Morgunblaðið - 09.02.1980, Qupperneq 13

Morgunblaðið - 09.02.1980, Qupperneq 13
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 9. FEBRÚAR 1980 13 kynna íslendingum þennan víðfræga landa vorn og frægasta myndsnilling 19. aldarinnar." Árið 1827 sendir Albert Thor- valdsen af stað frá Róm áleiðis til Islands skírnarsáttmála sinn höggvinn með eigin hendi í ítalskan marmara. Áletrun hans hljóðar svo: Opus Hoc Romae Fecit Et Islandiae Terrae Sibi Gentiliciae Pietatis Causa Donavit Albertus Thorvaldsen A. MDCCCXXVII. Það útleggst á íslenzku: Grip þennan gjörði í Rómaborg og gaf íslandi ættjörð sinni í ræktarskyni. Albert Thorvaldsen árið 1827. Þessa gjöf sendir hann ættlandi sínu íslandi og fæðingarsveit sinni, og ætlast til að skírnarfonturinn sé staðsettur í Miklabæjarkirkju í Blönduhlíð í Skagafirði, þar sem föðurafi hans, séra Þorvaldur, hafði verið prestur. Heimild Jónas Hall- grímsson. Svo kvað Jónas Hallgrímsson til Alberts Thorvaldsens vorið 1839 þá er endursmíð skírnarfonts Alberts kom til Reykjavíkur og var settur í Dómkirkjuna þar: Reisti smíð þessa i Róm suður Albert Thorvaldsen fyrir árum tólí, ættjörð sinni tslandi Kefandi hana af itóðum huK. Ég vil ítrekað ráðleggja greinarh- öfundi Johannesi Jensen að leggja leið sína í Heilagsandakirkjuna, öðru nafni Þrenningarkirkjuna, í Kaupmannahöfn, og kynna sér vel og rækilega hvað kirkjunnar menn, landar hans, hafa klófest. Þegar greinarhöfundur hefur gert það, getur hann betur gert sér grein fyrir hlutunum og hvernig þeir liggja fyrir okkur fábrotnum al- múgamönnum og fræðimönnum, sem vilja hafa það sem sannara reynist. Hinn danski greinarhöfundur mun væntanlega finna þar fagur- lega gjörðan skírnarfont letraðan með eigin hendi listamannsins mikla, myndhöggvarans Alberts Thorvaldsen, sem eins og áður segir sendi íslandi, ættjörð sinni, þennan grip að gjöf árið 1827 til staðfestu á skírnarnafni sínu, sínu íslenzka nafni Albert. Þarna er kominn í leitirnar upprunalegi skírnarfont- urinn, það ætti ekki að vefjast fyrir mönnum, sem eru sannkristnir, en hver er nú saga þessa skírnarfonts og hvernig í dauðanum stendur á honum á þessum stað? Það er raunasaga, sem snýr að Dönum. Um þetta segir Sigurður Ólason lögfræðingur í bók sinni Yfir alda haf, er hann hefur rakið sögu skírnarfontsins: „Annars er það í sannleika sagt undarlegur smekkur hjá forsvars- mönnum Heilagsandakirkju í Kaupmannahöfn að lymskast til að kaupa verk með slíkri áletrun, sem einhver þeirra hlýtur þó að hafa skilið, og láta sig síðar hafa það að skreyta heilagt altari með því. Þótt þeir hljóti að vita eða fara nærri um, að sé annarra manna eign. Þó að kirkjan hafi eignast það í góðri trú, sem kallað er, — sem hlýtur þó að vera vafamál, sbr. áletrunina, þá verður sá eignarrétt- ur að víkja, sem og eignarréttur fyrri handhafa, ef á það hefði reynt, hversu langt sem um er liðið, ef rétturinn er upphaflega rakinn til lögleysu, eða misferlis. Engin hefð kemur til greina í slíku tilfelli. Eignarrétturinn er íslendinga, samkv. beinni áletrun og ótvíræð- um vilja gefandans." Hvers hafa nú þessir kristnu þjófsnautar í Heilagsandakirkju notið og hvernig stendur á því að upprunalegi skírnarfonturinn hverfur sjónum manna í hvorki meira né minna en heila öld, í sað þess að fara eins og leið hans átti að liggja norður í Miklabæjarkirkju í Skagafj arðarsýslu ? Þetta ætti greinarhöfundurinn Johannes Jensen í Weekendavisen Berlingske Aften að reyna að upp- lýsa, frekar en að taka undir gróusögur, sem enga stoð eiga í veruleikanum, þá kæmist J.J. að raun um að íslendingnum Albert Thorvaldsen var annt um ættjörð sína og fæðingarstað. List Alberts er rammíslenzk eins og hann var sjálfur, menntaður úr lífsins skóla, lærður og heflaður hjá föður sínum, myndúrskurðarmanninum og myndhöggvaranum Gottskálki Thorvaldsen. Dönum tókst næstum á síðustu árum Alberts Thorvaldsens að gera hann að fuglahræðu, að skugga af sjálfum sér, með alls kyns