Morgunblaðið - 22.07.1988, Blaðsíða 2

2
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 22. JÚLÍ 1988
Nýjung í ferðamálum:
Aðgangseyrir að
Höfða við Mývatn
Húsavík. Frá Ólafi Þ. Stephensen blaðamanni Morgunblaðsins.
SÚ nýbreytni var tekin upp í gærmorgun að taka 50 króna gjald
af ferðamönnum, sem vilja skoða Höfða, sérkennilegan og gróður-
sælan hrauntanga við Mývatn. Ætlunin er að tekjur af aðgangs-
eyrinum standi undir kostnaði við viðhald, hreinsun og ræktun
á tanganum, sem er mjög vinsæll ferðamannastaður. Að sögn
kunnugra mun þetta í fyrsta sinn, sem innheimtur er aðgangseyr-
ir að náttúrufyrirbærum hér á landi.
Það var á síðasta ári sem sú
hugmynd kom upp að gera tilraun
með að selja inn á Höfða. „Að
mínu mati er þetta það sem koma
skal. Ferðamenn eiga að greiða
fyrir viðhald vemdaðra svæða,"
sagði Leifur Hallgrímsson, ferða-
málafrömuður í Mývatnssveit.
„Landgræðslan hefði löngu átt að
vera búin að taka upp sama hátt
í Dimmuborgum."
Á síðasta ári fékkst 900 þúsund
króna fjárveiting til þess að hefta
gróðureyðingu í Dimmuborgum
og komu landverðir upp merkjum
og girðingum til þess að afmarka
gönguleiðir rækilega. Greinilega
má sjá hvemig gróðurinn hefur
tekið við sér þar sem umferð hef-
ur verið takmörkuð. Útlending-
Morgunblaðið/KGA
Inga M. Stefánsdóttir innheimtir aðgangseyri af þýskri ferðakonu.
um, sem Morgunblaðsmenn hittu
við Höfða, þótti ekki nema sann-
gjamt að borga sig inn á svæðið.
„Þama er svo fallegt og hraunsúl-
umar í vatninu eru ólíkar öllu sem
ég hef séð áður,“ sagði þýskur
ferðamaður. „Mér þykir ekki mik-
ið að borga 2 mörk fyrir að sjá
þetta."
Fjármálaráðuneytið:
Sérstök athugfun á fjár-
frekum ríkisfyrirtækjum
Fjármálaráðuneytið lætur nú gera sérstaka athugun á fjárþörf
ríkisfyrirtækja sem fárið hafa reglulega fram úr fjárlagaheimild-
um. Sérstaklega er farið ofan í saumana á nokkrum sýslumanns-
og bæjarfógetaembættum í samstarfi við dómsmálaráðuneytið.
Aukafjárveitingar til ríkisfyrirtækja nema nú um 240 milljónum
króna, aðallega til heilbrigðisstofnana.
Jón Baldvin Hannibalsson upp-
lýsti þetta á fundi með fréttamönn-
um í gær og sagði að ýmsar stofn-
anir færu vægast sagt frjálslega
með fjárlagaheimildir og teldu þær
í besta falli brúklegar sem viðmið-
un. Fjármálaráðuneytið ynni nú
að því, í samvinnu við fagráðuneyt-
in, að koma húsaga á þessa hús-
karla kerfisins, eins og fjármála-
Rekstur rannsóknarstofu Landakotsspítala:
Samstarfið verið
spítalanum í hag
- segir Jóhann L. Jónasson yfirlæknir
JÓHANN L. Jónasson yfirlæknir á rannsóknarstofu Landakots-
spítala, segir að spítalinn hafi haft verulegan hag af því fyrirkomu-
lagi á rannsóknum á sjúklingum utan spítalans, sem gagnrýnt er i
skýrslu Ríkisendurskoðunar um rekstur spítalans. í skýrslunni eru
greiðslur til Jóhanns, vegna þessara rannsókna, taldar nema 16,8
milljónum króna og sagðar óeðlilega háar til eins manns, en Jóhann
segir að bæði sé talan í skýrslunni of há og frá henni eigi eftir að
draga allan rekstrarkostnað Jóhanns vegna rannsóknarstofa hans
utan spítalans.
ráðherra orðaði það, og gera þeim
skiljanlegt að Qárveitingar alþingis
væri sá rammi sem ríkisstofnanir
störfuðu eftir.
