Morgunblaðið - 05.08.1978, Qupperneq 10

Morgunblaðið - 05.08.1978, Qupperneq 10
10 / MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 5. ÁGÚST 1978 Sighvatur Björgvins- son, alþm.: Vildi aldrei vera með í blaðafréttum af gangi viðræðnanna kom þráfaldlega fram, að þeir alþýðuflokksmenn, sem nálægt þeim komu, voru í rauninni aldrei neinu nær um hvort Alþýðubandalagið hafði hug á að axla stjórnarábyrgð eða ekki þótt stöðugt væri við það rætt. Eg tók sjálfur þátt í könnunarvið- ræðum Alþýðuflokks og Alþýðu- bandalags í upphafi og fór litlu nær um raunverulegan vilja Alþýðubandalagsins við lok þeirra en ég var er þær hófust. Gagn- stætt því töldum við alþýðuflokks- menn hins vegar, að við hefðum mjög fljótlega orðið þess varir hjá /iðræðunefnd Framsóknarflokks- ,ns, að a.m.k. þeir, sem hana skipuðu, höfðu einlægan áhuga á að myndun „vinstri stjórnar" tækist. Framsóknarmenn voru okkur sammála um matið á afstöðu, eða öllu heldur á afstöðu- leysi Alþýðubandalagsins, og auðvitað hafði það sín áhrif á „vinstri viðræðurnar", að tveir af þremur, sem þar mæltust við voru ávallt efins um, að þriðji aðili viðræðnanna tæki þátt í þeim af alvöru og heilindum. Þegar á beir ráða ferðinni Alþýðubandalagið á flótta undan ábyrgðinni Hlutverk Alþýðubandalagsins eftir kosningar hefur verið það eitt að koma í veg fyrir, að Island fái nýja ríkisstjórn. Án samráðs við Alþýðubandalagsmenn í verka- lýðshreyfingunni höfnuðu hinir pólitísku liðsoddar flokksins alfar- ið öllum viðræðum um „nýsköpun- arstjórn", þótt vitað væri, að sú hugmynd ætti ríkulegan stuðning meðal almennings, þ. á m. kjós- enda Alþýðubandalagsins, og að ýmsir framámennflokksins í verkalýðshreyfingunni væru þess eindregið fýsandi, að slík stjórnar- myndun yrði reynd. í næstu umferð rufu alþýðubandalags- menn „vinstri viðræðurnar", sem þeir höfðu þó sjálfir beðið um, eftir að sýnt varð, að samkomulag gæti tekist um mjög viðamiklar félagslegar, stjórnarfarslegar og fjármálalegar umbætur í anda vinstri stefnu með samvinnu flokkanna um stjórn landsins. Og nú benda öll sólarmerki til þess, að Alþýðubandalagið hyggist hafa frumkvæði að því að þriðja stjórn- armyndunartilraunin — þjóð- stjórn — fari út um þúfur. Á röskum einum mánuði hefur Alþýðubandalagið þannig komið í veg fyrir myndun þriggja ríkis- stjórna á íslandi. Alþýðubandalagið hefur alfarið hafnað að eiga svo mikið sem viðræður við Sjálfstæðisflokkinn á þeim grundvelli, að Alþýðubanda- lagið vilji ekki starfa með Sjálf- stæðisflokknum vegna þess, að Alþýðubandalagið starfi ekki með Sjálfstæðisflokknum. Og með slit- um vinstri viðræðnanna og þeirri vandlega undirbúnu áróðurssókn, sem alþýðubandalagsmenn hófu stráx í kjölfarið gegn viðmælend- um sínum þar, einkum Alþýðu- flokknum, hefur bandalagið með sama hætti hafnað allri samvinnu við Alþýðuflokkinn og Fram- sóknarflokkinn í ríkisstjórn. Þar með eru upp taldir allir þeir flokkar í landinu, sem fulltrúa eiga á alþingi. Ef Alþýðubandalag- ið ætti að ljá máls á að axla stjórnarábyrgð yrði það sem sé að vera í einhverju öðru landi! Hérlendis er meginstjórnmála- verkefni flokksins að koma sér hjá því að fara í ríkisstjórn. Því öflugri, sem flokkurinn verður, þeim mun auðveldara veitist honum væntanlega að sinna þessu þýðingarmikla viðfangsefni sínu. viðræðurnar leið komu svo æ betur í ljós ýmis merki þess, að Alþýðu- bandalagið væri þar ekki einlægur þátttakandi. Þau merki voru m.a. þessi: 1. Óheilindi og undanbrögð Þegar ræðst hafði verið við um hríð án þess að nokkuð virtist þokast í áttina m.a. vegna þeirrar óvissu, sem menn þóttust verða varir við um raunverulegan vilja Alþýðubandalagsins, var horfið að því ráði að ræða við ýmsa forystumenn Alþýðubandalagsins einslega. Með þeim hætti var reynt að kanna með öðrum hætti en unnt er að gera á formlegum fundum viðræðunefnda, hvort möguleikar væru á málefnalegri samstöðu, einkum og