prjáli, sem hann átti ekki kost á að komast undan, þetta prjál og sýndar- mennska átti ekki við hans íslensku skapgerð. Meistarans mikla, sem Mendel- sohn sat stundum tímunum saman yfir á vinnustofu Alberts í Róm og lék fyrir hann á slaghörpu, meðan myndhöggvarinn mótaði hinn mjúka leir milli handa sér. Mynd- höggvarans mikla, sem mótaði íslenzku hestana og smaladrenginn, sem nú prýða Thorvaldsens-safnið í Kaupmannahöfn. Manninn, mikilmennið, sem lagði sig í líma til að koma ætterni sínu til skila gegn ofríki danskra drjóla, sem gerðu allt sem í þeirra valdi stóð til að villa mönnum sýn, eins og sézt best á framkomu þeirra við Gottskálk föður listamannsins og þarf ekki að fara lengra en í sýningarskrá Thorvaldsens-safns- ins til að finna fyrir rógi þeirra enn þann dag í dag, rógi um látinn mann sem ekki getur borið hönd f yrir höfuð sér. Tilraunir Dana til að gera Albert Thorvaldsen al- danskan hljóta auðvitað að renna út í sandinn og eru dæmdar til að mistakast enda vonlausar með öllu. Albert sem varð að yfirgefa Danmörku til að forða sér frá sömu örlögum og biðu föður hans, sem þó tókst með hörðum höndum og dugnaði að hjálpa Albert yfir erfið- asta kaflann, að komast frá Kaup- mannahöfn til Rómar, til þessa altaris höggmyndalistarinnar. Greinarhöfundurinn Johannes Jensen ætti að reyna að kynna sér sögu skírnarfontanna eins og ég hef áður sagt, með því móti ætti hann að sjá í hnotskurn hvernig Danir hertóku Albert Thorvaldsen, og kannski gæti hann bent þjófsnaut- unum í Heilagsandakirkju í Kaup- mannahöfn á að sjá sóma sinn í að skila nú íslendingum upprunalega skírnarfontinum, svo staðsetja megi hann í Miklabæjarkirkju, eins og gefandanum var svo umhugað um. Þetta gæti J.J. gert í stað þess að feta þá óheillabraut, sem hann hefur gert í þessum skrifum sínum á lægstu jöðrum illra hvata. Þegar Albert kom aftur til Danmerkur mættu honum ýmsir erfiðleikar, meðal annars varð hann að endur- hæfa sig í dönsku, vegna þess hve honum var tamari þýskan og ítalsk- an, enda hafði hann í Róm umgeng- ist Dani afar lítið. Danir hafa eins og kunnugt er lagt undir sig meginhluta ævistarfs Alberts Thorvaldsens, listaverk hans, peninga hans og aðra gripi. Töluverðu af ítölskum listaverkum í hans eigu, svo sem málverkum eftir ítalska meistara, var fargað strax eftir dauða hans og dönskum verk- um komið fyrir í staðinn! Þetta er allt gott og blessað, og Danir mega eiga og framleiða eins marga Bertela Grönlund og þeim þóknast og þeir mögulega geta. En hina íslenzku sál Alberts Thor- valdsens geta þeir aldrei eignast, hún er fyrir ofan þeirra getu, enda var það hún, sem var aðalveganesti Alberts Thorvaldsens til Rómar. Albert Thorvaldsen lést í Kaup- mannahöfn 24. dag marsmánaðar 1844, og var jarðsettur þar hjá listaverkum sínum. Hann hafði að mestu lokið við að láta reisa fyrir eigið fé listasafn yfir verk sín þar i borg, þetta gerði hann fyrir af- raksturinn af lífi sínu. Hann hafði að undanskildum 3 fyrstu árunum í Róm verið með allra tekjuhæstu listamönnum síns tíma, hann hafði haft marga menn í vinnu í áraraðir, og var ef svo má segja hirðskáld helstu þjóðhöfðingja í álfunni. Hann var starfsamur eins og faðir hans og eyddi ekki tímanum til einskis, hann aflaði mikils og eyddi litlu, lifði einföldu lífi og helgaði sig list sinni og barst ekki mikið á, hann fylgdi stefnum sem leiddu til framfara, og bæði safnaði og fékk að gjöf verðmæta listgripi, sem hann tók ástfóstri við. Hann var trúaður maður eins og verk hans sýna glöggt, hann trúði á batnandi þjóðfélög, frið, réttlæti og bræðra- þel. S.Sigurðsson Árni Helgason, Stykkishólmi: Opið bréf til Sighvats Björgvinssonar Stykkishólmi á kyndi 1 mi'sssi 1980. Kjarkmikli bráðabirgðaráð- herra. . Einn óbreyttur þegn íslenska ríkisins dirfist að rita þér fáein orð til að tjá þér sem innvirðu- legast hversu mjög hann undr^ist kjark þinn og dirfsku. Tilefni bréfkornsins er mynd sem birtist í Morgunblaðinu þar sem þú ert að