Morgunblaðið - 18.01.1977, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 18.01.1977, Blaðsíða 12
12 MORGUNBLAÐIÐ. ÞRIÐJUDAGUR 18. JANUAR 1977 Endurnýjun eldri hverfa Nokkrar hugleiðingar um stefnu og markmið Kynning skipulags Á skipulagssýningu Rcykja- víkurborgar á Kjarvalsstöðum sem lauk nú um helgina, fóru fram sérstakar kynningar á ein- stökum þáttum skipulagsins. Meðal annars var kynnt skipu- lagsstarf vegna endurnýjunar eldri hverfa. Fjölsótt var, samanborið við hliðstæðar kynningar. Augljóst er því að mikill áhugi er á þvi hvað verður um eldri hverfi Reykjavíkur og hvaða stefnu stjórn borgarinnar tekur gagn- vart þeim. í hinum fjörlegu umræðum kom í ljós, að margir drógu i efa að fram kæmi æskileg stefna í þessum tillögum og tóku sumir s'vo djúpt í árinni að segja, að verið væri að kveða dauðadóm yfir helstu sérkennum gömlu Reykjavíkur. Yfirlýstur tilgangur borgar- yfirvalda með skipulagssýning- unni er sá að kynna fyrir hin- um almenna borgara fram komnar tillögur um skipulag og skipulagsbreytingar bæði i eldri og nýjum hverfum borgar- innar. Ennfremur að koma af stað umræðum og fá fram sjónarmið manna áður en til- lögurnar eru teknar til af- greiðslu í borgarráði og borgar- stjórn. Þögn er sama og samþykki ^----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------———i---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Þvi miður hafa umræður lítið borist inn í fjölmiðla. Hcf ég haft af þvi áhyggjur, að litið verði á þögnina sem samþykki. Það sem ég hef heyrt til manna, leikra og lærðra um þcssi mál, ekki bara, er menn koma saman á Kjarvalsstöðum, hcldur cinnig oftlcga þess utan, bendir eindregið til þess art lólk almennt hafi nokkra aðra skoð- un á því hvað skynsamlegt sé að gera í skipulagsmákim cn fram kcmur i þcim tillögum scm sýndar eru á Kjarvalsstöðum, ekki bara að því er varðar eldri hverfin hcldur einnig nýju hverfin í Breiðholti, framtíðar- byggð á Ulfarsfcllssvæði, gatnakcrfið o.fl. Hvet cg fólk til að ræða málin á vinnustöðum, í fclögum og við önnur óformleg tækifæri og mynda sér skoðun. Helst þyrftu margir að koma skoðunum sin- um á framfæri i stuttum pistl- um eða greinum i dagblöð- unum. Hljóðvarp og þó sérlega sjónvarp þyrftu að gera út menn til þess að gcra gagnrýna úttckt á þeim tiilögum sem fyrir liggja. Öll málefnaleg umræða um þessi mál mun hafa sín áhrif á skoðanamyndun meðal almenn- ings, skipulagsmanna og stjórn- málamanna og þvi vcrða til góðs. Skipulag borgarinnar hefur víðtækari áhrif á líf ibúanna en menn grunar fljótt á litið. Jafn- framt eru örlög gamla borgar- hiutans Reykvíkingum hjart- fólgnari en svo að þögn megi ríkja þegar þau eru ráðin. Ég vil nú ekki láta mitt eftir liggja og varpa hér fram fáein- um spurningum og staðhæfing- um varðandi endurnýjun eldri hverfa, í þeirri von að það komi af stað nokkrum umræðum. Aukning húsnæðis f gamla bænum. I fyrirliggjandi tillögum er gcrt ráð fyrir að byggðir verði ca 200.000 fcrm húsnæðis til viðbótar þeim ea 500.000 fcrm sem fyrir hendi eru þ.e. á mið- bæjarsvæðinu milli Hlemms og Aðalstrætis norðan Skólavörðu- holts. Gera má ráð fyrir að þetta lciði af sér 5—7000 ný atvinnutækifæri á svæðinu. Frekari uppbygging i Grjóta- þorpi við vesturhöfnina, við efri hluta L:ugavegar og Suðurlandsbraut er þar ekki talin með. Hér af leiðir ýmsar spurning- ar: Hvar verða byggðar fbúðir á sama tfma og hvar kemur það fólk til með að búa, sem þarna mun fá atvinnu. Að meginhluta i nýju hverf- unum austast í bænum, Breið- holti, Kcldnaholti, en einnig í nýjum hverfum nágranna- sveitarfélaganna. Hvaða ný umferðarmannvirki þarf að byggja til þess að allt þetta fólk komist leiðar sinnar milli fbúðarhverfa og vinnustaða? Reikna má mcð samsvarandi aukningu umferðar að og frá miðbænum vegna umrædds svæðis. Ekki