Morgunblaðið - 16.10.1991, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 16.10.1991, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 16. OKTOBER 1991 3H*«0itiifylafrifc Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Ritstjórnarfulltrúi Arvakur h.f., Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Bjöm Vignir Sigurpálsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal- stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar- gjald 1200 kr. á mánuði innanlands. I lausasölu 110 kr. eintakið. Miðhálendið verði gert að þjóðgarði Ráðstefna Ferðamálaráðs, sem haldin var í síðustu viku, samþykkti tillögu um ferðaþjónustu og umhverfismál, þar sem m.a. er lagt til, að mið- hálendi landsins verði gert að þjóðgarði. Þessari samþykkt ber að fagna. Full ástæða er til að hafa áhyggjur af þróun mála á hálendinu, bæði vegna mikillar umferðar ferðamanna og ekki síður vegna framkvæmda, sem þar hefur verið unnið að í tengsl- um við orkuverin. Morgunblaðið fj'allaði um þá hugmynd að gera miðhálendið allt að þjóðgarði í Reykjavíkur- bréfi 10. ágúst sl. Þar sagði m.a.: „Hernaðurinn gegn landinu, sem Halldór Laxness skrifaði um fyrir tveimur áratugum, er í full- um gangi og menn verða að snúast til varnar. Ákvörðunin um að gera allt miðhálendið að þjóðgarði mundi koma í veg fyr- ir, að mennirnir með reiknistokk- ana, svo vitnað sé tilorðaskálds- ins á Gljúfrasteini, geti farið um allt þetta svæði að vild sinni og gert það, sem þeim sýnist. Þeir yrðu a.m.k. að hafa samráð við aðra áður en í framkvæmdir yrði ráðizt. Hitt er svo annað mál, að slík friðlýsing gæti reynzt býsna erf- ið í framkvæmd, ef hún yrði gerð á grundvelli núgildandi náttúruverndarlaga og spurning, hvort sérstök löggjöf á Alþingi um friðlýsingu þessa svæðis yrði ekki áhrifaríkari. Alltjent er hér um að ræða verðugt umhugsun- arefni fyrir Eið Guðnason, um- hverfismálaráðherra." Eiður Guðnason ræddi þessa hugmynd í ræðu á ferðamálaráð- stefnunni í Hveragerði og sagði m.a.: „Við verðum að auka eftirlit með ferðamönnum á hálendinu. Mönnum finnst það ef til vill ekki aðlaðandi hugmynd, en undan henni verður ekki vikizt." Ráðherrann sagði hugmyndina um að gera miðhálendið að þjóð- garði „aðlaðandi", en til þess að að gera hana að veruleika þyrfti eignarhald ríkisins á svæðinu að vera ótvírætt, en svo væri ekki nú. Það breytti því hins vegar ekki, að hugmyndin hlyti að vera markmið okkar til lengri tíma litið. Ferðaþjónusta er mikilvæg og vaxandi atvinnugrein, sem spannar 5-6 þúsund ársverk, skilar um 11 milljarða árlegum gjaldeyristekjum og mælist um 6-7% af landsframleiðslu. Þegar horft er til nýs hagvaxtarskeiðs, framtíðaratvinnuöryggis, auk- inna þjóðartekna og batnandi líf- skjara er ekki sízt horft til orkuf- reks iðnaðar, sem breytir orku fallvatna í störf og lífskjör, hugs- anlegs útflutnings raforku um sæstreng og aukinnar ferðaþjón- ustu. En það gildir óhjákvæmilega hið sama um þessar atvinnu- greinar, orkubúskapinn og ferðaþjónustuna, sem hina hefð- bundu atvinnuvegi, iandbúnað og sjávarútveg. Við verðum að sameina það tvennt, bæði sem þjóð og einstaklingar, að lifa á gögnum og gæðum lands og sjávar og í sátt við umhverfi okkar, náttúru þess* og lífríki. Forgangsverkefni í ferðaþjón- ustu ættu að vera þessi: Að lengja ferðamannatímann, dreifa ferðamönnum á fleiri