ljúka við að undirrita reglugerð um að heim- ila innflutning — og meira að segja tollfrjálsan — á nokkrum hundruðum þúsunda bjórflaskna. Yfir þér stendur fjölmiðlaglaður forstjóri og er engu líkara en þið hafið verið að ganga frá vellukk- uðum samningi, til dæmis á rotvarnarefnabættum aldinsafa fyrir þá lægstlaunuðu til að lauma með félagsmálapakkanum alræmda. Þessi mynd sannfærði mig um að kjarkmeiri ráðherra, hvað þá bráðabirgðaráðherra, hefur þjóðin okkar aldrei átt. Auðvitað kemur það þér ekkert við hvað Alþingi hefur verið að segja hvað eftir annað undan- farna áratugi. Þú þarft að sjálf- við og þykja sómi að skömmun- um. En þig varðar auðvitað ekki um slíkt. Flokksbræður þínir í Svíþjóð áttu aðild að banni við fram- leiðslu og sölu milliöls þar í landi og banni við bruggefnasölu eins og þeirri sem Guttormurinn stundar. Heldurðu að þeir hafi gert það út í bláinn að óathuguðu máli? En náttúrlega eru þeir ekki marktækir þó að þeir væru reynslunni ríkari en við. Heilbrigðisráðherra Banda- ríkjanna er sagður hafa hvatt til herferðar gegn áfengisneyslu í fyrra. Og ekki ómerkari aðili en Heilbrigðisstofnun Sameinuðu þjóðanna éinnig. Þig munar sjáanlega ekki um að hrista slíka smámuni af þér fremur en fjósa- menn afengisauðvaldsins í borg- arstjórn Reykjavíkur. Alþingi hefur, Guði sé lof, borið gæfu til að koma í veg fyrir stórslys í mótun áfengismála- stefnu undanfarna áratugi. En þig varðar að sjáfsögðu ekkert um það. Um daginn var merkileg, þýdd Árni Helgason sögðu ekki að taka tillit til þess. Það væri þá kannski heldur sjónarmið þeirra í Smjörlíki hf. sem skiptu þig einhverju máli? Og þó. Varla trúi ég því að þú hafir skelfst geip og gaspur eins venjulegs brotamanns gagnvart tollalögunum. Annars verður mér það æ meira undrunarefni að menn skuli hafa verið að basla með ölfrumvörp á Alþingi þegar þeir gátu átt von á svona góðri fyrirgreiðslu hjá bráðabirgða- ráðherra. Ekki man ég betur en hann Gröndal okkar segði í tvígang ef ekki oftár á haustdögum að einungis brýnustu ráðstafanir yrðu gerðar meðan bráðabirgða- stjórn sín sæti. Að vísu skil ég ekki hver nauður rak til að setja þessa reglugerð né heldur í hvaða sambandi hún stendur við aldin- safabyrlarann. Nema leikurinn hafi verið gerður til að losa hann við óþægindi. Eða gefa honum kost á að viðra sig í fjölmiðlum með hæpnum fullyrðingum. Eða var hann kannski svo illa hald- inn af bjórleysi að til neyðar mætti jafna? En hvað sem um það er. Söm er dirfska þín, Sighvatur. Fyrir mörgum árum, sagði einn vinur minn, góður krati í Hafnarfirði, Þorvaldur Árnason skattstjóri: „Ö1 er alltaf böl, og ölvun er alltaf bölvun." Þetta var fyrir daga ykkar sirkuskratanna og ekki siður að snobba niður á Sighvatur Björgvinsson grein í Morgunblaðinu sem hét: Heilabúið hleypur við ofdrykkju ef menn drekka „daglega sem svarar til 3‘/2 lítra af bjór“. Það er auðvitað þessi 3'/2 lítri sem vantar til líðs við vín og sterka drykki svo að hamingja manna og frelsi verði sem fullkomnust og réttlætið nái fram að ganga. Eitt veldur mér heilabrotum. Hvaða sérþekkingu hefur aldin- safabyrlarinn á áfengismála- stefnu? Þú spurðir ekki þá stofn- un sem Alþingi kom á fót til að fylgjast sem best með slíkum málum og vera jafnvel bráða- birgðaráðherrum til ráðuneytis. Kom kannski bjórkassamaðurinn í staðinn? Og svo ein dæmisaga: Hugsum okkur að Kristinn forstjóri Finn bogason hefði keypt kassann fræga þegar Halldór E. var ráðherra og málið legið hjá saksóknara. Hvenær heldurðu að Halldór hefði þorað að gefa út reglugerð til að gera afbrot Kristins löglegt? Og með Kidda yfir sér meðan hann undirskrif- aði? Hvernig heldur að þá hefði sungið í tálknunum á Vilmundi? Nei, Sighvatur minn. Það er ekki á ykkur sirkuskratana logið Og ekki er ónýtt fyrir félag hassunnenda að eiga slíkan kjarkmann að ef þeir þyrftu reglugerð að halda. Með tilhlýðilegri virðingu, Arni Helgason. I

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.