er cinungis um að ræða umferð þeirra sem vinna á svæðinu, heldur einnig þeirra, er sækja þangað þjón- ustu. Ef sama stefna og hingað til verður áfram varðandi hlut al- menningsvagna og einkabif- reiða í umferðinni, þarf að leggja i milljarða-fjárfestingu við brúarsmíðar á gatnamótum við Miklubraut, byggingu Foss- vogsbrautar og Sætúns við Skúlagötu. Aðrar skipulags- ákvarðanir eiga að vísu nokk- urn þátt i nauðsyn þessara framkvæmda, en hér er megin- ástæðan. Mun unnt að halda f það sérkennilega svipmðl byggðarinnar, sem hjarl- fólgið er mörgum Reykvíkingum? Yfirbragð byggðarinnar er einkum mótað af sameiginleg- um sérkennum bygginganna. Hin sameiginlegu sérkenni er skapa yfirbragð byggðarinnar í dag eru enn bundin þcim gömiu húsum er byggðust á fyrstu áratugum aldarinnar og Er ráðlegt að fórna svona umhverfi? — Og fyrir hvað? fyrr. Hvergi sem ég veit til, hefur tekist með nýjum bygg- ingum að skapa ámóta viðfelldið og hugstætt yfir- bragð byggðar, og sjá má í gömlum hverfum þar sem „vöxtur var hægfara og mótaður af handverki er þróaðist hægt frá kynslóð til kynslóðar. Eftir því sem fleiri eldri hús eru rif- in og ný hús byggjast í staðinn, mun hið sérkennilega svipmót Reykjavíkur hverfa. Yfirbragð- ið verður þá líkara þvi sem sjá Hlýlegum þokka slfkrar hyggðar verður aðeins útrýmt, en ekki nað með rfkjandi byggingarháttum I dag. Framlögð skipulagstiilaga gerir ráð fyrir 200.000 fm aukningu húsnæðis næstu 20 árin á afmarkaða svæðinu. má í nýjum borgum erlendis og nýjum miðbæjum hérlendis. __ En hvað má þá gera til þess að halda sem lengst í gömlu liúsin og það sérstæða andrúmsloft, er þeim fylgir? Margt er hægt að gera og skal hér fátt eitt nefnt: Aðalregla verði, að ekki verði leyfðar stærri byggingar á lóðum en fyrir voru. Húslögun og þak sé þá samræmt rikjandi reglu næsta umhverfis. Stofna sérstakan húsnæðis- lánaflokk, er veiti lán til lag- færingar á eidri húsum (einkum til íbúðar sbr. hér á eftir). Setja ákvæði i byggingarsam- þykkt er geri óheimilt að rífa hús fyrr en fyrir liggja samþykktar áætlanir (teikningar) um hvað og á hvern hátt verði byggt í staðinn. Húseigendum, sem ekki leggja fram árlegt vottorð um eftirlit með raflögnum og að þær standist kröfur hvers tima, svo og um viðhlítandi eldvarna- búnað, verði gert að greiða verulega hærri iðgjöld af brunatryggingum en ella. En hvað með auðu Iððirnar? Má ekkert byggja á þeim? Eigum við að nóta þær áfram sem bflastæði? í tillögum skipulagshópsins kemur margt jákvætt fram varðandi þessi atriði. Eðlilegt virðist að gefa Alþingi kost á að hasla sér frekari völl við tjarnarendann i kvosinni og fylla þar upp i eyðurnar. Sama má segja um helstu stjórnstofn- anir ríkisins austan Arnarhóls. Að öðru leyti verður, held ég, ekki nógsamlega brýnt að halda byggingarmagni I skefjum og gera stjórnunarlegar ráð- stafanir t.d. með ýmsum gjöld- um og sköttum er hvetur til byggingar íbúða á auðum lóðum, en koma i veg fyrir byggingu skrifstofuhúsa. En deyr þá ekki smám saman allt borgarlff og athafna- semi f gamla bænum? Það sem ég tel að einkum hafi haft slæm áhrif á þróun athafnaiífs i miðborginni og þá sér i lagi kvosinni, er tvennt. Fækkun ibúa í miðbænum og hverfunum innan Hring- brautar, og útþensla banka- og skyldrar starfsemi á jarðhæðum við helstu verslunargötur. Koma þarf í veg fyrir frekari aukningu banka og ferðaskrifstofa á jarð- hæðum i miðbænum. Semja þarf við Landsbanka og Seðla- banka um að þeir dragi sig til baka af jarðhæðum við Hafnar- stræti og leigi í staðinn versl- unum húsnæðið. Komið hafa fram hugmyndir um að borgin hafi forgöngu um að leggja niður mötuneyti stofnana og hvetji eða semji við ríki og banka um hægfara breytingu í sömu átt. I staðinn verði Framhald á bls. 29

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.