mánuði ársins, til að nýta betur fjárfestingu og aðstöðu. Að -dreifa ferðamannastraumnum á fleiri landshluta og héruð. Og síðast en ekki sízt að stórefla varðstöðuna um náttúru lands- ins, vernda náttúruauðlindir, ýmis náttúruundur og viðkvæm gróðursvæði, einkum á hálend- inu. Hugmyndin um að gera miðhálendið að þjóðgarði eða friðlýsa það með öðrum hætti fellur því vel að forgangsverk- efninu. í starfsáætlun ríkisstjórnar- innar segir, að skipuð verði „samstarfsnefnd samgöngu- og umhverfisráðuneyta til að tryggja samvinnu allra aðila um verndun íslenzkrar náttúru, samhliða eðlilegum ferðamanna- straumi". Þar segir og að „há-_ lendið verði afmarkað og settar reglur um skipulags- og bygg- ingarmál þar. Sett verða ný lög um skipulags- og byggingarmál þar sem tekið verður aukið tillit til umhverfis... Ríkisstjórnin mun ötullega styðja einstaklinga og félög í baráttu gegn landeyð- ingu og fyrir gróðurvernd, m.a. með landgræðslu og skógrækt. Lög verði sett um eignarhald og afnotarétt þjóðarinnar af landi sem ekki er í séreign. Þjóðgörð- um verður fjölgað og viðkvæm svæði þarf að friða fyrir búfé... Sett verði lög um vatnsvernd". Tilmæli Ferðamálaráðs, þess efnis, að miðhálendið verði gert að þjóðgarði sýnast koma heim og saman við stefnumörkun stjórnarsáttmálans: „Með sam- vinnu og samstarfi við þá sem sinna ferðamálum og ferðaþjón- ustu verður tryggt eftir fremsta megni að stefnan í þeim málum samrýmist markmiðum um- hverfisverndar." a—feHBtiii---------^— Utandagskrárumræða á Alþingi um málefni St. Jósefsspítal Ráðherra óskar eftir um frá stjórn sjúkrah Mótmælalisti með nöfnum 10.322 íbúa afhentur heilbrigðisráðherra SIGHVATI Björgvinssyni heilbrigðisráðherra og Salóme Þorkelsdóttur forseta Alþingis voru upp úr hádegi í gær afhentir undirskriftalistar með nöfnum 10.322 íbúa Hafnarfjarðar, Garðabæjar og Bessastaða- hrepps, þar sem mótmælt er áformum um að leggja niður St. Jósefssp- ítala í Hafnarfirði sem deildaskipt sjúkrahús og skorað á þingmenn og ráðherra að standa vörð um óbreytta þjónustu spítalans. Kl. 13.30 hófst svo umræða utan dagskrár á Alþingi um málið að ósk Guðmund- ar Árna Stefánssönar, bæjarsrjóra í Hafnarfirði, sem situr nú á þingi sem varaþingmaður Jóns Sigurðssonar viðskiptaráðherra. Guðmundur hóf mál sitt á Alþingi á því að vitna til þess að afdráttar- lauear yfirlýsingar íbúa sveitarfélag- anna þriggja lægju fyrir. Sagði hann að meðal þeirra væru 8.168 undir- skriftir Hafnfirðinga. „Ég tel nauð- synlegt að undirstrika alvöru þess máls í þingsölum. Gerð er tillaga um helmings niðurskurð á rekstrarfé til St. Jósefsspítalans í Hafnarfirði í frumvarpi til fjárlaga. Nái þær til- lögur fram að ganga hefur rekstrar- grundvelli sjúkrahússins verið kippt undan því. Hér er ekki verið að ræða tillögur til sparnaðar eða ha- græðingar," sagði Guðmundur. Sagði hann að heilbrigðisþjónusta í Hafnarfirði hefði verið byggð upp markvisst og skipulega á löngum tíma og gott samstarf tekist á milli aðila í heilbrigðisþjónustu. Hefði löngum verið litið til St. Jósefsspít- ala sem fyrirmynd sjúkrahúsa í fag- legu sem fjárhagslegu tilliti. „For- svarsmenn St. Jósefsspítala, bæjar- yfirvöld í Hafnarfirði sem og Hafn- firðingar almennt eru vissulega reiðubúnir til að leggja sitt af mörk- um til aukins sparnaðar og hag- kvæmni í heilbrigðiskerfinu. I