Morgunblaðið - 22.07.1988, Blaðsíða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 22. JÚLÍ 1988
Sex ára fangelsisvist
eftirHuldu
Jensdóttur
Eins og flestir landsmenn muna,
kom nýverið í fréttum, að ung
kona hafði alið bam sitt á salemi
í flugvél og sett það lifandi í rusla-
körfu. Stuttu síðar heyrðist grátur
bamsins og uppi varð fótur og fít.
Atvik þetta gerðist í Bandaríkjum
Norður-Ameríku. Konan á yfír
höfði sér sex ára fangelsisdóm.
Fyrir ail nokkru kom frétt frá sömu
álfu um bamshafandi konu, sem
var eiturlyfjaneytandi. Konan vildi
eignast bam sitt, sem hún og
gerði. í ljós kom stuttu síðar, að
bamið var með heilaskemmd og
lést ekki alllöngu eftir fæðingu.
Móðirin á yfír höfði sér árs fang-
elsi auk sektar, þar eð læknar
telja, að eiturlyfjaneyslan hafí
valdið skaðanum. Sækjendur í
málinu segja, að móðirin beri
ábyrgð á ófæddu barni sínu eins
og löggjöfin um fóstureyðingar
geri ráð fyrir, því sé hún sek um
að hafa valdið dauða bamsins.
Bæði þessi dæmi, sem em að sjálf-
sögðu ekki eins og vera ber, em
tekin frá heimsálfu, sem lögum
samkvæmt heimilar fóstureyðing-
ar allt fram á síðasta dag eðlilegs
meðgöngutíma, ef „réttar“ for-
séndur em fyrir hendi. í þessari
sömu álfu er vitað um þúsundir
bama ár hvert, sem deyja drottni
sínum, þ.e. þeim er ekki gefín
næring. Og frægt er dæmið um
„baby Fay“, sem fæddist í óþökk
foréldranna, þegar í ljós kom, að
Blaðbecar
Simar 35408 og 83033
AUSTURBÆR
Hverfisgata 63-115
Eskihlíð
Úthlíð
Austurbrún, stakatalan
Efstasund 2-59
Langholtsvegur1-43
bamið var mongólíti. Hópur for-
eldra bauðst til að ættleiða „baby
Fay“, en þeim var synjað. foreldra-
rétturinn var sterkari. Þetta bam
var látið deyja að yfirlögðu ráði,
fékk ekki vökva, næringu, og eng-
inn var fundinn sekur. Læknar og
hjúkmnarlið, sem tóku á sig
ábyrgðina að ósk foreldranna,
fengu hvorki fangelsisdóm né sekt-
ir, þótt engin lög heimili dauðarefs-
ingu á mongólítum. Það er sannar-
lega ekki sama hvort það er Jón
eða séra Jón sem um ræðir, sann-
arlega ekki sama hver á heldur.
Alkunna er að börn fæðast
sködduð meira eða minna um álfur
allar, því miður, einnig hér á ís-
landi, en engum dettur í hug að
lögsækja konuna, sem gengur með
bamið, jafnvel þótt hægt sé að
rekja skaðann til erfða- eða sjúk-
dómsásta,nds. Hvers á eiturlyfja-
sjúklingurinn í Bandaríkjunum að
gjalda? Sjúklingur sem ekki er
ábyrgur gerða sinna og allt bendir
til að hafi ekki fengið þá sjálf-
sögðu samfélagshjálp og aðstoð,
sem var nauðsyn, svo vel mætti
fara. Bæði þessi dæmi, sem nefnd
em hér að framan, em sannarlega
athyglisverð og spuming hvort þau
em ekki einnig virðingarverð að
vissu marki. Eiturlyfjasjúklingur-
inn sem viil ekki láta eyða baminu
sínu og konan, sem af einhveijum
ástæðum tekur það ráð að „bera
barn sitt út lifandi" að einhver
megi fínna það, svo því verði borg-
ið.
Sannarlega verður ekki um villst
að við lifum í heimi tvískinnungs
og skinhelgi, sem fer yfír öll mörk.
Hvemig má það vera, að siðmennt-
að nútímafólk sé svo blint, að það
í einu orðinu setji lög, sem heimila
að alsaklaust bam í móðurkviði sé
bekið af lífi eins ög ekkert sé, á
sama tíma og hið sama fólk má
varla vatni halda af vandlætingu,
ef bami verður á að fæðast fyrr
en ella og móðirin, af einhveijum
ástæðum tekur til sinna ráða að
bjarga því, svo það megi lifa. Og
sannarlega er ekki aðeins um
vandlætingu að ræða heldur þá
gallhörðu staðreynd, að í fangelsi
skal hver sá, sem gerist sekur um
sjálfsbjargarviðleitni á þann veg,
sem hér er lýst, á sama tíma og
lög landsins blessa, ef hinn sami
„Lög mega ekki
brjóta niður siðgæðis-
vitund og þann þroska
sem því fylgir að takast
á við vanda. Aðhald og
aðstoð skapar tryggari
og betri heim fyrir
börn, fyrir konur, fyrir
okkur öU.“
er svo „smart“ að láta fyrirfara
eftir settum reglum. Veit ég vel,
að nú þegar eru sumir þeir sem
lesa þessar línur glóandi og hugsa
mér þegjandi þörfína, en ég trúi
að þeir séu fáir. Og þá kem ég að
spumingunni. Hvemig standa mál-
in á íslandi?
