegna mikils framboðs á ýmsum korn- og öðrum fóðurvörum frá Bandaríkjunum, Brasiliu, öðrum Suður-Ameríkuríkjum og víðar í heiminum. 20/3/76 AGÆT LOÐNUVEIÐI NORÐMANNA. Loðnuveiði Norðmanna hefur verið mjög góð á þessu ári. Hinn 17. marz stöðvuðu þeir móttöku á loðnu i bili sökum þess hve mikið barst að. Höfðu þeir þá aflað um 828.000 tonna af loðnu, sem er þrefalt magn á móti því sem veiðin var á sama tíma i fyrra. UR skvrslu verzlunar- raðuneytis usa Horfur á auknu framboði á m jöli og lýsi á þessu ári. Horfur eru á því að framboð á fiskmjöli muni aukast á þessu ári. Framleiðsla á menhadenmjöli í Bandaríkjunum verður sennilega meiri en 1975, nema óhagstætt veður dragi úr veiði. Talið er að aflinn á menhaden í Mexicoflóa og við Atlantshafs- strönd USA verði um5% meiri en 1975. Auk þess er þess vænzt, að framleiðsla heima fyrir í Banda- ríkjunummuni aukast. Stjórn veiðimála í Californíu hefur heimilað aukna veiði á ansjóvetu til bræðslu, sem nemi um 50 þús. tonnum á komandi vertíð. Það sem ýtir undir aukinn inn- flutning til Bandarikjanna er að hærra verð er þar á fiskmjöli en í VesturEvrópu eða Járntjalds- löndum. Loks ýtir það undir inn- flutninginn, að Perúmenn hafa ekki enn staðið við afhendingu á 250 þús. tonnum af ansjóvetu- mjöli, sem þeir hafa selt til USA. IIM 65% SKIPANNA VEIÐA NÆRRI 90% LOÐNUNNAR. Tonn % af afla % af afla samt. % af skipum % af skipum samt. 2 skip yfir 11.000 (onn = 22.761 = 7.27 2.63 2 skip milli9 og 10.000 tonn = 18.630 = 5.95 13.22 2.63 5.26 3 skip mílli 8 og 9.000 tonn = 24.951 = 7.97 21.19 3.95 9.21 3 skip milli 7 og 8.000 tonn = 22.770 = 7.28 28.47 3.95 13.16 9 skip milli 6 og 7.000 tonn = 58.703 = 18.76 47.23 11.84 25.00 7 skip millí 5 og 6.000 tonn = 38.850 = 12.42 59.65 9.22 34.22 11 skip milli 4 og 5.000 tonn = 48.985 = 15.65 75.30 14.47 48.69 12 skip milli 3 og 4.000 tonn = 41.547 = 13.28 88.58 15.79 64.48 5 skip milli 2 og 3.000 tonn = 11.997 = 3.83 92.41 6.58 71.06 11 skip mílli 1 og 2.000 tonn = 17.758 = 5.67 98.08 14.47 85.53 11 skip undir 1.000 tonnum = 5.974 = 1.92 100.00 14.47 100.00 76 skip 312.926 100% 100% 100% 100% Úr aflanum 24.3. 1976, sem er 327.000 lonn, má iætla að fáisl um 50.000 tonn af mjöli og 15.000 tonn af lýsi. Dr. Bjarni Helgason: Lítil vöruþekking alvar- legt vandamál í verzluninni A verzlunarráðstefnu Sjálf- stæðisflokksins flutti dr. Bjarni Helgason erindi um verzlunarþjónustu í Reykjavík. I erindi þessu vék hann m.a. að vöruþekkingu starfsfólks I verzlunum. Fer sá kafli erindis- ins hér á eftir: Ég fór nýlega í nokkrar bygg- ingavöruverzlanir til að skoða handlaugar og salerní. Það var Um furðumargar gerðir að ræða og verðið breytilegt eftir því. I einni af stærri verzlununum var verð á salernisskálum frá rúmlega 20.000 kr. upp í næstum 50.000 kr. Ég spurði þrjá afgreiðslumenn, hvers vegna þessi mikli verðmunur væri og fékk sama svarið hjá þeim öllum: annað er finnskt en þetta er dýrara frá Belgíu. Útaf fyrir sig gott og gilt svar, en samt heldur þunnt. — Af því að ég kannað- ist við einn kaupmann á þessu sviði, spurði ég hann og fékk harla einfalt