góðri samvinnu við heilbrigðisyfirvöld í þessu landi er vafalaust hægt að ná landi hvað varðar rekstur St. Jó- sefsspítala. Öðru máli gegnir um eðlisbreytingar á starfsemi sjúkra- hússins eins óhjákvæmilegar og þær eru miðað við óbreytt fjárlagafrum- varp. Ekki verður unað við slík áform," sagði þingmaðurinn. Beindi Guðmundur þeirri spurn- ingu til heilbrigðisráðherra hvort mætti treysta því að áfram yrði unnið að lausn málsins í þeim anda sem kæmi fram í undirskriftasöfn- uninni. „Menn eiga að hreinsa arf- ann og annað illgresi í garðinum sínum en láta ósnertar eða í besta falli hlúa að rósunum rauðu í fullum blóma," sagði hann. Óhjákvæmilegar breytingar Heilbrigðisráðherra tók þvínæst til máls og sagði að miklar breyting- ar hefðu orðið í sjúkrahúsaþjónustu síðastliðin tíu ár. „Öll tækniþróun hefur verið í þá átt að draga úr þörf fyrir almenn sjúkrarými en auka þörfina í staðinn fyrir vistunar- rými aldraðra og endurhæfingar- pláss. Það er löngu orðið tímabært að skoða skipulag sjúkrahússþjón- ustu á höfuðborgarsvæðinu," sagði Sighvatur. Hann sagði það staðreynd að þjóð- félagið hefði ekki lengur fé til að borga fyrir óbreytta starfsemi og þyrfti að draga úr þjónustunni ef ekkert yrði að gert. A höfuðborgar- svæðinu væru 100 sjúkrarúm sem ekki væru í notkun árið um kring. Sagðist ráðherra hafa óskað eflir því að fá að hafa samstarf við for- ráðamenn St. Jósefsspítala líkt og ráðamenn annarra sjúkrastofnana á höfuðborgarsvæðinu um endur- skipulagningu og óskað eftir að þeir gerðu sjálfir tillögu um breytingar á skipulagi og starfsháttum spítal- ans. „Á fundi sem ég átti með for- ráðamönnum St. Jósefsspítala fyrir nokkrum dögum, féllust þeir á að gera slíkar tillögur og báðu um tíu daga frest til þess," sagði hann. „Ég vil- að St. Jósefsspítalinn taki fullah þátt í þeirri skipulagsbreytingu sem verið er að gera á höfuðborgarsvæð- inu en verði þar ekki einhver af- gangsstærð. Til að svo geti orðið þurfa stjórnendur spítalans að eiga samvinnu við heilbrigðisráðherra," sagði hann. Miðstýring ekki lausn Árni M. Mathiesen (S-Rn) sagði að útgjaldavandinn í heilbrigðis- kerfinu væri mikill og hann þyrfti að leysa. „Þessi vandi verður hins vegar ekki leystur með sífellt meiri samþjöþpun stofnana og miðstýr- ingu, þannig að í landinu verði að- eins tveir spítalar sem rísa undir nafni, ríkisspítalar, staðsettir í Reykjavík, eins og fram hefur komið í tillögum hæstvirts heilbrigðisráð- herra," sagði þingmaðurinn. Árni sagði að nauðsynleg hag- ræðing og sparnaður næðist aðeins með samstarfi sjálfstæðra stofnana sem veittu hver annarri aðhald með samanburði og samkeppni. Sagði hann að afstaða ráðuneytisins í garð St. Jósefsspítala í Hafnarfirði væri furðuleg. „Það er því afar undar- legt, sem jafnvel vekur tortryggni, að ekkert samráð virðist hafa verið haft við bæjarstjórn eða bæjarstjóra fyrr en tilskipun um niðurskurð barst Konur í ábyrgðarstöðu sér annt um daglegt líf - segir Mary Robinson, forseti írlands MARY Robinson, forseti írlands, segir í samtali við íslenska blaða- menn að það sé engin tilviljun að Vigdís Finnbogadóttir sé fyrsti erlendi þjóðhöfðinginn sem sæki frland heim eftir að hún tók við embætti forseta í lok síðasta árs. Báðar séu þær konur, lýðræðislega kjörnar til æðsta embættis þjóða sinna, og heimsóknin geri það að verkum að það sé að verða eðlilegur hlutur að konur séu í aðalhlut- verki þegar þjóðhöfðingjar hittast. En Robinson leggur áherslu á að hún og Vigdís eigi fleira sameiginlegt og nefnir hún einkum ást á leiklist, bókmenntum og menningarmálum almennt. Mary Robinson fæddist 21. maí 1944. Hún nam lögfræði við Trinity College í Dyflinni og lauk embættis- prófi 1967. Árin 1969-75 vár hún prófessor í stjórnskipunarrétti og refsirétti við Trinity College. 