Að sjálfsögðu er löngu kominn
tími til, að þeir, sem í embættum
sitja á Alþingi og í heilbrigðis-
þjónustunni á íslandi, geri betur
skyldu sína gagnvart þessum mál-
um en raun ber vitni. Núgildandi
löggjöf um fóstureyðingar á Is-
landi er þjóðarböl. Aldrei var lög-
gjöfínni ætlað að fara svo úr bönd-
um, sem raun ber vitni. I 5. kafla
nefndra laga í 32. grein segir orð-
rétt: „ .. .Akveða skal með reglu-
gerð um nánari framkvæmd laga
þessara". Veit íslenska þjóðin, að
þessi reglugerð hefur aldrei verið
sett? Veit íslensk þjóð að lögin um
fóstureyðingar á íslandi hafa í
raun brotið sig sjálf í öll þau ár
sem þau hafa verið í gildi? Veit
íslensk þjóð að vöntun á reglugerð
með lögunum hefur skapað ringul-
reið sem hefur jafnvel kostað þús-
undir mannslífa. Við hljótum að
hafa leyfi til að spyija: Hver ber
ábyrgðina? Hver átti að sjá um að
reglugerðin yrði til? Hvað varð um
nefndina, sem kosin var? Var hún
aldrei kölluð til starfa? Ef svo,
hversvegna? Spumingamar eru
margar sem kalla á svör. Er ekki
kominn tími til, að einnig hér á
Islandi verði sýndarmennskan látin
sigla? Er ekki kominn tími til að
þetta mál fái eðlilega umfjöllun,
sé ekki stungið undir stói eins og
nú er. Sannarlega er ekki seinna
vænna að sýndarmennskan víki
fýrir staðreyndum. Hver einasta
fóstureyðing kostar ekki aðeins
tár, sársauka, heilsutap og söknuð,
hún kostar einnig fjárfúlgur, stórar
peningaupphæðir sem teknar eru
úr vösum skattborgarans, hvort
sem honum líkar betur eða verr.
Betur væri þeim milljónum varið
til að koma öll íslendingum vel til
manns. Margir mundu greiða
hærri skatta að svo mætti verða.
Sannarlega er kominn tími til að
við tökum öll höndum saman að
allir íslendingar fái að lifa, fái sín
tækifæri. Friðarmál allra friðar-
mála hlýtur að vera að bamið í
móðurlífí eigi þar frið og griðastað
þar til dymar til mannlífs og tæki-
færa opnast. Það er einnig kominn
tími til að við hættum að rugla
saman kvenfrelsi og fóstureyðing-
um, ekkert er meiri fjarstæða.
Fóstureyðingar em sannarlega
ekki frelsi, þær em fjötrar, brot
gegn konum, heiðri þeirra, virð-
ingu og stöðu í lífsframvindunni.
Löggjöf um fijálsar fóstureyðingar
em kúgun gegn konum, sem ós-
part er notuð í alltof mörgum til-
vikum bæði af sambýlis-, eigin-
mönnum og giftum mönnum, sem
vilja ekkert klandur, að sumum
foreldmm ekki undanskildum.
Þess ber einnig að geta að verð-
andi feður, giftir og/ eða í sambúð
em að fullu og öllu réttlausir, ef
éiginkonan eða sambýliskonan vill
fóstureyðingu. Slíkt hlýtur að vera
freklegt og óveijandi mannrétt-
indabrot, sem sýnir glöggt hvað
fóstureyðingalöggjöfín er niður
fyrir allar hellur. Sannarlega hafa
feður sínar tilfínningar og sínar
skoðanir á þessu máli, en á þá er
ekki hlustað. Varla er þetta jafn-
rétti!