og upplýsandi svar: ólíkur leir og glerungur í umræddum skálum og gæða- munur því geysilegur. Það er þessi næstum tak- markalausi skortur ávöruþekk- ingu starfsliðsins, sem er alvar- legur. Oft fær maður það svar, þegar spurt er um gæði: jú, jú, þetta er ágætt, við höfum engar kvartanir fengið. En þessi svör sýna okkur ann- að og meira en hlið seljandans. Þau sýna okkur hve dæmalaust neytandinn getur verið nægju- samur og þolinmóður. Hafið þið nokkurn tíma komið í verzlun og spurt hvaða efni er í þessu, og fgngið hið frábæra svar: þetta er gerfiefni. Öneit- anlega minnir slík vöruþekking á miðann á sítrónflöskunni, þar sem stendur: „ekta kjarna- drykkur með gerfikjörnum“. Þarna þarf alveg augljóslega að gera mjög alvarlegt átak til úrbóta, því að kröfur neytenda um áreiðanlegar upplýsingar koma til með að vaxa mjög á næstu árum. — Það er ekki nóg, að kaupmaðurinn geti ráð- ið einhvern strák eða stelpu utan af götunni, sem kannski tollir svo ekki nema í þrjá mán- uði, til að standa bak við búðar- borðið. Verzlunarmannafélagið þarf lika að eiga hlut að máli og upplýsa félagsmenn sína og væntanlega félagsmenn um fleira en verkfallsrétt, upp- sagnarrétt, vinnutíma, matar- tíma, kaffitíma og því um líkt. Það þarf að upplýsa verzlunar- fólkið um þá hlið og það andlit, sem snýr að hinum nægjusama og þolinmóða og jafnvel áhrifa- gjarna neytanda. — En fyrst og síðast verður kaupmaðurinn sjálfur að vita eitthvað meira um eðli verzlunarstarfsins en skrifa út nótur eða fylla út toll- pappíra. Þetta leiðir mig beint að öðru máli, og það eru kvartanir neyt- andans. Ég var á tímabili ásamt öðrum svolítið viðriðinn starf Neytendasamtakanna hér i Reykjavík. Ég vona, að allir hér hafi heyrt þeirra einhvern tíma getið, þó ekki væri nema fyrir það, að þau hafa vanrækt þetta og hitt. Á undanförnum árum hafa borizt um 1000 kvartanir árlega til samtakanna vegna meintra galla á vöru eða þjón- ustu. Og meiri hluti þessara kvartana orsakaðist af ófull- nægjandi vöruþekkingu en var stundum beinlinis vegna vill- andi upplýsinga. Áberandi var, hve margar kvartanir hlutfalls- lega beindust að sömu verzlun- um, sem jafnframt gátu verið ansi tregar til að bæta neytand- anum sanngjörnustu kröfur. Þetta hlýtur að leiða huga okkar að því, hvernig bezt sé að verjast óréttlátum og jafnvel ólögmætum verzlunarháttum annars vegar og ösanngjörnum r fram- undan í verzlun y lands- manna? kröfum neytandans hins vegar. Reynslan af Neytendasamtök- unum, þótt þau séu fámenn og vanmegnug, bendir ótvirætt til, að nauðsynlegt sé að hafa greið- an aðgang að einhverjum aðila, sem geti leyst a.m.k. úr minni- háttar deiluefni neytenda og seljenda, annað hvort eða hvorttveggja i senn sem beinn aðili sátta eða jafnvel sem úr- skurðaraðili. — Þarna hefur sem sé komið i ljós mjög ákveð- in eyða eða gloppa i verzlunar- þjónustunni, sem nauðsynlegt er að ráða bót á. Við getum velt því fyrir okk- ur, hver þessi aðili eigi að vera, t.d. opinber embættismaður, þ.e.a.s. umboðsmaður neytenda eins og einhver þingmaður

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.