1975- 1990 kenndi hún Evrópubandalags- rétt við sama skóla. Hún átti sæti í öldungadeild írska þingsins frá 1969-1989. í öldungadeildinni sitja fulltrúar úr háskólum landsins og frá ýmsum hagsmunasamtökum. Öldungadeildarþingmenn eru 60, þar af sex kjörnir af háskólum landsins, og var Robinson einn þeirra. Deildin hefur umsagnarrétt um lagafrumvörp en getur ekki stöðvað lagasetningu. Mary Robin- son hefur setið í mörgum þing- nefndum og stjórnskipuðum nefnd- um sem fjalla um lögfræðileg efni. Árið 1970 giftist hún Nicholas Robinson sem einnig er lögfræðing- ur og eiga þau þrjú börn. Nicholas á lögfræðistofu og að sögn viðmæl- enda Morgunblaðsins þarf hann ekki nauðsynlega að sinna dagleg- um rekstri hennar og getur því fylgt eiginkonu sinni í opinberum erinda- gjörðum hennar. Forsetinn nýtur ekki málfrelsis Mary Robinson beitti sér mjög í kvenréttindamálum áður en hún var kosin forseti. Einn heimildarmanna Morgunblaðsins sagði að hún væri nú í mjög erfiðri stöðu vegna þess að samkvæmt stjórnarskránni hefur hún ekki fullt málfrelsi. Og það sem meira er; þau málefni, sem hún má ekki tjá sig um, lúta einmitt að því sem hún hafði beitt sér hvað mest fyrir áður en hún var kosin, þ.e. rétti til hjónaskilnaða, fóstur- eyðinga og getnaðarvarna. Á meðan heimsókn Vigdísar Finnbogadóttur til írlands stóð yfir 2.-4. þessa mánaðar féllst Mary Robinson á að veita fréttamönnum frá Ríkissjónvarpinu, Ríkisútvarp- inu og Morgunblaðinu viðtal sam- tímis. Áður en viðtalið hófst fór ráðgjafi forsetans yfir spurningar fréttamannanna og minnti á að hún væri bundin af stjórnarskránni 'og mætti ekki tjá sig um ýmis viðkvæm efni nema mjög almennum orðum. I samtalinu við íslensku frétta- mennina sagði Mary Robinson að það væri engin tilviljun að Vigdís Finnbogadóttir væri fyrsti erlendi þjóðhöfðinginn sem kæmi í opinbera heimsókn til írlands í forsetatíð sinni. „Vigdís hefur gott orð á sér sem kjörinn forseti lítils Evrópurík- is með merkilega sögu. Vigdís er kona og hún færir okkur heim já- kvæða mynd af landi sínu. Af þess- um sökum var það mikilvægt fyrir mig að Vigdís yrði fyrsti þjóðhöfð- inginn sem ég tæki á móti." Robinson sagði að heimsókn Vig- dísar væri ekki fyrstu kynni sín af íslendingum. Þegar hún starfaði sem lögfræðingur hitti hún Jón Baldvin Hannibalsson utanríkisráð- herra á fundi um lögfræðilegar hlið- ar tengslanna milli Evrópubanda- lagsins og Fríverslunarbandalags Evrópu (EFTA), en hann var þá í forsæti EFTA-ráðsins. „Eftir kynn- in við hann gerði ég mér ljóst að við ættum sameiginlega hagsmuni og menningarlega samleið." Hönd sátta og kærleiks í ræðu sem Robinson hélt er hún tók við embætti rétti hún íbúum N. sp vs ui la m til si «! a< ai Þ hi al bi hl sí ei st st 61 is Þ st a: ei of as m 1>< hi hj vi Ul ei t€ á .(jUí'. itinnö c 'iií j 'íj^ Oöíi-OUfc íi

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.