Morgunblaðið - 17.06.1978, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 17.06.1978, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 17. JUNI 1978 JtömsgjttiMafófr Utgelandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri hf. Árvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guömundsson. Björn Jóhannsson. Baldvin Jónsson 200 mílurnar unnust undir kjörorði Jóns Sigurðssonar Eifíi víkja, voru kjörorð Jóns SÍKurðssonar — ok með þau í hufja unnu IslendinKar einn merkasta sÍKur í söku sinni, þefjar þeir trytíííöu sér yfirráð yfir 200 mílna fiskveiðilöKsöKu á því kjörtímabili, sem nú er að ljúka. Þetta lokatakmark sjálfstæðisbaráttunnar var erfiður róður, en með stjórnmálasnilli, varkárni, samninnum og samstöðu þjóðarinnar á örlagastund tókst að koma þessu mikilvæfjasta niáli líðandi stundar heilu í höfn. En þessi sifjur mun ekki síður tryKKJa efnahafjslefía framtíð þjóðarinnar ok veita þannÍK komandi kynslóðum tækifæri til að ávaxta sitt pund, ekki sízt þann menningarlega arf, sem við höfum fengið til varðveizlu ok ávöxtunar. í tilefni af því, að við höldum nú í fyrsta skipti upp á 17. júní með fullum yfirráðum okkar yfir 200 mílna landhelKÍnni hefur Morgunblaðið minnt sérstaklefía á þennan merka áfanffa í dafí- Það er rétt sem Guðmundur Jörundsson senir í blaðinu, að lokasÍKurinn í landhelKÍsmál- inu sé „einn merkasti atburður aldarinnar", en hitt er því miður jafnrétt sem sú fiamla kempa, Eiríkur Kristófersson, skipherra, minnir á, að þeir sem dræmast tóku undir óskina um 200 mílurnar töldu útfærsluna „hötcKva nálæfjt landráðum", eins ok hann kemst að orði í blaðinu í dag. En hann bætir því við, að nú vildu allir Lilju kveðið hafa. Eiríkur minnir á framsýnina, þe^ar ákveðið var að færa út landhelfjina og enginn vilji nú kannast við að hafa verið á móti þessari kröfu, en fullyrðir jafnframt, að marfiir IslendinKar hafi ekki Kert sér grein fyrir „hvílíkt risa-heillaspor var stigið með útfærslunni í 200 mílur". Það ætti að vera okkur íhufjunarefni í daK ok áminning um að horfa fram á veginn, um leið og faf;nað er því sem áunnizt hefur. Önnur kempa úr þorskastríðinu, Guðmundur Kjærnested, minnir einmitt á þetta, einnif; í MorKunblaðinu í dafii þegar hann seKÍr, að staða okkar í landhelKÍsmálinu sé mjöK sterk, eins ok hann kemst að orði, en nauðsynleKt sé að Kæta þess vel, sem fengizt hefur — annars sé voðinn vís. Það skulum við ekki sízt hafa í huf;a á þessum degi. rín mikilvægast er, að landhelKÍsdeilunni lauk með fullkomnum sÍKri okkar IslendinKa eins og Guðmundur skipherra sctí't" — ok það „fyrr en éK átti von á". Það var ve^na þess, að sjómennirnir sem Kættu landhelKÍnnar börðust með þjóðinni allri undir kjörorði Jóns SÍKurðssonar, en ekki úrtölum hentistefnumanna — þeim orðum sem fámennri þjóð er nauðsynleKt að hafa að leiðarljósi: F]íkí víkja. Af þeim sokum getuni við haldið þennan þjóðhátíðardaK hátiðleKan með sérstökum hætti. Ok einnÍK af þeim sökum g^tur MorKunblaðið ekki sízt óskað lescndum sínum ofí þjóöinni allri heilshuKar til haminKJu með daKÍnn. Það hefur oft stormað um biaðið í þorskastríðum, en það hefur haft góðan málstað — ok orð Jóns SÍKurðssonar að leiðarljósi. Öryggiþjóðarog hættuboðar Það er frumskylda sjálfstæðra þjóða að tryKKJa öryKKÍ sitt í viðsjárverðum heimi. Bitur reynsla síðari heimsstyrjaldar sýndi fram á alKJört haldleysi hlutleysisyfirlýsinKa í þeim tilKanKÍ. Fjöldi þjóða. þar á meðal þrjú Norðurlanda, var hernuminn, þrátt fyrir hlutle.vsisyfirlýsingar. Þessar þjóðir, Danir, Norðmenn ok íslendinKar, eru nú allar - aðilar að AtlantshafsbandalaKÍnu, varnarsamtókum vestrænna lýðræðisríkja, seni tryKKt hafa frið í okkar heimshluta í meir en þrjá áratuKÍ- Aðild að AtlantshafsbandalaKÍnu kom m.a. til athuKunar hjá landvarnarnefnd Norðmanna, sem skipuö var haustið 1974, til að Kera úttekt á öryKKÍsmálum Noregs fram til ársins 1990. 