Morgunblaðið - 24.10.1991, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 24.10.1991, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 24. OKTÓBER 1991 5 < f » « * ¦> ? » • • * ' iiiii'"?""'I111111111'''!!!! ("^'""'•'""'"iiiiiiiiíiíii^u • . ''''lll|i""||||||||^'|i'iiliii|!l^!jÍÍ'ÍííC 'Scfififl B^ * % * ; _M —"--------- ¦¦.iiiiiuiiiiiiiiiiiiih iimfcijfininiiiiw - -—R59H 1 ¦ Verð með vsk.: Kr. 6.420," án efnis. Nýtið ykkur þessa ódýru þjónustu og tryggið gangöryggi bílsins í vetur! FÓLKSBÍLALAND H.F. FOSSHÁLS11, SÍMI 67 39 90 + GBC-Pappírstætarar Þýsk framleiösla Ýmsar stærðir og gerðir fáaniegar OTTO B. ARNAR HF. Skipholti 33 • 105 Reykjavík Símar 624631 / 624699 s ENDURMENNTUN MÁLMIÐNAÐARMANNA MÁLMSUÐA GRUNNNÁMSKEIÐ Námskeið samanstendur af fræðilegum og verklegum þáttum. Fræðilegi þátturinn inniheldurm.a.: samsetning- ar - raufar, suðuaðferðir, rafmagnsfræði, efnisfræði, suðuspennur, suðustaðla, suðuferla, suðugalla, gæða- eftirlit og prófanir, öryggismál. í verklega þættinum er soðið með mismunandi aðferðum og vírum í ólíkum uppstillingum, suðan metin og dæmt eftir stöðlum. Þátttakendur: Námskeiðið er ætlað málmiðnað- armönnum með reynslu og þekk- ingu í málmsuðu. Það er skilyrðis- laus undanfari sérgreindra suðu- námskeiða. Lengd námskeiðs: 40 klukkustundir, (20 bóklegir og 20 verklegir tímar). Þátttökugjald: 15.000,- kr. (Námsgögn og efni innifalið). Tími: Haldin verða tvö námskeið á tíma- bilinu 28. októbertil 11. nóvember. UPPLÝSINGAR OG SKRÁNIIMG: FRÆÐSLURÁÐ MÁLMIÐNAÐARINS SÍM 1:91-624716 VINNUVERND Vöðvabólga eftirHelga Guðbergsson Að minnsta kosti annar hver maður fær einhvern vott af vöðva- bólgu eða vöðvagigt á ári hverju 'ef eitthvað er að marka athuganir sem hér. hafa verið gerðar. Þessi sjúkdómur veldur miklu vinnutapi og er því dýr fyrir þjóðfélagið og einstaklinga, þótt hann ógni ekki lífinu. Vöðvagigt er svo tíð að fólk lítur jafnvel á hana sem óhjá- kvæmilegan fylgifisk tilverunnar og það er hún að sumu leyti, að minnsta kosti ef miðað er við venjulega nútíma lifnaðarhætti. Orsakaferli vöðvagigtar er ekki að fullu þekkt, en þó er talsvert vitað um orsakir hennar og nóg til að draga úr líkum á að fá vöðvagigt, minnka'hana þegar hún kemur eða í versta falli að draga úr einkenn- um hennar. Allt getur það stuðlað að betri heilsu. Orsakir Ytir orsaka má leita í þremur áttum: í starfi, á heimili og í tóm- stundum. Á hinn bóginn er ein- staklingurinn með sína eiginleika áskapaða og áunna og samspil hans við umhverfið og aðlögun að því. Alltof oft er reynt til hins ýt- rasta á aðlögunarhæfni manna, en ekki að laga umhverfið að fólkinu. Hvort tveggja er nauðsynlegt. Menn aðlagast störfum meðal ann- ars með fagmenntun, starfsþjálfun og líkamsþjálfun. Kennsla á vinnu- stöðum og í vinnubrögðum er oft rýr. Menn eru látnir reka sig á. Margir eru þreklausir og með slappa vöðva og stuðlar það að vöðvagigt. Þetta getur meðal ann- ars verið beinlínis