Morgunblaðið - 23.07.1988, Blaðsíða 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 23. JÚLÍ 1988
Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Aðstoðarritstjóri
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Auglýsingastjóri
Árvakur, Reykjavík
Haraldur Sveinsson.
MatthíasJohannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Björn Bjarnason.
Þorbjörn Guðmundsson,
Björn Jóhannsson,
ÁrniJörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtryggsson,
Ágúst IngiJónsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar:
Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033.
Áskriftargjald 800 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 70 kr. eintakið.
Eftirlit með mat-
vælaframleiðslu
Fyrri hluta árs 1987 kom
upp matareitrun í Búðar-
dal, sem vakti bæði áhyggjur
og umtal. Staðfest var, að 51
einstaklingur hefði sýkst áf
matareitrun og af þeim þurftu
fímm að leggjast inn á sjúkra-
hús. Tveir voru alvarlega veikir
og annar þeirra í lífshættu.
Þessi matareitrun var rakin til
kjúklinga.
Fyrir nokkrum dögum var
kynnt álit nefndar, sem starf-
aði á vegum heilbrigðisráðu-
neytisins, um salmonella-sýk-
ingu og rannsakaði hún m.a.
sérstaklega_ matareitrunina í
Búðardal. í skýrslu nefndar
þessarar kemur m.a. fram, að
skipulegt heilbrigðis- og fram-
leiðslueftirlit sé nánast ekkert
í landinu og heilbrigðisskoðun
í sláturhúsum sé ábótavant.
Sýklarannsóknir séu ekki
nægilegar, en þær hljóti að
vera forsenda þess, að hægt
sé að halda uppi eftirliti.
Nefndin lýsir þeirri skoðun,
að setja þurfi ný lög um mat-
vælaframleiðslu og eftirlit, þar
sem verði skýr ákvæði um
þekkingu og ábyrgð þeirra, sem
vinna að matvælaframleiðslu.
Lagt er til, að fyrirtækjum í
matvælaframleiðslu verði gert
skylt að hafa í þjónustu sinni
matvælafræðinga eða aðra
kunnáttumenn.
Þá kemur sú skoðun fram í
þessu nefndaráliti að taka verði
upp skipulegt eftirlit, sem felist
fyrst og fremst í rannsókn á
heilbrigði eldisfugla þegar þeir
koma í hús og reglulegu eftir-
liti þaðan í frá. Setja beri regl-
ur um alifuglaeldi, um húsa-
kynni, tæki og annan búnað,
umhverfí, frárennsli og með-
ferð úrgangs.
Þetta nefndarálit hlýtur að
vekja athygli. I fyrsta lagi sýn-
ir matareitrunin í Bú'ðardal, að
úrbóta er þörf, svo að vægt sé
til orða tekið. í annan stað
hafa neytendur áreiðanlega
verið þeirrar skoðunar, að það
eftirlit og aðhald, sem nefndin
telur nauðsynlegt að taka upp,
væri til staðar. Niðurstaða
nefndarinnar bendir hins vegar
til þess, að eftirlit með mat-
vælaframleiðslu sé nánast í
molum. Hvemig má þetta vera?
Við íslendingar lifum á því að
framieiða matvæli fyrir aðra.
Niðurstaða opinberrar nefndar
er sú, að á þessu tiltekna sviði
a.m.k. sé skipulagt heilbrigðis-
og framleiðslueftirlit nánast
ekkert!
í velmegunarríkjunum hafa
vandamál vegna sýkingar eða
mengunar í mat verið vaxandi.
Mörg sláandi dæmi hafa komið
fram um þetta á undanfömum
árum, ekki sízt í Bandaríkjun-
um, þar sem algengt er að setja
alls kyns efni i mat. Sérfræð-
ingar vestan hafs lýstu þeirri
skoðun fyrir nokkrum árum,
að sýking og mengun í mat
yrði eitt helzta vandamálið á
næstu áratugum. Við íslend-
ingar erum byrjaðir að kynnast
þessum vanda.
Hér skal staðhæft, að al-
mennt hefur fólk verið þeirrar
skoðunar, að eftirlit með mat-
vælaframleiðslu væri mjög full-
komið hér og þess vegna ekk-
ert að óttast. Niðurstaða nefnd-
ar heilbrigðisráðuneytisins
bendir eindregið til þess, að
langt sé frá því, að þetta eftir-
lit sé fullnægjandi. Það skiptir
því miklu máli, að heilbrigðis-
ráðherra og aðrir stjómendur
heilbrigðismála taki þetta
vandamál föstum tökum. Ella
getum við búizt við því, að
fleiri tilvik af sama tagi og í
Búðardal komi upp.
Hreinsun í
ríkis-
kerfinu
Fjármálaráðherra kveðst
ætla að hreinsa til í ríki-
skerfinu. Hann segir, að sér-
stök athugun standi yfír á
stöðu þeirra ríkisfyrirtækja,
sem reglulega fari fram úr fjár-
veitingum á fjárlögum. Þetta
eru ánægjuleg tíðindi. Það er
engin spurning um það, að í
ríkisrekstrinum sjálfum hefur
mikil sóun á almannafé átt sér
stað árum og áratugum saman.
Það er verkefni fjármálaráð-
herra á hverjum tíma og t.d.
þeirra alþingismanna, sem sitja
í stjómum og nefndum, að
gegna trúnaðarskyidu við al-
menning með því að beita
ströngu aðhaldi í rekstri ríkis-
fyrirtækja. Væntanlega lætur
ráðherrann ekki staðar numið
við nokkur fyrirtæki. Það er
ekki síður ástæða til að skoða
rækilega útgjöld ráðuneytanna
sjálfra.