11 af 13 nefndarmönnum komust að þeirri niðurstöðu að en^ar breytinKar verði á haKsmunasvæði Nore^s á þessu tímabili. ÞýðinK landsins fyrir aðra minnki ekki við varnarleysi. Norðmenn geti ekki einir haldið uppi næfyanleKum landvörnum til að tryKgja frið og jafnvæKÍ umhverfis landið, eins ok verið hafi. Áframhaldandi aðild að Atlantshafsbandalag- inu sé því forsenda öryggis landsins. Það er og eftirtektarvert að jafnvel Kommúnistaflokkar Italíu, Frakklands ok Spánar láta nú í ljós samþykki við aðild landa sinna að Atlantshafsbandalaginu, a.m.k. í orði, enda muni úrsaKnir úr því raska valdajafnvægi í álfunni og veikja friðarlíkur. I vinstri stjórn, 1971 —1974, kom fram, að þáverandi stjórnarflokkar voru ekki sammála um aðild íslands að Atlantshafsbandalaginu. Hins vegar virtust þáverandi stjórnarflokkar sammála um að varnarsamn- ingurinn við Bandaríkin skyldi endurskoðaður með uppsögn og brottför varnarliðsins fyrir augum. Þetta varð tilefni þjóðarvakningar, sem kölluð var Varið land. Meir en 55.000 atkvæðisbærir íslendingar undirrituðu áskorun til þings og stjórnar, þar sem stjórnvöld voru hvött til að „standa vörð um öryggi og sjálfstæði íslenzku þjóðarinnar með því að treysta samstarfið innan Atlantshafsbandalagsins, en leggja á hilluna ótímabær áform um uppsögn varnarsamnings við Bandaríkin og brottvísun varnarliðsins." Það voru þessu almennu mótmæli, sem og úrslit alþingiskosninganna 1974, sem komu í veg fyrif afleiðingar óábyrgrar afstöðu þáverandi stjórnvalda í óryggismálum þjóðarinnar. Heift kommúnistakjarnans í Alþýðubandalaginu í garð forystumanna Yarins lands vegna þessarar þróunar mála kom svo fram í persónuníði i Karð J)eirra, sem vart á sinn líka í IslandssöKunni. Ný vinstri stjórn á íslandi myndi tvímælalaust stefna varnaröryKgi Islands í tvísýnu á ný. Nýleg ummæli Einars Ágústssonar, utanríkisráðherra í sjónvarpsþætti varðandi brottför varnarliðsins á skemmri tíma en fjórum árum, ef slík stjórn fengi fótfestu á ný, var .ættumerki, sem allir stuðningsmenn vestræns varnarsamstarfs um jorvallt land hljóta að taka eftir. Sjálfstæðisflokkurinn, einn itjórnmáiaflokka, Ketur tryKKt áframhaldandi varnaröryKKÍ landsins ef ,)jóðin þekkir sinn vitjunartíma ok veitir honum styrk til þess í komandi ulþinKÍskosninKum. Fyrsti 17. iúní meðfu Hvað segja skipherrar Landhelgisgæzlunnar? ÞÁTTUR íslenzkra varðskipsmanna er óumdeilanlega stór í þeim sigri sem íslendingar hafa unnið í landhelgisbaráttunni. Morgunblaðið snéri sér til þriggja skipherra Landhelgisgæzlunnar í tilefni 17. júní og innti eftir áliti þeirra á stöðunni í landhelgismálinu í dag með tilliti til atburða síðustu ára. Skipherrarnir eru Guðmundur Kjærnested sem var einn 50 menninganna sem birtu áskorun um 200 mflurnar, Gunnar Ólafsson og Sigurður Árnason. Ekki náðist til fleiri skipherra Landhelgisgæzlunnar, þar sem þeir voru annað hvort við skyldustörf á sjónum eða í frfí. 1 Guðmundur Kjærnested, skipherrai „Staóa okkar í landhelgismál- inu er mjög sterk í dag" Staða okkar í landhelgismálinu er mjög sterk í dag og við hefðum ekki við aðra en sjálfa okkur að sakast ef svo væri ekki. Úrslit 200 mílna deilunnar fengust fyrr en ég átti von á, ég bjóst við lengra og harðara þófi en raun varð á. En mikilvægast er að þessarri deilu lauk með fullkomn- um sigri okkar íslendinga. Við verðum að gæta þess að misnota ekki sjálfir þessa góðu stöðu því þá væri okkur voðinn vís. Þar á ég aðallega fjórðu hlutar skuttogaranna veiða við notkun veiðisvæðanna. Að mínu mati eru sum veiðisvæðin ofnýtt eins og t.d. Vestfjarðamiðin, þar sem þrír svo til allt árið bæði