sér í lagi á sviði efnahagsmála. Hvað sagt var í þessum einka- viðræðum verður aldrei sannað svo óyggjandi sé, enda engir þar til vitnis nema viðmælendur sjálfir og líklegt, að þar standi staðhæf- ing gegn staðhæfingu. Engu að síður staðhæfi ég, og geri það hiklaust og afdráttarlaust, að í þessum einkaviðræðum voru hinir pólitísku foringjar Alþýðubanda- lagsins talsvert með öðru marki brenndir, en á sjálfum viðræðu- fundunum. Ég staðhæfi, að þar hafi þeir rætt um gildistíma kjara- samninganna í áföngum og nefnt Fidel Castro dagsetninguna 1. nóvember í því sambandi. Ég staðhæfi, að þar hafi þeir rætt um, að þótt standa bæri við fyrirheitin um samningana í gildi, þyrfti það ekki endilega saman að fara, „að launahlutföll og launagrundvöilur kjara- samninganna væri sá rétti“ (til- vitnunarmerkin eru sett vísvit- andi). 2. Verkalýðs- forystan hunsuð Um nokkurra ára bil hefur ríkt pólitískur friður í verkalýðshreyf- ingunni, sem m.a. hefur grundvall- ast á samvinnu og samstöðu Alþýðuflokksins og Alþýðubanda- lagsins í samtökum launafólks, einkum þó ASÍ.Við alþýðuflokks- menn vitum, að verkalýðsforingjar beggja flokkanna hafa áhuga á, að þessi faglega samstaða og sam- vinna geti náð einnig inn á stjórnmálasviðið, því þannig mætti auka pólitískan styrk verkalýðshreyfingarinnar og verkalýðsflokkanna. Sá var einnig vilji flokksforystu Alþýðuflokks- ins eins og aðalkosningaslagorð flokksins — kjarasáttmáli ríkis- valds og verkalýðshreyfingar — ber vott um. Við væntum því þess, að póli- tískt samstarf verkalýðsflokkanna um stjórn landsins myndi geta orðið öðrum þræði á grundvelli alþýðusamtakanna — þ.e.a.s. með aðild og fyrir atbeina verkalýðs- foringja úr flokkunum báðum. Sú var ástæðan fyrir þeirri áherslu, sem við lögðum á aðild forystu- manna ASI og BSRB að viðræðum flokkanna strax í upphafi. Við vildum fá þessi samtök með í stefnumótunina svo þau gætu orðið nokkurs konar sáttavett- vangur flokkanna varðandi þau mál, sem ágreiningur yrði um. Forystumenn launþegasamtak- anna gætu þannig beitt áhrifum sínum til þess að jafna ágreining flokkanna áður en í odda skærist milli þeirra. Okkur kom mjög á óvart þegar við urðum þess varir, að pólitískir foringjar Alþýðubandalagsins höfnuðu algeríega þessum hug- myndum. Og okkur kom fleira á óvart varðandi samskipti hinnar pólitísku forystu Alþýðubanda- lagsins og verkalýðsforingja þeirra, sem flokkinn styðja. Alþýðubandalagið leitaði ekki umsagnar verkalýðsmálaráðs síns áður en það hafnaði boði Alþýðuflokksins um „nýsköpun- arviðræður“ og á þeim eina fundi, sem hin pólitíska forysta flokks- ins hélt með verkalýðsforingjum sfnum um það mál, Iagði hún sig fram um að afstýra því, að nokkrar umsagnir kæmu um málið. Alþýðubandalagið hafði ekkert samráð við þekktasta verkalýðs- i leiðtoga flokksins, að Eðvarð Sigurðssyni undanskildum, áður en það gekk frá og afhenti efnahagstillögur þær, sem urðu til þess að „vinstriviðræðurnar“ fóru út um þúfur. Flestir kunn- ustu verkalýðsforingjar Alþýðu- bandalagsins fengu fyrst að sjá þessar tiilögur hjá mönnum úr forystuliði Alþýðuflokksins heil- um sólarhring eftir að viðræðu- nefnd Alþýðubandalagsins lagði þær fram. Verkalýðslciðtogar Alþýðu- bandalagsins, ýmsir þekktustu og virtustu verkalýðsforingjar þjóð- arinnar, hafa verið settir út úr nærfellt öllum trúnaðarstöðum flokksins og eru næstum áhrifa- lausir í flokknum. Ekki nóg með það, heldur hælast ýmsir atvinnu- pólitíkusar Alþýðubandalagsins um og fara bæði hæðnis- og lítilsvirðingarorðum um þessa menn, sem þeir segja, að sig varði engu um hvorum megin hryggjar liggja enda njóti þeir litils trausts og enn minni áhrifa. Hlaupastrákurinn ólafur Ragn- ar Grímsson, sem nánast hefur verið eins og eitrað peð á taflborði stjórnmálanna, er í meiri metum f Alþýðubandalag- inu en samanlögð verkalýðsfor- ysta flokksins. Og ég staðhæfi, að í þessum tveggja manna