Morgunblaðið - 14.07.1988, Blaðsíða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 14. JÚLÍ 1988
Listi yfir launatekjur NBA-leikmanna birtur í fyrsta skipti:
Pétur Guðmundsson
með 7y4 milljónir á ári
P r* H I Ȓ?* U?

Veiði, bflar, hreysti og
þáttur um hesta.
Auglýsingar í íþróttablaðið þurfa
að hafa borist auglýsingadeild
fyrir kl. 16.00. á föstudögum.
- blað allra landsmanna
Helgi Hálf danarson:
Frá Kínverjum
til Grikkja
Að gefnu tilefni gat ég þess
nýlega í blaði, hvaða skilning
ég teldi eðlilegast að leggja í
orðtakið fræga: „Þeir deyja ung-
ir, sem guðirnir elska.“ Þargerði
ég ráð fyrir því, að þeir sem á
annað borð vitnuðu í þennan
talshátt í eftirmælum, hefðu það
í huga, að svo mikla ást legðu
guðimir á suma unga menn, að
þeir vildu forða þeim frá því
mæðusama lífi sem einatt tæki
við af yndislegu skeiði æskunn-
ar. Það mun talið líklegast, að
gríska skáldið Menander hafi
hleypt orðtaki þessu af stokkun-
um þrem öldum fyrir upphaf
vors tímatals. Og ég gat um
dæmi þess, að allar götur síðan
hefðu merk skáld skilið þessi orð
á þennan sama veg.
Nú hefur dr. Gunnlaugur
Þórðarson bent á nýja hlið á
þessu máli með smáathugasemd
í Morgunblaðinu, 8.þ.m. Hann
kveðst hafa skilið orðtakið svo
í æsku, „að maður þyrfti að
deyja ungur til þess að vera elsk-
ur guðunum". Þetta er að vísu
öllu dapurlegra viðhorf en að
deyja ungur vegna þess að guð-
imir elski mann; enda þótti
Gunnlaugi kenningin hörð, þar
til hann fékk að vita, að orð-
takið væri komið alla leið austan
frá Kína, þar sem það hefði ver-
ið „þekkt allt frá tímum Konfús-
íusar“ og væri rétt á þessa leið:
„Guðimir elska þá sem deyja
ungir í anda.“
Ekki kann ég að fjalla um
þennan gang mála. En fyrir
honum hefur dr. Gunnlaugur
ekki lakari heimild en föður sinn,
hinn kunna merkismann Þórð
lækni Sveinsson, svo enginn vafi
þykir mér á þessu leika.
En Þórður læknir bætir því
við, að þetta hafi „ekki borist
nema að hálfu leyti frá Kína til
Evrópu" og hér skiptir það öllu
máli. Hér vestra virðist orðtakið
aldrei hafa verið almennt þekkt
í annarri mynd en þeirri, sem
menn hafa eignað Fom-Grikkj-
um og að eðlilegum hætti skilið
svo sem ég gat í upphafi. Má
þá einu gilda hvernig það er
undir komið. En frásögn Gunn-
laugs Þórðarsonar er jafn-fróð-
leg fyrir því.
Sú fræðigrein, sem fæst við
að bera saman og rekja saman
hugmyndir manna eða orðfæri,
einkum í bókmenntum, er ekki
síður viðsjál en skemmtileg, svo
sem kunnugt er. Kínverski spek-
ingurinn Kong-Fú-Tse, sem út
úr latínu-staglinu hér vestur frá
hlaut nafnið Konfúsíus, var uppi
svo sem tveim öldum fyrr en
Grikkinn Menander. Orðtakið
góða gat því haft nægan tíma
til að skríða á fjórum fótum frá
Kína til Hellasar og glopra niður
ýmsu úr farteski sínu á þeirri
leið. Svo er ekki heldur loku
fyrir það skotið, að hugmynd,
sem hvarvetna gæti virzt þó
nokkuð áleitin, hefði ráðrúm til
að forma sig á svipaðan hátt á
svo sem tveim stöðum á gjör-
vallri gorkúlunni, ekki sízt ef
hún hafði aldir til umráða í því
skyni, svo ekki sé minnzt á tvær
skyldar hugmyndir fremur en
eina og sömu hugsun.
