Morgunblaðið - 12.08.1984, Qupperneq 52

52
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 12. ÁGÚST 1984
Fuglageymsla Ernst Lilttgers.
Forfallnír fálka-
áhugamenn
— eru þeir kallaðir
Ungur, íslenskur haförn
sem villist af leið og
hrekst alla leið til
Norður-Þýskalands má
þakka sínum sæla fyrir
að lifa ferðina af. Einn
slíkur fannst vængbrot-
inn við strönd Norður-
sjávar fyrir nokkrum ár-
um og góðir menn tóku
hann í gæslu og gerðu
að sárum hans. Ekki
vildu þeir halda honum
og afhentu hann Josef
Hiebeler, sem er mikill
ránfuglaaðdáandi og
rekur fuglagarð í kast-
ala í Bæjaralandi. ís-
lenska haferninum var
gefið nafnið Atlanta.
Hann er orðinn átta
vetra og nógu þroskaður
til að hjálpa til við fjölg-
un fugla í garði Hiebl-
ers. En venjulega stend-
ur hann bundinn á bás
og gestir góna á hann án
þess að vita að hann var
eitt sinn frjáls í ís-
lenskri náttúru.
Karlar í köstulum
Hiebeler er einn þeirra Þjóð-
verja sem lifa fyrir ránfugla.
Hann var átta ára þegar afi hans,
sem var dýralæknir, gaf honum
veikan fálka. Hann annaðist hann
vel og tamdi og hefur ekki losnað
við fuglabakteríuna síðan. „Ég fór
með afa á veiðar og hafði óhemju
áhuga á ránfuglum," sagði hann.
„Náttúrufræði var mitt uppá-
haldsfag í skóla og nú er ég lærður
búfræðingur." Hann stefndi að því
að reka eigin fuglagarð og fann
loks gamla Rosenburg-kastalann,
ónotaðan á hæð, miðja vegu á
milli Munchen og Niirnberg. Hann
fékk kastalann á leigu hjá stjórn
Bæjaralands, eyddi hárri fjárhæð
í að gera hann upp og rekur nú
fuglaræktunarstöð, rannsóknar-
stöð og sýningargarð fyrir al-
menning.
„Ég á alla fuglana sjálfur,"
sagði hann, og stoltið leyndi sér
ekki í röddinni. Hann á allar
stærðir og gerðir af ránfuglum,
nema hvað íslandsfálka vantar.
Þegar hann heyrði að íslendingur
væri kominn í heimsókn lyftist á
honum brúnin og hann vildi allt
fyrir gestinn gera. Kannski gæti
hann útvegað honum eitt stykki
fálka í staðinn? Röddin breyttist
þegar hann talaði um fálkana, ást-
in og aðdáunin leyndi sér ekki, og
það kom í ljós að ekkert jafnast
víst á við íslandsfálkann.
Ernir eru þó sérgrein Hiebelers.
Hann er 34 ára og á fleiri kon-
ungsarnarpör en eru á lífi í öllum
Ölpunum. Hann varð fyrstur til að
rækta konungsörn í haldi, þegar
hann var 17 ára gamall. Hann læt-
ur alla sína fugla fljúga, uglur og
haferni jafnt sem aðra, og gestir
koma fyrst og fremst í garðinn til
að fylgjast með því. Margt ungt
fólk er í vinnu hjá honum. Hann
segist sjá strax hVort fólk hefur
„fuglatilfinninguna" i sér eða ekki.
Arnaráhuginn flækti Hiebeler í
réttarhöld sem voru haldin yfir
fuglaþjófnum Peter Baly í júlí. Hi-
ebeler keypti konungsörn sem
Baly var dæmdur fyrir að stela úr
Kasselburg-kastalagarði, sem
Dominik Kollinger rekur í Eifel-
héraði. Kollinger frétti frá Ernst
Luttger, öðrum fálkaáhugamanni,
sem hefur nýlega komist yfir kast-
ala í Austurríki þar sem hann
mun væntnlega geyma sína fugla í
framtíðinni, að Hiebeler hefði
keypt örn og stolna fuglinum var
skilað. Hiebeler og Kollinger hafa
verið blessunarlega lausir við inn-
brot í kastalana, með undantekn-
ingum þó. Baly stal konungserni
Kollingers og skömmu seinna var
þremur förufálkum stolið úr kast-
alagarði Hiebelers. Honum sagð-
ist svo frá:
„Það var einn sólbjartan dag í
fyrra að mér veittist sá heiður að
fá Konni Ciesielski og frú frá Köln
í heimsókn. Ég hafði aldrei séð
manninn með hvíta slipsið, á hvíta
Range Rovernum, fyrr og var for-
vitinn, ég hafði heyrt svo margt
um þennan mikla fálkaáhuga-
mann. Þau skoðuðu garðinn en
höfðu mestan áhuga á fjórum
förufálkum. Ég hringdi 1 Otto
Scheglmann, kunningja minn hjá
tollgæslunni í Nurnbeg, þegar þau
voru farin og sagði frá heimsókn-
inni. „Þig mun vanta nokkra fugla
eftir fáeina daga,“ sagði hann. En
ég var öruggur með mig og sagði:
„Ékki mig.“ Nokkrum dögum
seinna voru þrír fuglanna, sem
Ciesielski-hjónin höfðu mestan
áhuga á, horfnir."