Ef konan, sem ber barn undir
belti, hefur ekki getu eða vilja til
að takast á við málið þarf hún
hjálp samfélagsins, raunvemlega
hjálp sem byggist á þörfínni hveiju
sinni. Konur sem gengið hafa í
gegn um fóstureyðingavandamálið
þurfa einnig á hjálp að halda og
eiga alla samúð skilda. Fordómar
em og eiga ekki að vera til, slíkt
er fomeskja sem á engan rétt á
sér. Þessvegna hvet ég konur sem
hafa farið í fóstureyðingu að bera
höfuðið hátt, takast á við það mál
sem og önnur mál sem skolast inn
í lífsbrautina, með reisn, og bið
þær um leið að hafa í huga, að
öll mál, sem skipta einhveiju, þurfa
umfjöllun, í því felst sannarlega
ekki dómur heldur raunsæi. Her-
ferð er farin gegn slysum og hvers-
kyns ofbeldi. Upplýsingamiðlun og
fyrirbyggjandi aðgerðir þykja
sjálfsagðar, og vitað að fátt er
SUMARDVÖL í SVEIT

eftirSigríði
Guðjónsdóttur
Félag fósturmæðra í sveit á Suð-
urlandi var stofnað 5. maí 1985.
Tilgangur félagsins er:
1. Að vera í forsvari fyrir þá sem
taka böm til dvalar og vera
samningsaðili við stofnanir og
aðra sem vista böm til dvalar á
sveitaheimili.
2. Að vera vettvangur til að ræða
saman um mál sem varða vistun
bama almennt.
3. Að veita upplýsingar og koma á
fræðslu fyrir félaga sína.
Nú langar mig að útskýra þetta
nánar og segja ykkur frá félaginu.
Félagsmálastofnanir þurfa að
koma bömum til dvalar og velja
þá helst sveitaheimili. Það er viður-
kennt að dvöl í sveit vekur hjá böm_-
um gleði og þroskandi hugarfar. Á
sveitaheimilum vinnur öll fjölskyld-
an við störfin, svo sem mjaltir, sauð-
burð, heyskap, garðrækt o.fl.
Þessi störf em unnin með stór-
virkum vélum og i sveitum eins og
annars staðar er hraðinn kominn
til sögunnar. Þetta veldur hættum
og því verður að vera til staðar
ábyrg, fullorðin manneskja sem ein-
göngu lítur eftir að bömin fari sér
ekki að voða. Þama fínna bömin
að þau eru aldrei ein allan sólar-
hrmginn: Máftfðirérír 'sáfiiéigiiireg'-'*
„Félag- fósturmæðra í
sveit á Suðurlandi hef-
ur lagt sig fram um að
ársdvalarbörn fái
skólagöngu sem þeim
hentar. Flestþeirra
geta gengið í skóla sem
eru á svæði viðkomandi
heimilis. Sum þurfa á
sérkennslu að halda,
sem ekki eru tök á að
veita í litlu skólunum
og er þá ekið með þau
af viðkomandi heimili.“
ar og alltaf á sama tíma, svo þau
hafa gleði af því að sitja við stórt
borð og taka þátt í umræðum eldra
fólksins.
Til að þéttbýlisfólk geti fengið
þessa þjónustu, sem verður að vera
í mjög góðu lagi, þarf að setja regl-
ur.
Félag fósturmæðra í sveit á Suð-
urlandi hefur lagt sig fram um að
ársdvalarböm fái skólagöngu sem
þeim hentar. Flest þeirra geta geng-
ið í skóla sem eru á svæði viðkom-
‘ áhdi' héimilis.' 'Súm 'þurfa" 'á ‘ sér-‘
kennslu að halda, sem ekki eru tök
á að veita í litlu skólunum og er
þá ekið með þau af viðkomandi
heimili.
Félagið á aðild að Stéttarsam-
bandi bænda og hefur það reiknað
út eðlilegt gjald fyrir að annast
barn 24 klukkutíma á sólarhring.
Þetta gjald er reiknað miðað við
dagmæður í þéttbýli. Þær gæta
bama virka daga í 8 tíma á dag.
Sveitaheimilin allan sólarhringinn
alla daga. Vegna þess að sveita-
heimilin hafa sólarhringsvakt og
helgamar líka, svo og sú mikla
ábyrgð sem þessu fylgir, verður
gjald með þessum bömum að vera
töluvert hærra en dagmæður fá.
Stéttarsamband bænda reiknar
kostnað við dvöl barnanna ijórum
sinnum á ári. Síðast var reiknað
1. júní og útkoman varð um 1.000
kr. á sólarhring. Heimilin og að-
standendur bamanna verða að
semja um hver tryggir bömin ef
um beina samninga er að ræða.
Félagsmálastofnanir tryggja sín
böm ef um sumardvöl er að ræða.
Þéttbýlisbúar og sveitaheimili,
leggjumst á eitt um að bömin fái
hollt og gott uppeldi á sem allra
flestum sviðum, þá mun framtíðin
verða okkur öllum góð.
Höfundur er bóndi áSkeggjastöð-
'utni'ÁrhessýsÍii.