vegna þess að álag vinnunnar er óheppilega lítið. Það breytir engu þótt menn striti myrkranna milli. Ef vinnunni fylg- ir ekki hreyfing og hæfileg áreynsla fyrir hjarta, vöðva og stoðkerfi kemur langur vinnutími og áreynsla á einstaka líkamshluta oft að litlum notum. Sú þróun sem átt hefur sér stað í störfum, tækni og vinnubrögðum veldur áreiðan- lega miklu um hversu tíð vöðvag- igt er. Það er því flestum alveg nauðsynlegt að þjálfa sig hæfi- lega utan vinnutíma. Auk þess er rétt að leggja áherslu á mikil- vægi starfsþjálfunar og fag- mennsku. Þeir sem fengið hafa sérstaka starfsmenntun og kunna vel til verka verða að jafnaði sjaldnar gigtveikir en hinir. Vinnuvistfræði Iðjufræði eða vinnuvistfræði Helgi Guðbergsson („ergónómía") snýst um það hvernig laga má vinnuumhverfið að manninum. Margt hefur verið vel gert í þeim efnum. Oft er verið að reyna að draga úr óheppilegu álagi á Iíkamann, til dæmis vegna slæmra vinnustellinga eða lélegra verkfæra er hafa í för með sér álag á liðamót eða líkamshluta sem ekki er í samræmi við líkamsbygg- ingu manna eða eðlilega líkams- beitingu. Ekki er grunlaust um að slíkar lagfæringar eigi sér einkum stað í starfi þeirra sem þegar eru komnir með gigt. Sjálfsagt er að lagfæra hjá þessu fólki, en best væri að koma hlutum vel fyrir áður en sjúkdómar gera vart við sig. Best er að vinnan feli í sér hæfilegt andlegt og líkamlegt álag. Álagsþættir Of mikið eða óheppilegt álag í vinnu er margvíslegt. Samhæfing hugar og handa með aðstoð sjónar er snar þáttur í daglegum störfum. í mörgum nútímastörfum gengur allt út á þetta samspil. Menn sitja eða standa, dálítið álútir, með þyngdarpunkt höfuðsins á litlu vöðvana aftan á hnakka og á hálsi. Til þess að sjá viðfangsefnið vel er mikilvægt að halda höfðinu kyrru með þeim vöðvum sem á það tengjast, ekki síst að aftan. Hönd- unum er beitt og ekki er óalgengt að menn lyfti öxlum dálítið til að ná betra valdi og stjórn á þeim. Það virðist gefast mörgum vel að lyfta öxlunum til að halda hand- leggjunum stöðugum og auka færni fingra, sérstaklega ef við- fangsefnið krefst einbeitingar, ná- kvæmni og hraða. Efsti hluti lík- amans er þá oft „frystur" að meira eða minna leyti. Ofan á þetta má svo hlaða andlegum kröfum vegna gæða, samkeppni og þar fram eft- ir götum. Heildarniðurstaðan er langvarandi vöðvaspenna. Oft er bætt um betur með því að vinna í kulda eða dragsúg, í hávaða, með titrandi verkfæri, ónóga eða óheppilega lýsingu. Einnig er al- gengt að fólk gefi sér ekki tíma til að slaka augnablik á af og til á meðan verkin eru unnin, en kepp- ist við og safni öllu slíku í lengri hvíldir. Hvaða skynsamlegu hlut- um menn snúa sér svo að í „pásun- um" ætla ég ekki að fjölyrða um. En víst er að sumt af því er frem- ur fallið til að auka streitu og gigt en að draga tennur úr þeim stall- systrum. I þessu dæmi hafa verið taldir upp margir hlutir sem nefna mætti áhættuþætti vöðvagigtar. Sjaldan ríða þeir