Morgunblaðið - 29.12.1982, Blaðsíða 16

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 29. DESEMBER 1982
í snjóríki.
Morgunblaðiö/ól.K.M.
AF ERLENDUM VETTVANGI
eftir GUÐM. HALLDÓRSSON
Ganga Rússar að
kröfiim Kínverja?
MwfaBblaAU/Valgeir SigurAmon.
Sveitin, talið frá vinstri: Guðmundur Steingrímsson, Tómas Einarsson, Viðar
Alfreðsson og Guðmundur Ingólfsson.
Luxemborgarar
vilja fá Viðar í
útvarpshljómsveitina
ÍSLKNZKIR jazzistar slógu í gegn
á svnnefndri „Lúðu-jazz-hátíð“ á
íslenzka veitingastaðnum Cockpit
Inn í Luxemborg dagana 19.—27.
nóvember sl.
Þeir Guðmundur Ingólfsson,
Guðmundur Steingrímsson,
Tómas Einarsson og Viðar Al-
freðsson léku á hverju kvöldi á
hátíðinni og gerðu góða lukku,
að sögn Valgeirs Sigurðssonar
veitingamanns. Troðfullt var
alla dagana og var svo góður
rómur gerður að leik þeirra fé-
laga að síðasta daginn komu
meðlimir úr útvarpshljómsveit
Luxemborgar til að hlýða á þá.
Vilja Luxemborgarar ólmir fá
Viðar Alfreðsson til að koma út
næsta haust og leika með út-
varpshljómsveitinni.

k.
á.
Vlður Alfreðauou blcs af innlifun
Einn gestanna, Þjóðverji, vildi endilega fó að spreyta sig við píanóið og tók
Guðmundur þá míkrafóninn og söng fyrir viðstadda við mikla hrifningu.
inu eru í aðalatriðum þessar:
Rússar hörfi í áföngum á tveimur
árum. öll grannríki samþykki að
skipta sér ekki af innanlandsmál-
um Afghanistans og Sovétríkin,
Bandaríkin og Kína ábyrgist
hlutleysi landsins. Um þrjár
milljónir afghanskra flóttamanna
í Pakistan og íran hverfi heim.
Mynduð verði þjóðstjórn með
þátttöku kommúnista, skæruliða
og annarra hópa (sumir telja að
Zahir Shah fyrrum konungur,
sem býr í Róm, gæti haft hlut-
verki að gegna).
Sagt er að Rússar hafi gefið til
kynna að þeir séu fúsir að fækka í
herliði sínu meðfram kínversku
landamærunum (það mun skipað
einni milljón manna skv. vestræn-
um heimildum), ef Kínverjar
grípi til svipaðra aðgerða. Fréttir
herma að Rússar ráðfæri sig nú
við stjórnina í Hanoi um þriðja
skilyrði Kínverja: að sovétstjórn-
in hætti að styðja dvöl Víetnama í
Kambódíu. Það mál verður rætt á
leiðtogafundi óháðu ríkjanna.
Kínverskir leiðtogar hafa sagt
erlendum fulltrúum að það hafi
verið mistök á síðasta áratug að
treysta um of á Bandaríkjamenn,
einkum á tæknisviðinu. Stjórn
Ronald Reagans forseta hafi
þannig getað att Kínverjum gegn
Rússum og haldið áfram stuðn-
ingi við Taiwan. Kínverjar segja
að áhrifamikil öfl í Bandaríkjun-
um líti enn á Kína sem hugsanleg-
an óvin og viðurkenna að þeir geti
ekki gleymt því að bandarísk
utanríkisstefna sé að hluta til
„heimsveldisstefna". í alþjóða-
málum segir Peking-stjórnin að
með stefnu sinni vilji hún sam-
eina Kína og Þriðja heiminn,
stuðla að varðveizlu friðar í heim-
inum og hamla gegn útþenslu-
stefnu og „yfirráðastefnu" eða yf-
irgangi risaveldanna. Nýlega
sagði í grein i „Dagblaði alþýð-
unnar" að Kínverjar mundu berj-
ast gegn því risaveldi, sem fylgdi
meiri útþenslu- og árásarstefnu í
það og það skipti, og dæma risa-
veldin eftir gerðum þeirra.
Ósveigjanleg afstaða Reagans í
Taiwan-málinu virðist hafa
sannfært Deng Xiaoping og aðra
kinverska ráðamenn um að tak-
mörk væru fyrir því hve langt
væri hægt að ganga í átt til sam-
komulags við Bandaríkjastjórn,
þótt hagnast megi á samstarfi við
þá í efnahagsmálum. Peking-
stjórnin virðist hafa sannfærzt
um raunverulegan áhuga Rússa,
þar sem Kremlverjar virðast ekki
lengur telja að „slökun" í sambúð-
inni við Bandaríkin eigi að sitja í
fyrirrúmi meðan Bandaríkja-
menn reyna að tryggja sér hern-
aðarlega yfirburði.
Það sem virðist vaka fyrir
Rússum er að draga úr spennu
meðfram suðurlandamærum Sov-
étríkjanna og halda áfram að
biðla til Vestur-Evrópuríkja með
það fyrir augum að einangra
Bandaríkin. Eins og Zbigniew
Brzezinski, ráðunautur Carters
fyrrum forseta, benti á í viðtali
nýlega ætti það að vera Banda-
ríkjastjórn áhyggjuefni að verið
getur að samskipti Bandaríkj-
anna við Sovétríkin, Kína og
Vestur-Evrópu versni samtímis.
