Morgunblaðið - 23.04.1989, Síða 28

I
28 C
MORGUNBLAÐIÐ VELVAKANDI 'SÚNNUDAGUR 23. APRÍL 1989

Ást er. . .
... að víkka sjóndeildar-
hringinn.
TM Reg. U.S. Pat OH,—all rights reserved
© 1989 Los Angeles Tímes Syndicate
-TARNOWSKJ
Hann er ekki talinn neinn
þungavigtarmaður í milli-
ríkjaviðskiptum ...
HÖGNI HREKKVISI
P&1TA EC FVCSTI DOLLARINN SEAf
HANN &TAKKUNDIR DýNUMA SÍNA ■"
Er stjórn-
leysið alls
ráðandi?
Kæri Velvakandi!
Svo virðist sem stjórnendum
ýmissa þátta hjá ríkissjón-
varpinu séu engin takmörk sett.
Vil ég sérstaklega vitna í þátt er
var á dagskrá föstudaginn 7.
apríl, þegar stjórnandinn fékk til
viðtals virtan sóknarprest, ungl-
inga á fermingaraldri og Sverri
Stormsker. Ég spyr: Hvaða hags-
muni hafa sjónvarpsmenn af því
að vera sífellt að hampa Sverri
Stormsker?
Svona villutrúarmaður ætti
ekki að fá tækifæri til að predika
yfir alþjóð og er þessi þáttur til
skammar fyrir sjónvarpið, stofn-
un, sem í öðru orðinu telur sér
skylt að flytja þjóðinni menningar-
legt efni.
Fræðsluvarpið er mjög gott og
þarflegt og vil ég þakka fyrir
það, en þarf þá kvölddagskráin
„að fara í vaskinn“ í staðinn?
Það er með ólíkindum hvað
popphljómsveitir fá mikinn tíma í
dagskrá sjónvarpsins, þegar sára
sjaldan (eða aldrei) er sýnt frá
tónleikum Sinfóníuhljómsveitar-
innar og annarra sem flytja
klassíska tónlist. Einnig eru hér
margir góðir kórar og einsöngvar-
ar, sem flytja árlega stærri og
smærri verk, en ráðamenn sjón-
varpsins setja upp „svip“ ef á það
er minnst að þeir taki eitthvað
af þessu menningarlega efni til
flutnings.
Hér tala ég af reynslu.
Svo er hvert heimili í landinu
skyldugt að borga afnotagjald
hvort sem nokkuð er horfandi á
eður ei.
Ein óánægð
Á FÖRNUM VEGI
Heimilis-
rekstur
þyngist
stöðugt
Sclfossi.
ÞAÐ Á fyrir hverjum manni að
liggja að láta enda ná saman eins
og sagt er eða sjá fyrir sér og
sínum. Sérhvert heimili hefur
sínar þarfir en heimilisreksturinn
hefur ætíð ákveðinn grunn, fæði
og klæði, húsnæðiskostnað, fasta-
gjöld og ferðakostnað svo eitt-
hvað sé nefht. Vaxandi ólga er
nú í þjóðfélaginu og kröfur settar
firam um launahækkanir. Það er
því forvitnilegt að fá af því ör-
litla nasasjón hversu há peninga-
upphæð fer til heimilisrekstrar
hjá fólki.
Klemenz Erlingsson
það er skömm að því að nefna 50
þúsund sem lágmarkslaun," sagði
Klemenz.
Best að fá stöðugleika
Nokkrir íbúar á Selfossi voru
inntir eftir kostnaði þeirra við
heimilisreksturinn. Fólk tók því vel
að segja til um þann kostnað og álit
á þeim launakröfum sem helst ber
á um þessar mundir.
Það þarf að hækka
þá lægstlaunuðu
„Ég er með fimm manna fjöl-
skyldu og þetta fer ekki undir 60
þúsund á mánuði og þá tek ég með
í reikninginn mat, rafmagn og hita,“
sagði Klemenz Erlingsson starfs-
maður í Sundhöll Selfoss þar sem
hann var á leið út úr Vöruhúsi KA
eftir innkaupaferð með frúnni. „Það
má segja að það sé kannski hægt
að komast af með þetta.
Ég er ekki ósáttur við þær launa-
kröfur sem settar eru fram. Það
þarf að hækka þá mest sem eru
undir 60 þúsundum en hækkun til
hinna á að vera stiglækkandi. En
Jóhann Marinósson hjúkrunarfor-
stjóri var á leið inn í hverfisverslun-
ina Hornið. „Þetta eru svona 120
þúsund sem fara til heimilisins og
þá tel ég allt með en við erum 6 í
heimili. Matarkostnaðurinn er í
kringum 70 þúsund. Það væri auð-
vitað best ef verðhækkanir væru
ekki og hægt að halda því stöðugu
sem fæst fyrir kaupið. Það er betra
en stöðugur eltingaleikur.
Varðandi verkföllin þá finnst mér
það alltaf jafn-furðulegt að þó marg-
ir mánuðir séu til stefnu til að semja
þá þarf alltaf að koma til verkfalla,
en launakröfurnar sýna að fólk er
að berjast fyrir því að fá fyrir aukn-
um kostnaði sem það verður fyrir,“
sagði Jóhann Marinósson.