við einteyming. Og oftast tekur vöðvagigtin sér bólfestu í hálsi og herðum eða í baki. Áhættuþættirnir koma víðar fyrir en á vinnustað og ekki má gleyma áverkum, smáum og stór- um, sem menn verða fyrir í vinnu, tómstundum eða í umferðinni og byrja oft að snúa vöðvagigtarhjól- inu. •' Vítahringur Margir þeirra sem fá vöðgagigt lenda í vítahring sem erfitt er að losna úr. Meðal þess sem kemur honum af stað er óhóflegt líkam- legt eða andlegt álag eða meira álag en viðkomandi þolir ef hann er illa í stakk búinn til að mæta álagi. Slys og sjúkdómar koma hér einnig við sögu. Þessir hlutir geta af sér stöðuga vöðvaspennu en seja má að hún sé hið illa afl sem leysir vöðvagigtina úr læðingi. Með stöðugri vöðvaspennu á sér stað óhagstæð vinna í vöðvanum, hann notar tiltölulega mikla orku og úrgangsefni safnast fyrir, en flutn- ingur á þeim í burtu og á orku- og næringarefnum til vöðvans ganga ekki nægilega greiðlega. Þetta leiðir til verkja, verkirnir til stöðvunar hreyfinga, stirðleika og loks vöðvaslappleika. Slíkt ástand getur af sér meiri vöðvaspennu við lítið álag og svo koll af kolli. Streita, taugaspenna og kvíði eru einnig undirrót vöðvaspennu og þesar gárur á geðheilsunni spila inn í svefn, hvíld og þreytu. Fleira getur tengst vítahringnum. Æski- legt er að reyna að rjúfa hann á sem flestum stöðum með slökun, hitameðferð til að auka blóð- rennsli, verkjalyfjum og gigtarlyfj- um, liðkandi og styrkjandi æfing- um, aðgerðum til að draga úr streitu o.s.frv. Best er þó að hrinda honum ekki af stað, byggja sig upp til að mæta líkamlegu og and- legu álagi og laga umhverfið að fólki svo álagið verði hollt en ekki heilsuspillandi. Höfundur er læknir og starfar að heilsuvernd. Hvers vegna verða svo margir gjaldþrota? Opinn fundur Neytendasamtakanna um fjármál heimil- anna verður haldinn íBorgartúni 6 laugardaginn 26. októberkl. 13-16. Erindi og frummælendur Ragnar Hall, borgarfógeti, og Erla Þórðardóttir, félagsráðgjafi. Sólrún Halldórsdóttir, viðskiptafræðingurNeytendasamtakanna. Jón Magnússon, formaður Neytendafélags höfuðborgarsvæðisins, og Tryggvi Axelsson, lögf ræðingur í viðskiptaráðuneytinu. Fundarstjóri: María E. Ingvadóttir, varaformaður Neytendasamtakanria. _____ Mjólkursamsalan: Biomjólk komíná markaðinii MJÓLKURSAMSALAN hefur sett á markaðinn Biomjólk með jarðaberjum og aðeins l'/2% fitu eins og léttmjólk. Um er að ræða nýja kynslóð af sýrðum nyólkur- vörum, en fyrsta afbrigði þeirra hérlendis er MS þykkmjólkin sem kom á markað fyrir ári síðan, að því er segir í frétt frá fyrir- tækinu. Örverurnar sem notaðar eru til sýringar í þessum mjólkurvörum stuðla að jafnvægi í örverusamfé- lagi meltingarvegarins. Bragðein- kenni afurðanna er milt súrbragð, sem fellur vel að ávöxtum og sýru- stigið helst jafnt allan tímann, en áferðin er jöfn og mjúk og æskileg þykkt næst án hjálparefna, segir ennfremurrii'3 yj i

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.