Ekkert var hægt að sanna í
þessu máli. Svipað hefur reynst
um innbrot hjá Luttger. Hann
ferðast mikið og fullorðnir for-
eldrar hans líta eftir fuglunum
fyrir hann á meðan. Þau vöknuðu
eina nótt í fyrra við eitthvert
þrusk og litu út um gluggann en
sáu ekkert athugavert. Hurðin á
eggja- og fuglageymslunni úti í
garðinum var lokuð og fóru þau
aftur að sofa. Næsta dag kom í
ljós að þjófur hafði farið inn um
þakgluggann á geymslunni og haft
nokkra fugla á brott með sér.
Lúttger geymdi fuglana áður á af-
girtu svæði úti í skógi skammt frá
heimili sínu. Hann býr í grennd
við Limburg. Þjófabjöllukerfi var
tengt í girðinguna en eina nótt fór
allt loftvarnakerfi bæjarins af
stað og enginn heyrði í þjófabjöll-
unum þegar einhver fór yfir girð-
inguna og hreinsaði út hjá Lútt-
ger. Hann var svo heppinn að fugl-
arnir voru mjög hátt tryggðir og
hann fékk þá endurgreidda. —
Luttger þykir ótrúlega duglegur
við ræktun förufálka. Hann ferð-
ast mikið um Suður- og Austur-
Evrópu og herbergi hans er fullt
af minjagripum frá veiðiferðum í
Pakistan. Móðir hans var stolt af
syninum en faðirinn var augsýni-
lega tortrygginn í garð allra
ókunnra gesta, hann gat ekki verið
viss um að þeir væru ekki fugla-
þjófar á njósnaferð.
Milligöngumenn
Samkeppni milli fálkaáhuga-
manna hefur aukist mjög síðan
eftirspurn eftir fálkum jókst í
Miðausturlöndum, verð margfald-
aðist og fuglarnir urðu fágætari
íslenski haforninn, Atlanta, f fuglagarðinum Rosenburg.
Niesters læsir hvíthöfðaernina sína rammlega inni.
og erfiðara að komast yfir þá.
Fálkaáhugamenn vinna saman en
oft slitnar upp úr og sumir stela
frá öðrum og reyna að spilla fyrir
viðskiptum. Innflutningur villtra
fugla til V-Þýskalands var bann-
aður árið 1976 en þeim hefur þó
fjölgað mjög síðan þá. Áhuga-
menn í svokölluðum ræktunarfé-
lögum skiptast á eggjum og fugl-
um og sumir eru svo heppnir að
fuglahjónin þeirra geta átt mörg-
um sinnum fleiri unga en gerist og
gengur með venjulega fugla.
Hjónin eru notuð til að klekja út
illa fengnum eggjum úr náttúr-
unni og þannig fæðast „löglegir"
fuglar sem mönnum er heimilt að
versla með.
Ekki geta allir fálkaáhugamenn
helgað sig fuglunum, eins og Hieb-
eler og aðrir hafa gert. Þeir þurfa
að vinna almenn störf, en bakterí-
an er oft sterk. Það er sagt um
Polachek nokkurn, sem seldi Hieb-
eler stolna konungsörninn, að
hann hafi langað svo mjög í
ákveðinn rándýran fugl að börnin
fengu ekki jólagjafir árið sem
hann var að safna fyrir fuglinum.
Polachek hefur nokkrum sinnum
útvegað Hiebeler fugla, alltaf með
löglegum skilríkjum þó. Hann hef-
ur líka verslað með fugla frá Cies-
ielski en einhverjir þeirra eru
taldir hafa verið í eigu Lúttgers
upphaflega.
Polachek er góður vinur Klaus
Húbner, sem er giftur gamalli
góðvinkonu Peter Baly. Húbner er
lærður bakari en hefur mikinn
áhuga á ránfuglum og var lengi
formaður í félagsskap ungra
fálkaáhugamanna í kringum Köln.
Þar kynntist hann Baly og þeir
urðu góðir vinir. Húbner vann um
tíma hjá Ciesielski, hann rekur
byggingarfyrirtæki sem gerir við
gömul þök og ver þau fúa. Þeir
voru ágætir kunningjar og Cies-
ielski bauð honum eitt sinn 50.000
v-þýsk mörk og byggingarlóð ef
hann vildi hjálpa til við að útvega
fugla í fálkasafnið. Ingrid Húbner
var á móti að hann tæki tilboðinu.
„Það gengur ekki með konu og
barn að vera alltaf á ferðinni,"
sagði hún. „Ég hefði farið frá hon-
um ef hann hefði tekið tilboðinu."
Húbner var ljóst að hann myndi
m.a. ferðast til íslands, ef hann
tæki boðinu, og sagðist hefði gert
það ef hann hefði verið einhleyp-
ur. Hann vildi ekki segja hver
byggði á lóð Ciesielskis en sagði að
synirnir hefðu tekið við starfinu