Morgunblaðið - 23.07.1988, Page 29

MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 23. JÚLÍ 1988
29
isskóla
í haust
í mörg ár hefur þurft að vísa
einhveijum umsækjendum frá
Menntaskólanum á Akureyri að
sögn rektors, Jóhanns Sigurjóns-
sonar. Hann segir að aldrei hafi
fleiri sótt um skólavist en nú. Þar
sem ekki hafi dugað til að vísa
þeim frá sem sótt gátu skóla í öðr-
um byggðarlögum hafi verið gripið
til þess að fara eftir einkunnum.
185 nemendur setjast í fyrsta sinn
á skólabekk í M.A. í haust en um-
sækjendur voru 250 talsins.
Nemendum Menntaskólans á
Egilsstöðum ijölgar heldur í vetur
frá því í fyrra að sögn Vilhjálms
Einarssonar, skólameistara, og
verða þeir náiægt 210 í dagskóla
0g á fjórða tug í öldungadeild. Vil-
hjálmur segir að hugsanlega hafi
bætt námsaðstaða eitthvað að
segja, en tekið verði í notkun í haust
nýtt húsnæði með sex kennslustof-
um. Raunar séu þessar stofur fyrstu
eiginlegu kennslustofur skólans
þótt undarlegt megi virðast og með
tilkomu þeirra verði lokið fyrsta
áfanga í nýju skólahúsi á Egilsstöð-
um.
Aðsókn hefur aukist að Fjöl-
brautarskólanum á Sauðárkróki að
sögn Jóns Hjartarsonar, skóla-
meistara. í haust hefja 120 manns
nám í þessum 250 manna skóla og
er það þrjátíu nýnemum fleira en í
fyrra. Segir Jón að nokkrum þeirra
sem sóttu hafi verið vísað frá vegna
plássleysis. Hann tekur undir með
ýmsum starfsbræðrum sínum að
tekjuskattslaust ár eigi nokkurn
þátt í aukinni aðsókn að framhalds-
skólum, ekki síst á landsbyggðinni.
Morgunblaðið/Erling Erlingssen
„Ég hvet fólk til þess að íhuga málstaðinn sem gangan er helguð.“ Á
myndinni er Leifur Leópoldsson í nánd við Hveravelli.
Að sögn Leifs hefur gangan gengið
ágætlega. Síðasti áfangi hans var
frá Hveravöllum og á Arnarvatns-
heiði en sú leið var mjög stórgrýtt.
Hann hefur haldið tímaáætlun en
leiðin, sem hann hefur burft að
ganga, hefur verið mun iongri en
ætlað var.
Leifur hefur verið á ferðinni í 22
daga og mun ganga í 14 daga í við-
bót. Nú þegar hefur hann gengið
450 kílómetra. Að meðaltali gengur
Leifdt 8—9 tíma á dag en mest hef-
ur hann gengið í 23 tíma. Að jafn-
aði gengur göngugarpurinn 20 kíló-
metra á dag.
Leifur sagði að á leiðinni yfir
hálendið hefði hann hitt þó nokkuð
af útlendingum. Annars væri hann
farinn að hlakka mikið til þess að
hitta vini og kunningja enda gangan
oft ansi einmanaleg.
Að undanförnu hefur veður verið
sæmilegt en nokkur kuldagjóstur af
Langjökli. Aðfaranótt síðastiiðins
mánudags lenti Leifur í þoku og
súld. Hann gistir í skálum þegar það
er mögulegt en annars undir berum
himni með hlífðarpoka utan um
svefnpokann.
„Útsýni hefur oft verið feiknalega
fallegt og ég er búinn að sjá mikið
af landinu. Mér fiiinst ég hafa kom-
ist í mjög náin tengsl við náttúruna
og landið," sagði Leifur. Hann sagði
skálaverði á hveijum stað hafa frætt
sig mikið um ömefni og veitt sér
allar nauðsynlegar upplýsingar.
Vildi hann hvetja fólk til þess að
skoða landið á þennan hátt.
Áheitagöngunni á að ljúka 6.
ágúst við Arnarstapa á Snæfellsnesi
en þar verður útihátíð á vegum fé-
lagsins Þrídrangs, sem er að sögn
Leifs félag um mannlega möguleika.