með botnvörpu og flotvörpu og aftur mjög stór fiskisvæði, sem Þjóðverjar nýttu hér suðvestur af Reykjanesi, fiskuðu þar allt árið að jafnaði 10—12 tonn á dag hver togari, þau eru algerlega ónotuð af okkar fiskimönnum. Einnig eru fiskimið við norðanverða Vestfirði ákaflega lítið nýtt en við vissum að Bretar fiskuðu að jafnaði 10 tonn á dag þar á meðan á þorskastríðinu stóð. Þau mið hafa sáralítið verið nýtt af okkar fiskiskipum. Þetta tel ég miður. Um gæzlu landhelginnar vil ég segja þetta. Það var mikið efast um það að við værum færir um að gæta 50 mílnanna þegar þær voru upp á teningnum vegna erfiðleika á stað- setningu. Við höfum aldrei átt í neinum erfiðleikum og það var því algerlega rangt mat manna sem því héldu fram. Landhelgisgæzlan hefur sýnt það að hún er fær um að gæta lai yfi þe bú hii Gi sl < S o e s h h hi; sa M þe fæ ísl lík tO| þe at or un sti va ve un dý Heimsádeila og kr Eftir langt hlé kveður Guð- mundur Guðmundsson (F-ERRÓ) sér hljóðs aftur með viðamikla sýningu myndverka sinna í Reykjavík, sem er jafnframt fjórða meiriháttar sýning hans hér í borg. Allar hafa sýningar þessar vakið óskipta athygli, en sú síðasta er nú stendur sem hæst, er viðamest þeirra allra. Hinar fyrri þrjár sýningar 1957, 1960 og 1965, voru allar haldnar í Listamanna- skálanum gamla og fylltu skálann rækilega í hvert skipti, svo að ýmsum fannst nóg um. — Gengu þessar sýningar mjög vel og munu hafa reynst listamanninum ómælt veganesti í harðri lífsbaráttu á listabraut hans erlendis. Allar báru þessar sýningar óvenjulegum hæfileikamanni vitni, en hann vár allur í kafi við að brjóta til mergjar ótal tæknileg vandamál, áleitnum og framsæknum. Frá upphafi ferils Guðmundar sem nemanda í listaskóla hafa þeir eiginleikar verið mest áberandi í fari hans og dugað honum best, er að atorku og framsækni lúta. Vinnusemi hans í skóla og utan veggja skólans, meðan hann stundaði nám í Handíðaskólanum, hefur hlotið þjóðsagnablæ og uppskeran hefur fylgt í kjölfarið. Að kunna að hagnýta sér skólana þann tíma sem nemendur á annað borð eru þar, aðstöðu alla og þá reynslu er skólarnir miðla er það sem mestu varðar — og í sumum tilvikum skiptir öllu máli. — Tækniþekking er þung á metum í dag sem fyrr og þeir einir sem tækninni valda geta hafnað henni á rökvísan hátt, þeir hafa breiðast svið og úr flestu að velja. Þannig er einmitt að baki því þvælda hugtaki „frelsi" sú hugsun að afla sér sem mestrar þekkingar og ná sem mestri yfirsýn. Guðmundur dró ekki úr sókn árin tvö í Osló né í Flórenz og Ravenna og því síður eftir að skólavist lauk, mætti frekar segja að fróðleiksþorsti hans hafi aukist með hverju árinu sem leið. Hann hafði vanist mikilli vinnu í æsku- byggð sinni Kirkjubæjarklaustri, og síðar við vinnu að brúargerð og var það honum dýrmæt þjálfun til síðari átaka. Þá má þess geta að hann hafði vanist því að fara eldsnemma á ról og heldur hann þeim hætti enn í dag. Verður honum því hver dagur drjúgur til starfa og þó neitar hann sér ekki um hinar ljúfu hliðar lífsins. Hann sækir endurnýjun og ferskleika í víxlverkun strangrar vinnu og lífsnautna en enginn skyldi þó ætla að hér sé um óreglu að ræða. Ferðalög heimshorna á milli eru honum svipuð lífsnautn og t.d. heimsókn á úrvals matstofu eða krá á næsta götuhorni og hann er einn af fáum og jafnvel e.t.v. eini landi vor er tekið hefur próf í vínmati, en því fylgir m.a. að slíkir koma reglulega saman og dreypa á úrvals vínum, vega þau og meta. Þeir ferðast jafnvel langan veg til að bragða á ákveðnum tegundum og nýrri uppskeru. Þetta er íþrótt (sport) líkt og ótal margt annað ofar því almenna. f < Gi ur íl Kt' \>é „C g« sy m H hí nt Þ; íl aí m ei h: sk ék K la ái í

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.