Nemendum framhalc
mun fjölga verulega
Margir hafa þurft frá að hverfa í Reykjavík
FLEIRI hafa sótt um inngöngu í framhaldsskóla landsins á næsta
-vetri en undanfarin ár. Fjölmörgum umsækjendum hefur verið vísað
frá framhaldsskólum í Reykjavík, sem allir verða fullsetnir í haust.
Flestir hafa þurft frá að hverfa i Breiðholti, þar sóttu átta hundruð
manns um fjölbrautarskólavist, en aðeins helmingur hópsins fær inni.
Skólamenn nefna tvær meginskýringar á fleiri umsóknum nú en að
undanförnu: Stóran árgang fólks sem lauk grunnskólanámi síðastliðið
vor og skattlausa árið svokallaða í fyrra.
Samkvæmt tölum Hagstofunnar
fæddust tæplega 4.500 einstakling-
ar 1972 og er árgangurinn einn sá
stærsti síðan 1966. I menntamála-
ráðuneytinu fengust þær upplýsing-
ar að um 3.5Ó0 nemendur hafi ver-
ið skráðir í samræmd próf í vetur
sem leið og gert væri ráð fyrir að
75% þeirra hafi náð .prófunum.
Endanlegar tölur um fjölda grunn-
skólanema sem luku námi í níunda
bekk og fjölda umsókna um fram-
haldsskólavist liggja ekki fyrir fyrr
en í haust. Morgunblaðið spurðist
fyrir um innritun í nokkrum fram-
haldsskólum.
Nærri 450 manns sóttu um skóla-
vist í Menntaskólanum við
Hamrahlíð, ætlunin var að taka á
móti 150 nýnemum en ákveðið að
hafa þá 180. Að sögn Ömólfs
Thorlacius, rektors, eru þetta
óvenju margar umsóknir þótt yfir-
leitt hafi reynst óhjákvæmilegt að
synja fjölmörgum um skólavist.
Örnólfur telur ástæður fleiri um-
sókna nú en endranær vera stóran
árgang og þróun í þá átt að æ
fleiri fari í frekara nám að loknum
grunnskóla. Segir hann að ung-
menni úr hvérfinu hafi gengið fyrir
um skólavist, en skólinn leitist allt-
af við að taka á móti fólki sem
dvalið hefur erlendis og æskir þess
að fá nám þaðan metið að ein-
hverju marki. Þá sé jafnan reynt
að veita fólki utan af landi inn-
göngu í skólann.
Yfir 800 manns æsktu inngöngu
í Fjölbrautarskólann í Breiðholti
næsta haust, en vísa þurfti rúmlega
400 umsækjendum frá. Að sögn
Kristínar Arnalds, skplameistara,
ganga Breiðholts- og Árbæjarbúar
fyrir um skólavist. Þegar velja
þurfti nemendur í skólann hafi ver-
ið miðað við val á námsgreinum
með það fyrir augum að dreifa fólki
á sjö svið skólans. Kristín telur að
aukna aðsókn megi rekja til fjöl-
menns árgangs, vaxandi vinsælda
skólans og að einhveiju leyti til
skattlausa ársins sem leið.
Nemendum sem hefja nám í
Menntaskólanum í Reykjavík fíölg-
ar um fimmtíu á hausti komanda,
tveir bekkir nýnema bætast við.
Að sögn Guðna Guðmundssonar,
rektors, verða í vetur 275 nemend-
ur í þriðja bekk skólans eða á fyrsta'
ári. Guðni segir milli tíu og tuttugu
manns vera á biðlista en einhveijir
þeirra eigi vísan stað í öðrum skól-
um. Allir dreifbýlismenn sem sæki
um skólavist fái inni samkvæmt
hefð og nú telji þeir um tvo tugi.
Telur Guðni aukna námsgleði skýr-
ast af því, auk stærðar árgangsins,
að einhveijir hafi frestað fram-
haldsnámi um eitt ár í fyrra og
farið að vinna vegna skattleysisins.
Þetta fólk skili sér í haust.
Hef komist í náin tengsl
við náttúru landsins
ÁHEITAGANGA Leifs Leópolds-
sonar yfir hálendið endilangt
gengur samkvæmt áætlun. Hann
er nú staddur i leitarmannakofa
á Arnarvatnsheiði en Vaskur
hundur hans varð svo sárfættur
að skilja þurfti hann eftir í
Herðubreiðarlindum. Leifur hef-
ur því gengið stóran hluta leiðar-
innar einn og er að eigin sögn
orðinn mjög einmana. Gangan er
liður í fjáröflun Krýsuvíkursam-
takanna í átaki til hjálpar ungl-
ingum í vímuefnavanda og hafa
safnast um 2 milljónir króna.
Morgunblaðið/Júlíus
Þyrla Varnarliðsins lenti við Borgarspítalann klukkan 17.03 i gær með búlgarskan skipveija sem fengið
hafði bráða botnlangabólgn.
Varnarliðið sótti sjúkling í búlgarskan togara
ÞYRLA Varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli sótti í
gær mann með bráða botnlangabólgu á búlgarska
verksmiðjuskipinu Condor um 300 sjómilur suðvest-
ur af Reykjanesi.
Slysavarnafélag íslands fékk tilkynningn um sjúkl-
inginn frá umboðsaðila skipsins hér á landi, Skipadeild
Sambandsins, klukkan 9 í gærmorgun. Slysavamafélag-
ið bað Vamarliðið um aðstoð og fór þyrla frá því á
loft klukkan 10.30 og eldsneytisvél fyrir hana skömmu
síðar.. Þyrlan kom að skipinu klukkan 13.30 og lenti
við Borgarspítalann klukkan 17.03.