„Mig langar að lokum til þess að
biðja fólk að íhuga málstaðinn sem
gangan er helguð," sagði Leifur.
Að sögn Snorra Welding hjá
Krýsuvíkursamtökunum er mark-
miðið að safna 5-6 milljónum í sum-
ar. Samtökin eru nýbúin að senda
út bækling til 3500 fyrirtækja um
land allt þar sem óskað er eftir
stuðningi. Sem kunnugt er safna
samtökin fé til þess að hægt verði
að klára fýrsta áfanga skólahússins
í Krýsuvík og tengja hitaveitu.
Sprengjutilræði blökkumanna og hertar aðgerðir stjórnvalda eru það, sem setur svip á daglega lífið
í Suður-Afríku. Við þessar aðstæður er málflutningur frjálslyndra manna eins og á milli steins
og sleggju.
Hófsemin á undir h ögg
að sækja í Suður-Afríku
eftir Anthony H. Heard
Sprengjutilræði, skyndileg stefnubreyting stjórnvalda og
ný og strangari lög um aðskilnað kynþáttanna eru meðal
þess, sem minna Suður-Afríkumenn á blákaldan veruleikann.
Lítið má út af bera án þess upp úr sjóði milli kynþáttanna,
stjórnmálaöfgar blómstra og hófsamt fólk, sem andvígt er
aðskilnaðarstefnunni, á ekki sjö dagana sæla.
Fijálslynt fólk, sem látið hefur
sig dreyma um friðsamlega sam-
búð allra þegna landsins, kosn-
ingarétt fyrir alla og fullt tján-
ingarfrelsi, hefur ekki séð þá
drauma sína rætast. Það heáir
þó alltaf lifað í voninni en heift-
in, sem einkennir átök hvítra og
svartra þjóðemissinna, boðar
ekki batnandi tíð.
Sprengjutilræði og ný
svæðalög
Sem dæmi um ástandið í Suð-
ur-Afríku má nefna þijá at-
burði, sem áttu sér stað síðast
í júní síðastliðnum og fyrst í júlí:
1. Oflug sprengja sprakk fyr-
ir utan Ellis Park-leikvanginn í
Jóhannesarborg með þeim af-
leiðingum, að tveir menn létust
og 35 slösuðust. Var Afríska
þjóðarráðinu, útlægum skæru-
liðasámtökum svartra manna,
kennt um þótt leiðtogar þess
segist vera andvígir árásum á
óbreytta borgara. Það er því í
ráun lítið vitað um það hver kom
fyrir 50-100 kílóum af sprengi-
efni í bíl fyrir utan leikvanginn.
2. Colin Wells Eglin, einn af
frammámönnum Framfarasinn-
aða sambandsflokksins, FS, dró
sig í hlé en flokkurinn var einn
helsti stjórnarandstöðuflokkur-
inn um árabil.
3. Ríkisstjórnin skýrði frá
áætlunum um að endurskoðun
Svæðalaganna en í þeim segir
hvar kynþættimir megi búa.
Sum svæðanna verða raunar
opnuð fyrir öllum kynþáttum og
er það spor í rétta átt en á öðr-
um verður aðskilnaðinum fylgt
eftir með enn meiri hörku en
fyrr. Þúsundir svartra manna
hafa „brotið lög“ með því að
setjast að á svæðum hvítra
manna og nú skulu þeir fluttir
burt og sektaðir fyrir tiltækið.
Fyrmefndur Eglin og flokks-
bræður hans sögðu um þetta
ákvæði nýju laganna, að það
væri ómannúðlegt og gæti vald-
ið verulegri ókyrrð í landinu.
Þessir þrír atburðir eru dæmi-
gerðir fyrir daglegt líf í Suður-
Afríku, þessu landi J)ar sem
neyðarástandið er viðvarandi,
þúsundir manna í fangelsum og
fijáls fréttaflutningur verulega
takmarkaður. Hvíti minnihlut-
inn, sem hefur áhyggjur af
skæruliðastarfsemi svartra
manna, stríðinu í Suður-Angóla
og áhrifum refsiaðgerðanna,
verður sífellt hægrisinnaðri og
málflutningur þeirra, sem frjáls-
lyndari em, fær æ minni hljóm-
gmnn.