samræðum hafi alþýðubandalagsmenn ekki talið gengisbreytingu jafn víðs fjarri og þeir nú vilja vera láta. Um leið og formlegir fundir hófust var hins vegar komið annað hljóð í strokkinn hjá alþýðubanda- lagsmönnum og sama máli gegndi um leið og þriðji maður kom aðvífandi. Þetta er skýringin á því, hve lengi dróst að fá niðurstöðu í vinstri viðræðurnar. í einkaviðtöl- um við okkur ljáðu alþýðubanda- lagsmenn jafnan máls á ýmsum úrræðum, sem óhjákvæmileg hljóta að teljast, en um leið og fleiri komu til drógu þeir í land. Þetta var sá pólitíski hráskinna- leikur, sem þeir ástunduðu í vinstri viðræðunum — og þetta er ásamt öðru skýringin á því, sem blöðin furðuðu sig á, hversu vonsviknir og sárir forystumenn Alþýðuflokksins voru að viðræð- unum loknum. Við höfðum ávallt trúað því, að grundvöllur væri fyrir heiðarlegu samstarfi verka- lýðsflokkanna með hagsmuni launafólks fyrir augum hvort heldur í ríkisstjórn með Sjálfstæð- isflokki eða Framsóknarflokki. Viðræðurnar við Alþýðubandalag- ið leiddu í ljós, að svo var ekki, heldur var allur leikurinn til þess gerður að koma pólitísku höggi á okkur alþýðuflokksmenn, en kommúnistar hafa ekki getað á heilum sér tekið vegna kosninga- sigurs okkar, og líta enn á það sem sérstakt baráttumál sitt að út- rýma Alþýðuflokknum með öllum tiltækum ráðum. Þegar okkur Alþýðuflokksmönn- um varð ljóst, að hin pólitíska forysta Alþýðubandalagsins lagði sig fram um að sniðganga og skáka til hliðar því afli í bandalag- inu, verkalýðsarminum, sem við við vissum að mikinn áhuga hafði á pólitiskri samvinnu verkalýðs- flokkanna um stjórn landsins, þá vissum við, að Alþýðubandalaginu var engin alvara. ísland — önnur Kúba? Endanlega fullvisssu fengum við svo, þegar viðræðunefnd Alþýðu- bandalagsins lagði fram efnahags- tillögur sínar. Efnisatriði þeirra hafa rækilega verið rakin í blöðum og fer ég því ekki nánar út í þá sálma. Læt mér nægja að benda á, að ekki var meiri vinna lögð í tillögusmíðina af hálfu Alþýðu- bandalagsins en það, að þær voru byggðar á tölum frá því fyrir miðjan s.l. vetur og tók það þó hlutalausa sérfræðinga Seðla- banka og Þjóðhagsstofnunar, sem voru flokkunum til ráðuneytis, ekki meira en röskan sólarhring að breyta tölunum til núgildis og leiða í ljós, að í tillögur Alþýðu- bandalagsins vatnaði 10 milljarða kr. aðeins til áramóta. Lúðvík hefur látið hafa eftir sér, að slíkur keppur sé ekki feitur í sláturtíð- inni „ef viljinn er bara fyrir hendi", en hann nemur engu að síður 175 þús. kr. á hverja meðalfjölskyldu í landinu, sem taka hefði þurft með nýrri skatt- heimtu til viðbótar við þá auknu skattheimtu, sem Alþýðubanda- lagið gerði ráð fyrir í tillögum sínum. Og svo segja þeir, að í tillögunum hafi verið fólgin kaup- máttaraukning!! En látum þennan talnalega samanburð lönd og leið. Megin- atriði málsins er annað. Sem sé það, að rauði þráðurinn í tillögum þeirra Alþýðubandalagsmanna var, að tekið yrði upp kerfi margfalds gengis og greiðslu styrkja til atvinnuvega úr ríkis- sjóði, sem kostaðir yrðu með skattheimtu á þjóðina. Aðeins á næsta ári myndu slíkar styrkja- greiðslur, kostaðar af skatt- heimtufé, nema a.m.k. tveimur tugum milljarða — eða mun meira fé, en nemur samanlögðum tekju- skatti einstaklinga og félaga á heilu ári. Innan skamms yrði allur atvinnurekstur landsmanna kom- inn á ríkisjötuna. Honum væri haldið gangandi með styrkjum og uppbótum af almannafé, sem pólitísk ráð og kommissariöt ráðstöfuðu. Menn geta gert sér í hugarlund þá pólitísku og fjár- málalegu spillingu, sem fylgdi í kjölfarið þegar búið væri að tuttugufalda kommissarastéttina, sem gengi með skattpening al- mennings í öðrum rassvasanum og flokksfélagatalið í hinum og stokk- aði svo hvort tveggja rækilega saman í spilaborg „burðarása atvinnulífsins". Aðeins eitt ríki vestan járn- tjalds hefur horfið að þessu

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.