Af embættum sem farið hefðu
gróflega fram úr ijárhagsáætlun-
um nefndi fjármálaráðherra sér-
staklega lögreglustjóraembættið í
Reykjavík, sem skuldaði nú um
167 milljónir, þar af 60 milljónir
frá þessu ári. Einnig nefndi fjár-
málaráðherra bæjarfógetaembætt-
in í Hafnarfírði, á Akranesi, Sel-
fossi og í Keflavík.
Af öðrum stofnunum nefndi
Úármálaráðherra Þjóðleikhúsið,
með uppsafnaða skuld upp á 120
milljónir og komið umfram úárlög
um 50 milljónir á þessu ári. Þá
sagði fjármálaráðherra að fjárfest-
ingar Landakotsspítala umfram
Úárlagaheimildir næmu allt að 200
milljónum króna.
A fundinum kom einnig fram
að yfírdráttur Pósts og síma og
Ríkisútvarpsins á launareikningi
næmi um 280 milljónum fyrir hvort
fyrirtæki, en laun þessara stofnana
eru greidd gengum ríkisféhirði.
Stofnanimar fjármagna rekstur
sinn sjálfar þannig að ríkissjóður
get.ur ekki skuldbreytt þessum
yfírdrætti.
Þórhallur Arason skrifstofu-
stjóri hjá fjármálaráðuneyti sagði
að bæði Póstur og sími og Ríkisút-
varpið hefðu byrjað að skfna skuld-
um á síðasta ári, sem námu um
400 milljónum um síðustu áramót.
í forsendum fyrir rekstraráætlun-
um fyrirtækjanna var gert ráð fyr-
ir að gjaldskrár þeirra miðuðust
við að þau næðu að greiða skuld-
imar niður á árinu. Þær forsendur
hefðu breyst, og hækkun á gjald-
skrá Pósts og síma, sem nýkomin
er í gildi, miðaði við að skuldimar
verði greiddar í mars á næsta ári.
Ríkisútvarpið hefur heldur ekki
fengið þær gjaldskrárhækkanir
sem duga til að greiða skuldirnar
niður. Þórhallur sagði þó að fjár-
málaráðuneytið liti svo á að það
væri illþolandi að þessar stofnanir
geti notað ríkissjóið sem varnagla
ef reksturinn fer úr böndunum.
Flugleiðir í
Bandaríkjunum:
Vilja far-
þegaá
hærri far-
gjöldum
FLUGLEIÐIR hefja upp úr ára-
mótum þátttöku í bandarísku far-
skrárkerfi sem gerir ferðaskríf-
stofum um öll Bandaríkin kleift
að bóka ferðir með félaginu án
þess að hafa samband við sölu-
skrifstofur þess. Að sögn Sigfúsar
Erlingssonar, framkvæmdastjóra
Flugleiða í Bandaríkjunum, ætti
þetta að auka sölu að miklum
mun. Þá segir hann að áherslur
félagsins breytist í þá veru að ná
til farþega á Norður-Atlantshafs-
leiðinni sem greiða vilja hærrí
fargjöld.
Staifsmenn Flugleiða í Banda-
ríkjunum undirbúa nú breytingar á
sölustarfínu samhliða fækkun sölu-
skrifstofa úr tveimur í eina, viðkomu-
staða úr fímm í tvo og ferða til
Bandaríkjanna á vetraráætlun úr níu
í sex á viku. Salan vestanhafs fer
að langmestu leyti fram gegnum
síma að sögn Sigfúsar Erlingssonar
og upp úr áramótum ganga Flugleið-
ir til samstarfs við „System one“
fyrirtækið um þátttöku í farskrár-
kerfinu „Shares". Kerfið nær vítt og
breitt um Bandaríkin og um hluta
Evrópu. Kveðst Sigfús binda miklar
vonir við sölukerfíð. Kostnaður Flug-
leiða vegna þáttöku í „Shares" sölu-
kerfínu fyrsta árið er áætlaður um
ein milljón bandaríkjadala eða 46
milljónir króna.