Kostnaðurinn óx
eftir verðstöðvun
„Við erum fjögur í heimili og
ætli ég þurfi ekki svona 100 þúsund
Víkverji skrifar
Yíkveiji tekur undir ábendingu
Helga Hálfdanarsonar í Morg-
unblaðsgrein:
„Af hliðstæðum í-órðum er orð-
skrípið gallerí líkast til einna fárán-
legast. Þetta gæti að sjálfsögðu
aldrei tálizt boðlegt tökuorð, heldur
einungis kjánaleg sletta, sem því
miður er orðin myndlistarfólki til
vanvirðu. Ekki er þörfinni tii að
dreifa, því nóg er af íslenzkum orð-
um, sem annazt gætu þetta hlut-
verk með prýði, hvað annað! Ég
man að fyrir mörgum árum hefur
fram komið bæði myndhús og list-
hús og vafalast kæmi margt fleira
til greina . . .“
Gísli Jónsson, menntaskólakenn-
ari, greinir frá því í ágætum
íslenzkuþætti að Jónas Hallgríms-
son hafi búið til nýyrðið Ijósvaki.
Gísli segir hinsvegar að þótt orðið
sé fagurt og frægt, þyki honum
allóþarft að tala í tíma og ótíma
um „ljósvakamiðla“ (útvarp og sjón-
varp). Þá sé hátíðlegt um of. Þess-
vegna tali hann oft um vörpin eins
og blöðin. Þetta hefur heyrzt í
vörpum og sést í blöðum.
xxx
Víkveiji fékk á dögunum í hend-
ur frumvarp til laga um tiltek-
ið efni. Ekki er ætlunin að rekja
efnisatriði þess. Það vakti hinsveg-
ar athygli að á skjalinu, sem frum-
varpið geymdi, stóð:
„1058 ár frá stofnun Alþingis.
111. löggjafarþing."
Þrátt fyrir háan aldur er Alþingi
ekki elzta stofnun þjóðarinnar sem
enn starfar að hliðstæðum verkefn-
um og í upphafi vegferðar. Sveitar-
félögin, hrepparnir, rekja rætur til
enn eldri tíma.
Hinir fornu hreppar höfðu m.a.
á sinni könnu eins konar trygging-
ar. Þá bær brann eða búsmali féll
bættu allir. Akveðnar reglur giltu
og um framfærslu veikburða og
fullorðinna. Hér var vagga trygg-
inga meðal germanskra þjóða.
Akvæði af þessu tagi höfðu staðið
um nokkurn tíma þegar Alþingi var
stofnað á Þingvöllum við Oxará
930.
En kemur þessi forneskja sam-
tímanum eitthvað við? Svo kann
einhver að spyija. Varðar krónu
trésins eitthvað um rætur þess? Eða
skipta ræturnar máske ekki minna
máli en fagurgræn blöð í
skammtíma, sem verða skjótt jarð-
vegur þeirra?
xxx
að er lenzka — og hefur lengi
verið — að reka dægurhorn í
sveitarstjómir og þingheim. Stund-
um af nokkru tilefni. Stundum
ómaklega. En það er gott til þess
að víta að fólk og samtök fólks
geti gagnrýnt stjórnvöld.
Lýðræði og þingræði, sem við
búum við, eru langt frá því galla-
laus fyrirbæri. (Kannski sem betur
fer.) Þau hafa ýmsa agnúa. Stjórn-
skipun okkar er engu að síður sú
bezta sem mannkyn þekkir. Og hún
hefur þann höfuðkost að geta þró-
ast friðsamlega frá annmörkum
sínum.
Þeim Víkveija, sem hér skrifar
á skjá, þykir þetta „eilífa“ dægur-
mál, sem stundum er kallað þjóð-
málaþras, hafa fleiri jákvæðar hlið-
ar en neikvæðar, þrátt fyrir allt.
Þeir sem þekkja lýðræði, þingræði
og tilheyrandi einstaklingsbundin
mannréttindi aðeins af afspurn —
og það gildir um meirihluta þjóða
og mannkyns — vilja miklu til fórna
að standa í sömu sporum og við.
xxx
ingheimur er trúlega þver-
skurður af þjóðinni, sem hefur
kjörið hann.
Sumum finnst máske sem þjóðin
hafi verið hroðvirk í vali þingfull-
trúa. Ef svo er á hún við sjálfa sig
að sakast.
Trúlega gildir hið sama um þing-
menn og aðra vinnuhópa í sam-
félaginu, að starfshæfni einstakl-
inganna er mismikil. Sérstaða þing-
heims sem vinnuhóps er þó sú að
kjósendur endurnýja hann á íjög-
urra ára fresti, stundum tíðar.
Víkveiji ætlar ekki að fjalla um
verklag þess þings sem nú situr.
Ef til vil! skortir það öðru fremur
að dreifa betur verkefnum á þing-
tímann, þann veg að einn hluti hans
verði ekki allt að því verkleysa —
en annar „flaustursverk" í tíma-
þröng.