Morgunblaðið - 22.07.1979, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 22.07.1979, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 22. JÚLÍ1979 25 Fyrstu kísiljárnsf arm- arnir frá Grundartanga ISLENSKA járnblendi- félagið hf. og A/S Fesil & Co. sömdu í marslok síðastliðnum við Eim- skipafélag íslands hf. um flutning á framleiðslu j árnblendiverksmiðj - unnar á Grundartanga til Vestur-Þýskalands, Bret- lands og Póllands. Einnig var samið um flutninga á kolum frá Póllandi og koksi frá Bretlandi til verksmiðjunnar. Samið var til ársloka 1980, og er gert ráð fyrir, að á samningstímanum verði flutt samtals 74.000 tonn að og frá verksmiðjunni á Grundartanga, segir í frétt frá E.í. Þannig lítur kísiljárnið út. Leiguskip Eimskipa- félagsins, „Rísnes" tók fyrsta farminn, 800 tonn, og siglir með hann til Duisburg í Vestur-Þýska- landi. Næst lestar „Grundarfoss" 1100 tonn af kísiljárni til Gunness í Bretlandi, en tekur til baka í Goole í Bretlandi 1100 tonn af koksi. Ofangreind skip munu Ljósm. Mbl. Kristján annast þessa flutninga auk annarra verkefna. Hafa nokkrar endurbæt- ur verið gerðar á Grundarfossi, en m.a. þurfti að bæta við loft- ræstibúnað í lestum vegna kísiljárnflutning- anna. Duisburg er um 120 mílur inni í landi í Ruhr- héraðinu, og er siglt frá Rotterdam u.þ.b. 24 tíma upp eftir Rínarfljótinu. Þangað geta aðeins siglt sérhæf og grunnskreið skip og útilokar það skip sem nú eru í eigu ís- lenskra skipafélaga. Var því áðurnefnt skip tekið á leigu til þessa verkefnis, en það kom frá Bergen og er 295 brúttótonn að stærð. Fyrsta farminum skipað út. því, að íslenzku þjóðinni væri byrði að raforkusölunni til álvers- ins, enda væri það selt undir kostnaðarverði og þar fram eftir götunum. Málflutningur af þessu tagi er naumast svara verður, enda settur fram gegn betri vit- und í mörgum tilvikum. Nú vill svo vel til, að fyrir rúmlega tveim árum svaraði Landsvirkjun skrifum af þessu tagi. Þar kemur fram, að tekjurn- ar frá ÍSAL fram til ársins 1994 gera meir en greiða upp stofn- kostnað vegna Búrfellsvirkjunar ásamt öllum fjármagnskostnaði og rekstrarkostnaði á sama tíma- bili, þótt ÍSAL nýti aðeins um 60% af afli virkjunarinnar. Dæm- ið er í rauninni enn hagstæðara, því að Þórisvatnsmiðlun nýtist jafnt fyrir Sigölduvirkjun og Hrauneyjafossvirkjun og einnig hluti háspennulínanna og spenni- stöðvarinnar við Geitháls, segir í greininni. Ennfremur: Þess má að lokum geta, að vandfundið mun lægra heildsöluverð til almenn- ings í Vestur-Evrópu en hjá Landsvirkjun að Noregi undan- skildum, enda þar byrjað snemma á virkjunum fyrir stóriðju. Nú hefur önnur stóriðja risið á Grundartanga. Allur aðdragandi þess var með öðrum hætti en álversins, enda hrundu þeir flokk- ar málinu af stað, sem þverastir stóðu gegn slíkum hugmyndum vorið 1966. Einkum átti Magnús Kjartansson sinn mikla þátt í því á óndverðu ári 1974 sem iðnaðar- ráðherra að samningarnir um járnblendiverksmiðjuna komust á rekspöl, þótt hann hafi fremur kosið að semja við Union Garbide en Norðmenn og hefur ugglaust haft sínar ástæður fyrir því. En heiður þeim sem heiður ber og frá honum verður þetta ekki tekið. Á hinn bóginn er það satt og rétt, að Magnús' Kjartansson dró það í lengstu lög