Sigfús Erlingsson segir að nú sé
nauðsynlegt að ná til farþega sem
reiðubúnir séu að greiða hærri far-
gjöld, en Flugleiðir hafí hingað til
lagt áherslu á lág fargjöld á Norður-
Atlantshafsleiðinni. I þessu skyni
verði þjónusta við „Saga Class" far-
þega bætt, til dæmis sé verið að taka
í notkun sérstakar línur fyrir þá í
símsölukerfi félagsins í Bandaríkjun-
um sem flýta fyrir afgreiðslu. Jafíi-
framt ættu nýjar flugvélar að hjálpa
til en tekin verður ákvörðun skömmu
eftir áramót um kaup á Boeing 757
vélum sem afhentar yrðu 1990 og
mörkuðu lokaskrefíð í endumýjun
flugvélaflota félagsins.
Segir Sigfús að áhersla verði lögð
á að fleiri Bandaríkjamenn á leið
yfír hafíð komi við á íslandi, en nú
hafí fjórðungur þeirra viðkomu hér-
lendis. Jafnframt verði landið kynnt
sem ráðstefnuland líkt og gert hafí
verið á Norðurlöndum með góðum
árangri.
Jóhann sagðist, í samtali við
Morgunblaðið, reka rannsóknir á
sjúklingum utan spítalans sam-
kvæmt samningi sérfræðinga við
Tryggingastofnun ríkisins. Astæð-
an fyrir því að þessar rannsóknir
væru að miklu leyti inni á spítalan-
um, væri sú að það væri fyrst og
fremst spítalanum f hag, og hefði
fært honum verulegar tekjur. Þetta
væri því ekki orsök hluta af halla-
rekstri spítalans, heldur hefði hall-
inn minnkað vegna þessa sam-
starfs.
Jóhann sagði að heildargreiðsiur
fyrir þessar rannsóknir, sem
Sjúkrasamlag Reykjavíkur og
Tryggingastofnun fyrir hönd ann-
arra sjúkrasamlaga greiddu fyrir,
hefðu numið tæpum 52 milljónum
á síðasta ári. Af því hefði spítalinn
fengið 74% en Jóhann 26% eða um
13,5 milljónir. Jóhann sagði að yfir-
læknislaun sín hefðu að auki numið
1,36 milljónum. í skýrslu Rfkisend-
urskoðunar segir að heildargreiðsl-
umar hefðu numið rúmum 56 millj-
ónum og sagði Jóhann að sá mis-
munur gæti verið greiðslur fyrir
rannsóknir sem spítalinn annaðist
sjálfur fyrir aðra spítala og rynnu
óskiptar í hans hlut.
Jóhann sagði síðan að af þeim
hluta sem hans megin væri, færi
mestur hlutinn í rekstrarkostnað
sinn, vegna læknastöðvanna á Mar-
argötu og í Glæsibæ og rannsókna
þar. Nettótekjur sínar af þessum
rekstri, að viðbættum launum frá
Landakoti, hefðu numið um 4 millj-
ónum króna.
í skýrslu Ríkisendurskoðunar er
það gagnrýnt að blandað sé saman
rannsóknum á sjúkrahúsinu og
einkastofum. Athuga þurfi hvort
kostnaðarskiptin og uppgjör séu
með eðlilegum hætti. Segir síðan
að öflun sértekna Landakotsspítala
með þessum hætti orki tvímælis og
verði að endurskoða. Um þetta
sagði Jóhann að það væri auðvitað
fag Ríkisendurskoðunar að gera
reikninga og því gæti athugasemd
um það verið réttmæt. Hinsvegar
væri meginmálið að spítalinn hefði
verulegar tekjur af þessU samstarfí
og ef því væri slitið þyrfti tvímæla-
laust að koma til aukin fjárveiting
til spítalans til að standa undir mun
óhagkvæmari rekstri á rannsóknar-
stofu fyrir spftalasjúklingana.