Fréttir frá Washington herma að
Reagan forseti fari líklega til
Peking fyrir mitt næsta ár til að
vega upp á móti batnandi sambúð
Kínverja og Rússa.
SÍÐASTA vísbendingin af mörgum um nýjan velvilja Kinverja i garð Rússa
kom fram á 60 ára afmæli Sovétríkjanna á dögunum, þegar þeir sendu
nefnd háttsettra manna til sovézka scndiráðsins. Nefndin var undir forsæti
lllanhu, varaforseta fastanefndar alþýðuþingsins, sem kemur oft fram í
hlutverki þjóðhöfðingja. I nefndinni var einnig Huang Hua fyrrverandi
utanríkisráðherra, sem var fulltrúi Kína við útför Leonid Brezhnevs forseta
og lét i Ijós bjartsýni á bættum samskiptum Kínverja og Rússa við heimkom-
una, en var sviptur embætti einum degi síðar. Skipun hans í nefndina er
talin greinileg vísbending um að honum hafi ekki verið vikið úr embætti
vegna ummælanna.
Brezhnev hafði biðlað til
Kínverja síðustu mánuðina
sem hann lifði og dauði hans olli
óvissu, en Yuri Andropov, eftir-
maður Brezhnevs, flýtti sér að
endurtaka yfirlýsingar hans.
Brottvikning Hua vakti einnig
óvissu og nokkrir austur-evrópsk-
ir fulltrúar í Peking töldu hana
refsingu fyrir óvarkár ummæli,
en raunar hafði lengi verið talið
að hann mundi segja af sér af
heilsufarsástæðum. Kínverjar
hafa sagt að í raun og veru hafi
afsögn hans verið frestað svo að
hann gæti fari til Moskvu. í ferð-
inni sagði Hua aö Peking-stjórnin
gerði ekki ráð fyrir að öll vanda-
mál yrðu leyst í einu, en hann
kvaðst vona að Rússar gerðu nýj-
ar tilraunir til að bæta sambúðina
og fór lofsamlegum orðum um
Brezhnev. Viðtökurnar sem Hua
fékk sýndu að nýju leiðtogarnir í
Kreml vildu nota tækifærið til að
knýja á um sættir.
Áhugi Kínverja á bættri sam-
búð við. Rússa hefur m.a. sézt á
því að dregið hefur verið úr höml-
um á viðskiptum þjóðanna, sam-
skipti hafa verið aukin í menning-
armálum og á sviði íþrótta og
efnahagsleg og pólitísk samskipti
hafa verið efld. Jafnframt hefur
verið dregið úr opinberri gagnrýni
á sovétstjórnina. Á sama tíma
hefur kínverski kommúnista-
flokkurinn hætt illdeilum við er-
lenda flokka í því skyni að stuðla
að einingu í alþjóðahreyfingu
kommúnista. Þannig hefur aftur
verið tekið upp samstarf við
flokkana í Júgóslavíu, Frakklandi,
Bretlandi, Burma, Indónesíu og
tólf öðrum ríkjum Asíu og Evr-
ópu, en ágreiningurinn við sov-
ézka, japanska og indverska
flokkinn er óleystur.
Kínverjar hafa sett þrjú skil-
yrði í viðræðunum við Rússa: að
þeir flytji herlið sitt frá Afghait-
istan, að Víetnamar hörfi með
herlið sitt frá Kambódíu og að
fækkað verði í sovézka herliðinu í
Mongolíu og meðfram landamær-
um Kína og Sovétríkjanna. Rúss-
ar virðast búa sig undir að mæta
þessum skilyrðum og meiri árang-
ur virðist hafa náðst í viðræðun-
um síðan þær hófust í október en
látið hefur verið uppskátt. Sú er
a.m.k. niðurstaða utanríkisfrétta-
ritara brezka blaðsins Observer,
sem byggir mat sitt á pakistönsk-
um, kínverskum, indverskum,
vestur-þýzkum og öðrum heimild-
um.
Samkvæmt þessum heimildum
er gert ráð fyrir því að fljótlega
verði hafizt handa um að finna
pólitíska lausn í Afghanistan og
jafnframt verði fækkað í herjum
Kínverja og Rússa meðfram
landamærunum. Einnig bendir
margt til þess að stjórnirnar í
Moskvu og Peking hafi endur-
skoðað stefnu sína í alþjóðamál-
um til þess að koma til leiðar
bættum hugmyndafræðilegum
samskiptum. Ef þessi endurskoð-
un verður að veruleika getur hún
haft afdrifaríkar afleiðingar í
Asíu.
Síðan Andropov tók við stjórn-
artaumunum er sagt að Rússar
hafi gefið til kynna að þeir hafi
raunverulegan áhuga á samningi
um að Afghanistan verði hlut-
laust, sjálfstætt ríki, svo framar-
lega sem það verði ekki fjand-
samlegt Moskvu-stjórninni. Þetta
hefur leitt til þess að fram-
kvæmdastjóri SÞ, Perez de Cuell-
ar, hefur hafizt handa um nýjar
friðartilraunir eftir nokkurt hlé.
Aðstoðarmaður hans, Diego Cor-
dovez, mun hafa meðferðis tillög-
ur um hugsanlega pólitíska lausn
þegar hann fer til Islamabad,
Kabul og Teheran í janúar. Leið-
togar óháðu ríkjanna mæta til
ráðstefnu í Nýju Delhi í marz og
sagt er að Rússar vilji komast hjá
gagnrýni á ráðstefnunni.
Tillögur SÞ í Afghanistanmál-
Yuri Andropov heilsar Huang Hua í Moskvu.
Gódan daginn!