að stíga þetta skref. Þannig hélt hann lengi dauðahaldi í þá hugmynd, að upphitun húsa myndi standa und- ir stórvirkjun við Sigöldu, sem olli m.a. töfum á því, að hitaveita yrði lögð um allt Stór-Reykjavíkur- svæðið. Nú er þessi saga mörgum gleymd, og víst er það, að engir vilja nú kannast við að hafa haldið því fram sem sérfræðingar, að upphitun með rafmagni yrði t.a.m. Hafnfirðingum eða Kópavogsbú- um ódýrari en sú hitaveita, sem þeir búa nú við. En vitaskuld voru forsendur Grundartangaverksmiðjunnar þær sömu og álversins. Með því að tengja slíka stóriðju stórvirkjun sáu menn, að hægt var að fá ódýrara rafmagn en eila til al- menningsnota og annars atvinnu- rekstrar í landinu. Orkukreppan Það var eftirtektarvert, að for- sætisráðherra lét svo ummælt efnislega í fréttaauka sl. föstudag, að varla væri tiltökumál að fella gengið, þegar allir útflutningsat- vinnuvegirnir væru reknir með styrkjum. Og iðnaðarráðherra tók í. sama streng, þótt hann teldi ráðstafanirnar núna ekki full- nægjandi fyrir útflutningsiðnað- inn, en sjávarútvegsráðherra sagði, að vandi útgerðarinnar væri mikill eftir sem áður. Jafnframt var boðað, að á haustdðgum mætti vænta nýrra ráðstafana, sem skertu lífskjörin enn frekar, ásamt með nýrri gengisfellingu í sambandi við ákvörðun fiskverðs- ins 1. október, — og hefur heyrst talað um 15—20% í því sambandi. Við þetta bætist svo vandi land- búnaðarins, en þar er stefnt að verulegum samdrætti í fram- leiðslu. Ekki getur þetta talizt gæfulegt útlit. Og raunar fyrirsjáanlegt, að hér mun skapast „viðvarandi kreppuástand" eins og viðskipta- ráðherra hefur boðað, ef áfram verður haldið á sömu braut. Það er að vísu rétt, að orku- kreppan á hér stóran hlut að máli, en þá verður líka um leið að viðurkennast, að stjórnvöld hafa sýnt fádæma sinnuleysi í sam- bandi við þau mál og dómgreind- arleysi, eins og þegar iðnaðarráð- herra beitti sér fyrir því sl. haust, að orkuframkvæmdum yrði siegið á frest. Hann reynir að krafsa í bakkann með því að tíunda, hvar sem hann kemur fram, að skipt hafi verið yfir í svartolíu í svo og svo mörgum fiskiskipum og við- hefur hátíðleg orð eins og „rétt skref frá orkubúskaparsjónarmið- um" í því sambandi. Vitaskuld ber ekki að lasta slíka viðleitni til orkusparnaðar, en hún skiptir engum sköpum fyrir afkomu þjóð- arinnar, — það þarf að líta miklu hærra, sjá miklu víðar. Orkukreppan hefur valdið því, að athygíi umheimsins hefur beinzt að íslandi, þar sem hér er auðvirkjanleg miklu meiri orka en svo, að fullnægi okkur ekki um fyrirsjáanlega framtíð að óbreytt- um atvinnuháttum. Þetta eigum við að nýta okkur eins og tök eru á af djörfung og fyrirhyggju. Einn af andstæðingum álversins 1966 lét svo ummælt í blaðagrein, að eina ráðið til að semja ekki af sér væri að semja ekki. Það er kot- ungsháttur af þessu tagi, sem stendur okkur nú fyrir þrifum. Við sitjum uppi með ríkisstjórn, sem sér enga lausn út úr vandanum nema skerða lífskjörin og þrengja að atvinnuvegunum, sem aftur mun auka erfiðleikana enn frekar, þegar fram í sækir. Á meðan rennur vatnið í fallvötnum okkar til sjávar, engum til gagns. Þannig getur verið dýrt að hafa þá menn í forsvari, sem ekki duga.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.