Morgunblaðið - 09.02.1980, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 09.02.1980, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 9. FEBRÚAR 1980 Mynöllsl ef tir BRAGA ÁSGEIRSSON John Singer Sargent: „The Triumph of Real- ism' Richard Lindner: „A1- ban Berg's Lulu". 99 Poster Art USA" í göngum Kjarvalsstaða hefur verið komið fyrir allmórgum veggspjöldum, og lífga þau mjög mikið upp á annars þungt og grámóskulegt umhverfi. Eg vil vekja sérstaka athygli á þessu framtaki, vegna þess að hér er um að ræða háþróaða listgrein, sem ekki nema að takmörkuðu leyti hefur náð að festa rætur hérlendis. Menn hafa þó í síauknum mæli orið varir við, að veggspjöld séu sett upp í glugga verzlana, í hótelum, veitinga- stöðum og opinberum stöðum, og þá oftast í tilefni athafna á sviði íþrótta, leik- eða myndlistar. Sjaldnast er þó um sérlega eigulega framleiðslu að ræða en inn á milli birtast þó veggspjóld, sem bera af og hvarvetna mundu sóma sér. Veggspjaldalist á að baki nærri aldalangan þróunarferil og hefur frá öndverðu haft þýðingarmiklu hlutverki að gegna varðandi útbreiðslu og áróður fyrir menningarlífi í stórborgum heimsins. Allir, sem til útlanda hafa komið, og á annað borð hafa gist stórborgir, hafa tekið eftir sívölum turnum á gangstéttum, sem þaktir eru hvers konar veggspjöldum. Þá eru einnig ákveðnir veggir húsa ætlaðir slíkum spjöldum og vin- sælt er að líma þau upp á grindverk ýmiss konar. Vegg- spjöldin Iífga mjög upp á borg- arbraginn enda standa þau yfir- leitt stutt við og hin sjónræna mynd er blasir við vegfarendum er því síbreytileg og þessi at- hafnasemi er löngu samgróin öllu stórborgarlífi, sem fæstir vildu vera án. Hérlendis er það töluverð áhætta sem er falin í því að ráðast í gerð vandaðs vegg- spjalds, t.d. í sambandi við myndlistarsýningar, kostnaður- inn er mikill og bein sala takmörkuð, því að ennþá hefur það ekki komist í hefð að safna slíkum spjöldum til uppheng- ingar í heimahúsum eða ein- faldlega til varðveislu. Þá fylgja því einatt nokkur leiðindi, því að það eru engir sérstakir staðir sem eru ætlaðir slíkum vegg- spjöldum. Hefði t.d. að ósekju mátt hugsa fyrir slíku í biðskýl- inu við Hlemm, og á Lækjartorgi mætti einnig gjarnan setja upp sívalning, sem einvörðungu væri ætlaður fyrir veggspjöld. Þá er nóg til af ömurlegum veggjum, sem mundu lifna við ef grænt ljós væri gefið fyrir álímingu veggspjalda. Má t.d. nefna það, að öllu farsælla hefði verið að leyfa slíka athafnasemi á vegg hegningarhússins við Skóla- vörðustíg í stað þeirrar ómyndar er á hann hefur verið klínt og á víst að heita veggskreyting(I), en er í hróplegu ósamræmi við umhverfið og það svo mjög, að farsælast væri aö mála yfir hana sem fyrst og útbúa þess í stað rými fyrir veggspjöld. Myndlistarmenn þekkja það, að þeir lenda iðulega í stappi við að fá að setja upp veggspjóld sín og því er það aðkallandi hér, að komið verði skipulagi á þessi mál og gæti t.d. einhver auglýs- ingastofan tekið að sér að dreifa veggspjöldum á ákveðna staði í bænum og um leið sjá um að fyllstu smekkvísi sé gætt. Sýningunni að Kjarvals- stöðum fylgir ágætur formáli og þykir mér rétt að birta hann hér í heild því að hann skilgreinir skilmerkilega þýðingu og tilgang veggspjalda. „Eftir tæplega aldarlangan þróunarferil hefur veggspjalda- íist náð ftillum þroska í gróð- urhúsi nútíma borgarlífs. Sterk form veggspjaldsins og líflegir litir vefast saman i auknum styrk og grípa athygli önnum kafins almennings, í samkeppni við truflanir flókins umhverfis. Til þess að nema boðskap vegg- spjaldsins þarf aðeins eitt augnablik. Og þó — þrátt fyrir hversu einfalt og beinskeytt það er — skilur það eftir hálfdulin áhrif í minningu hvers áhorfanda, breytir eða staðfestir viðhorf er móta efna- Milton Glaser: „Temple University Music Festival". hagsleg, menningarleg og stjórnmálaleg hegðunarferli. Veggspjaldið þróaðist á tímum uppreisnar í listum á síðari hluta nítjándu aldar. Það hefur einkum verið verkfæri baráttumannsins — hljóðfæri breytinga, óánægju og frum- kvæðis. Það hafði fljótlega mik- il áhrif á auglýsingar á tímum nýrrar Iistar í París, en afl þess sem boðbera og sannfæranda varð mönnum ekki Ijóst fyrr en í heimsstyrjöldinni fyrri. í þeirri röð af félagslegum kreppum sem síðan hafa gengið yfir hafa listamenn leitað til veggspjaldsins til að hreyfa við ímyndunarafli fjöldans, til stuðnings margvíslegra kross- ferða á hendur óréttlætis. Bandarisk veggspjöld frá fyrri hluta þessa tímabils má flokka í tvo hópa. Auglýsingar á skemmtunum og neysluvör- um, sem eiga uppruna sinn i alþýðulist, og kynningu í útgáf- um og sýningum, sem byggja á fordæmi Evrópu. Innflutningur evrópskra hönnuða lagði til yfirgnæfandi áhrif þeirra á stíl bandarískra veggspjalda á ár- unum milli stríða og það var ekki fyrr en á áratug mótmæl- anna, þeim sjötta á þessari öld, að óyggjandi bandarísk áhrif náðu fótfestu. í þeirri kyrrð og ró, sem ríkt hefur hin siðustu ár, hefur nýjum áföngum í frumleika og fjölbreytni verið náð. Með „POSTER ART USA" leggjum við fram úrval af nútima bandariskum vegg- spjöldum, eftir fáeina af helstu listamönnum landsins. Meðal þeirra er Milton Glas- er, sem er einn af áhrifamestu teiknihönnuðum eftirstríðsár- anna. Hann hefur oft verið heiðraður fyrir verk sín, en ef til vill aldrei þó eins og af nemendum Royal College of Art í London, þegar þeir völdu hann sem mestan teiknihönnuð veraldar." Á sýningunni að Kjarvals- stöðum eiga svo sem fram kemur margir kunnustu listamenn Bandaríkjanna verk og er öll prentun og frágangur í algjörum sérflokki, og svo að sjálfsögðu hin listrænu gæði. Sýningin er fjólbreytileg og spannar vítt svið og ætti að vera mikill lærdómur öllum þeim er vinna að líkum hlutum svo og listamönnum er hyggjast auglýsa sýningar sínar með slíku framtaki. Hinum al- menna skoðanda ætti sýningin að vera til yndisauka svo og öllum þeim er leggja leið sína inn í þetta menningarsetur. Það er vissulega óhætt að hvetja fólk að skoða þessa sýn- ingu svo og sérsýningar á verk- um John Chang McCurdy og M.C. Escher er þar standa nú yfir en þeirra verður getið í blaðinu fljótlega. Ber svo að þakka hámenning- arlegt framtak. Bragi Ásgeirsson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.