Sjá fréttir á bls. 31.
Bandarískur ljósmyndari hætt
kominn er 20 tonna ísbjarg féll
Heyrði skruðninga og náði að forða sér
Bandarikjamaðurinn Jeffrey Hunter var hætt kominn í Kverk-
fjöllum á sunnudag er 20 tonna fsbjarg féll úr lofti stærsta hellis-
ins, þar sem Jeffrey hafði staðið skömmu áður. Heyrði hann
mikið brak og bresti og náði að forða sér. Hann ferðast um landið
á vegum ferðaskrifstofu Guðmundar Jónassonar með ljósmynd-
ara frá Bandaríkjunum og voru alls 27 manns á ferð með honum
í Kverkfjöllum er ísbjargið féll. Jeffrey er nú staddur í Mývatns-
sveit til að fylgjast með hræringunum við Kröflu.
„Við ákváðum að mynda við
íshellana í Kverkfjöllum þrátt fyr-
ir að okkur hefði verið sagt að
það væri hættulegt. Þar hefðu
orðið sprengingar og hellar brotn-
að saman. Okkur var sagt að
hellamir væru ekkert fallegir en
ég þóttist vita betur enda voru'
hellamir ægifagrir," sagði Jef-
frey.
Tveir hópar voru á svæðinu,
auk hóps Jeffreys var annar álíka
fjölmennur. Flestir í hópnum ætl-
uðu að fara upp að jarðhitasvæð-
inu en nokkrir urðu eftir til að
mynda hellana. Áður hafði Gunn-
ar Guðmundsson, bflstjóri í ferð-
inni, farið inn í munna stærsta
hellisins en þegar snúið við vegna
skruðninganna. „Ég gerði mér
grein fyrir að það var alls ekki
hættulaust að vera þar sem ég
stóð því stór ísbjörg féllu niður
allt í kringum mig,“ sagði Jeffrey.
„Ég fór því ekki inn í hellinn en
forvitnin rak mig áfram og ég tók
talsvert af lit- og svarthvítum
myndum af ísnum sem hafði fall-
ið með hellana í baksýn. Ég var
að minnsta kosti 10 mínútur hjá
stærsta hrauknum. Ég næ góðum
myndum með því að taka oft
heimskuiega mikla áhættu og
hugsaði því sem svo að ég gæti
hlaupið út ef allt félli saman.
Skyndilega heyrðist mikill hávaði
úr hellinum, rétt eins og hann
væri að hrynja. Brak og brestir
og miklir dynkir sem bergmáluðu
inn í hellinum. Ég beið ekki boð-
anna og hljóp út eins og fætur
toguðu og stoppaði 40 metrum
frá. Tæpum tveimur mínútum
síðar féll um 20 tonna ísbjarg á
stærð við rútuna okkar úr hellin-
um þar sem ég hafði staðið. Þessu
fylgdi gífurlegur hávaði, eins og
sprenging, og lætin voru svo mik-
il að litlir ísmolar féllu á fætuma
á mér og hópurinn kom hlaupandi
til að athuga hvort ég væri lif-
andi. Ef ísinn hefði fallið fyrr
hefði ég líklega týnt lífi.“
Jeffrey sagði það hafa verið
hreint ótrúlegt að horfa á bjargið
falla en kvaðst þó ekki reiðubúinn
að taka þvflíka áhættu aftur. „Sá
sem ætlar sér að taka góðar ljós-
myndir verður að fóma ýmsu og
taka áhættu en hún verður að
vera innan skynsamlegra marka.
Nú var líklega fulllangt gengið.“