Hart í ári hjá frjálslyndum
Colin Eglin, vel gefinn og
slyngur stjórnmálamaður, var
kallaður til að veita Framfara-
sinnaða sambandsflokknum for-
ystu fyrir nokkmm ámm þegar
dr. Van zyl Slabbert sagði af sér
jafnt formennskunni sem þing-
mennskunni. Hafði Slabbert tek-
ið við af Eglin nokkm áður en
hætti þegar honum fannst lítið
miða í baráttunni gegn aðskiln-
aðarstefnunni.
Skömmu eftir að Eglin tók
við öðm sinni var efnt til kosn-
inga, í maí 1987, og í hægri-
bylgjunni, sem þá fór um landið,
beið flokkur hans mikinn ósigur.
Er hann nú ekki lengur stærstur
stjórnarandstöðuflokkanna,
heldur íhaldsflokkurinn, öfga-
sinnaður aðskilnaðarflokkur,
sem fylgist samviskusamlega
með því að ríkisstjórnin slaki
hvergi á klónni.
Eglin lætur af formennskunni
nú í ágúst og virðist viðurkenna,
að herbragðið hans, að koma á
bandalagi þeirra flokka, sem era
til vinstri við ríkisstjórnina, hafi
mistekist. Líklegur eftirmaður
Eglins er dr. Zach de Beer,
æskuvinur hans, sem verið hefur
háttsettur starfsmaður Anglo
American-stórfyrirtækisins.
Anglo hefur lengi Iátið mikið til
sín taka á bak við tjöldin, stutt
stjómarandstöðuna og málgögn
hennar en jafnframt, eins og
stórfyrirtækja er háttur, reynt
að halda friðinn við ríkisstjóm-
ina.
De Beer virðist ekki líklegur
til að gera betur en Eglin eins
og staðan er nú og blökkumenn
munu ekki hlustá frekar á hann
en Eglin. De Beer þykir þó hag-
sýnni maður og verður því
kannski betur ágengt í að koma
á samstarfi hvítra andstæðinga
stjórnarinnar.
í viðtali, sem ég átti við Egl-
in, kvaðst hann ekki draga neina
dul á, að skoðanir fijálslyndra
manna ættu undir högg að
sækja andspænis uppreisn
blökkumanna og kúgun hvíta
minnihlutans. Hann sagði Fram-
farasinnaða sambandsflokkinn
aðeins vera einn af málsvömm
aukins réttlætis, hinir væm
meðal annars kirkjurnar, háskól-
amir og fjölmiðlamir, og í raun
væri það merkilegt, að fijáls-
lyndir menn gætu enn látið að
sér kveða eftir 40 ára aðskilnað-
arstjóm. Hann varaði hins vegar
fijálslynt fólk við að fylgja ekki
sannfæringu sinni til að geta
tekið þátt í valdataflinu.
Aö hrökkva eöa stökkva
Oft ræða menn um það sín í
milli hvort hófsemin eigi yfírleitt
heim í Suður-Afríku nú á dögum
og sem innlegg í umræðuna
koma sprengjutilræði skæmliða
og nýjar aðgerðir stjórnvalda.
Snýst deilan ekki síst um það
hvort nægilegt sé að gefa góð
ráð á báðar hendur eða hvort
rétt sé að beijast með þeim, sem
vilja kollvarpa stjóm hvítra
manna. Slabbert, fyirum form-
aður FS, sagði einu sinni, að
fijálslyndir menn gætu „ekki
beðið með hendur í skauti eftir
því að sagan gerðist svo þeir
mættu kinka kolli til samþykkis
eða láta í ljós óánægju sína“.
Fijálslynt fólk í Suður-Afríku
á mörgum spumingum ósvarað
og sem stendur virðist það ekki
eiga margra kosta völ.
(Höfundur greinarinnar,
sem var skrifuð 12. júlí sl.,
er fyrrum ritstjóri dagblaðs-
ins Cape Times í Höfðaborg
í Suður-Afríku og styrkþegp
Nieman-stofnunarinnar við
Harvard-háskóla í Banda-
rikjunum. Árið 1986 vann
hann til Gullna frelsispenn-
ans, sem Alþjóðasamtök blað-
aútgefenda veita árlega.
Greinar hans um suður-afrísk
málefni hafa áður birst í
Morgunblaðinu.)