Kannski kannast einhverjir
við þá hlálegu lífsreynslu að
segja eitthvað „frá eigin brjósti",
sem þeir hafa einhvern tíma les-
ið en síðan gleymt hvemig var
til komið, og láta sér svo bregða
í brún þegar heimildina ber síðar
fyrir augu í annað sinn.
Einhvem tíma var ég að dást
að því á prenti, hve fagurlega
tilteknu skáldi hefði tekizt upp
við að þýða frægt skáldverk. A
stöku stað þótti mér þó sem
nákvæmni merkingar hefði all-
mjög þokað fyrir glæsilegum til-
þrifum þýðandans. Um það
komst ég svo að orði:
„Oft gætir þess að vísu
skemmtilega, að hann var sjálfur
of mikið skáld til að sitja lengi
hlutlaus hjá, of óstýrilátur í and-
anum til að geta gengið fram í
þeirri auðmýkt þjónustunnar,
sem góðum þýðanda er æðst
dyggða.“ (Arbók Þingeyinga
III-) ~
Nokkru síðar var ég að blaða
í enskri ritgerð, þar sem rætt
var um bókmenntaverk, sem
mikils háttar skáld hafði þýtt.
Þar segir svo:
„But poets tend to impose
their own characteristic or ha-
bitual styles on whatever they
touch. Perhaps, being poets
themselves, they have not quite
enough of humility required to
become mere media of trans-
mission." (Shakespeare World-
wide VIII.)
Þegar ég sá þetta, varð mér
ónotalega við. Augljóst var, að
þetta hafði ég einhvem tíma les-
ið, og síðan hafði því skotið upp
í kollinum, þegar sá lestur var
gleymdur, en þankaglóran hafði
átt leið um sömu slóðir. En þá
rak ég augun í það, að klausa
mín hafði álpazt á þrykk all-
mörgum árum fyrr en sú enska,
svo að smitun, sem annars hefði
þótt alveg ótvíræð, var óhugs-
andi.
Nú dettur mér í hug, að líku
máli kunni að gegna um orð-
tökin, það kínverska og það
gríska, að þau muni vera hvort
öðm óháð, þó lík séu. Það kann
að eiga nokkuð víða við, sem
Tómas segir um hjörtu mann-
anna.
Að svo mæltu þakka ég dr.
Gunnlaugi fyrir góða athuga-
semd.
Ultra Pampers
4 STÆRÐIR
Nýju Ultra Pampers
varðveita heilbrigði
barnshúðarinnar.
AÐEINS ÞAÐ BESTA FYRIR BARNIÐ!
Einkaumboð:
//#.%•«
íslensk /////
Ameríska
Bylting í bleiuframleiðslu
Sérstakt rakadrægt
hleypiefni blandast
þvaginu og myndar
hlaup í lokuðum kjarna bleiunnar.
Skaðleg bleytan er lokið inni, kemst
ekki aftur að húð barnsins.
Niðjamót á
Barðaströnd
Barðaströnd.
HALDIÐ var niðjamót á Barða-
strönd helgina 1,—3. júlí. Saman
voru komnir afkomendur þeirra
Jónínu Ólafsdóttur og Þorgríms
Ólafssonar frá Ytri-Miðhlíð
ásamt mökum. Jónina hefði orðið
104 ára en Þorgrímur 112 ára á
árinu.
Um 140 manns voru á mótinu
þegar mest var, en alls eru afkom-
endur og makar um 200. Margt var
sér til gamans gert og má þar nefna
kvöldvöku sem haldin var á laugar-
dagskvöldið í félagsheimilinu Birki-
mel. Rifjaðar voru upp gamlar
minningar og skemmti fólk sér
langt fram eftir nóttu. Veður var
hið ákjósanlegasta, sól og hiti alla
helgina. _ c t i>
ÁTAKÍLANDGRÆÐSLU
LAUGAVEG1120,105 REYKJAVÍK
SlMI: (91) 29711
Hlaupareikningur 251200
Búnaðarbankinn Hellu