Morgunblaðið - 09.11.1992, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 09.11.1992, Blaðsíða 1
72 SIÐUR B/C 0y0jittTOaM$> STOFNAÐ 1913 230.tbl.80.árg. FOSTUDAGUR 9. OKTOBER 1992 Prentsmiðja Morgunblaðsins Borís Jeltsín lætur loka skrifstofu stofnunar Gorbatsjovs Gorbatsjov skammast sín fyrir yfirvöld Moskvu. Reuter. RÚSSNESK yfirvöld auðmýktu í gær Míkhaíl Gorbatsjov, fyrrver- andi sovétforseta, með því að senda tugi lögreglumanna að skrifstofu- byggingu hans í Moskvu til að loka henni. „Lögreglan hefur lokað byggingiuini rétt eins og hún væri njósnarabæli," sagði Gorbatsjov við blaðamenn fyrir utan bygginguna. „Ég skammast min fyrir rússn- esk yfirvöld. Þetta gerist í landi sem valdhafarnir kalla lýðræðisland." Nokkrum klukkustundum áður en lögreglan var send á vettvang gaf Borís Jeltsín, forseti Rússlands, út tilskipun um að taka skyldi bygg- inguna af Gorbatsjov-stofnuninni Thatcher Thatcher í viðtali Maastricht þýðir stjórn skriffinna New York. Reuter. MARGARET Thatcher, fyrr- um forsætisráðherra Bret- lands, ræðst harkalega að Maastricht-samkomulaginu, um pólitískan og efnahagsleg- an samruna Evrópubanda- lagsins (EB), í grein sem birt- ist í bandaríska tímaritinu Forbes á sunnudag en dreift var í gær. Thatcher segir Maas- tricht-sam- komulagið ganga í þveröf- uga átt við það sem æskilegt væri. Markmið þess væri að breyta banda- lagi, sem væri fyrst og fremst efnahagsbandalag, í evrópskt sambandsríki með sameiginleg- an ríkisborgararétt, gjaldmiðil og efnahagsstefnu. Þetta væri tilraun til að afnema lýðræðis- lega stjórn og koma á stjórn skrif- finna í staðinn. Bætti hún við að undir for- sæti Jacques Delors, forseta framkvæmdastjórnar EB, yrðu 80% allra efnahagslegra ákvarð- ana Breta teknar í Brussel. Thatcher sagðist einnig óttast hið sameinaða Þýskaland. Væri hún þeirrar skoðunar að frelsi yrði einungis virt áfram í Þýska- landi ef bandarískar hersveitir yrðu áfram í Evrópu. „Stóran hluta þessarar aldar hefur verið, reynt að byggja upp kerfi sem myndi halda völdum Þýskalands í skefjum. Staðan var önnur þeg- ar Þýskaland var klofið í tvennt og Kalda stríðið geisaði í Evr- ópu. Allt er breytt nú." Breski íhaldsflokkurinn held- ur um þessar mundir flokksþing sitt í borginni Brighton á Eng- landi og er talið að ummæli Thatchers muni koma John Maj- or, forsætisráðherra Bretlands og leiðtoga íhaldsflokksins, illa. svokölluðu, því nota ætti hana við þjálfun fjármálasérfræðinga. Gorb- atsjov-stofnunin gæti leigt smærra húsnæði. Þegar Jeltsín úthlutaði Gorbatsjov byggingunni í desember lagði hann áherslu á að hann vildi binda enda á þá sovésku hefð að ofsækja fallna leiðtoga. Ljóst er þó að forsetatilskipunin er svar Jeltsíns við gagnrýni Gorb- atsjovs á rússnesk stjórnvöld að undanförnu, til að mynda þeim ummælum hans að forsetinn valdi ekki embætti sínu. Þremur strætisvögnum, fullum af lögreglumönnum, var ekið að byggingunni í gærmorgun. Síðar hurfu flestir lögreglumannanna af vettvangi en nokkrir urðu eftir við aðalinnganginn. „Þessi stjórn vill ekki þiggja ráð af neinum," sagði Gorbatsjov. „Þetta er svar Jeltsíns - „Við skul- um sýna þessum Gorbatsjov í tvo heimana!" Þeir eru að reyna að sanna eitthvað í stað þess að leysa vandamál Rússlands, samveldisins, umbótastefnunnar. Samveldið hef- ur reynst sápubóla, efnahagurinn er að hrynja, en þeir hlusta ekki á það sem fólk vill segja þeim." Auðmýktur og reiður Reuter Míkhaíl Gorbatsjov, fyrrverandi sovétforseti, ræðir við blaðamenn fyrir utan skrifstofu stofnunnar sinnar í Moskvu í gær. Var hann mjög reiður vegna þeirrar ákvörðunar Jeltsíns Rússlandsforseta að loka stofnuninni með lögregluvaldi og lýsa því yfir að húsnæðið yrði framvegis notað til að þjálfa upp fjármálasérfræðinga. Leiðtogafundur Samveldisríkja Deilt um kjarnavopn á nýjan leik Bishek. Reuter. LEIÐTOGAR aðildarríkja Sam- veldis sjálfstæðra ríkja koma sam- an í Bishkek, höfuðborg Kírgízíst- ans, í dag og búist er við miklum átakafundi. Blossað hefur upp deila að nýju milli Rússa og Úkra- ínumanna um kjarnavopn Sovét- ríkjanna fyrrverandi og rússneska stjórnin hótaði þvi í gær að hætta að selja öðrum lýðveldum oliu nema þau grciddu skuldir sínar við Rússa. Samveldisríkin eru nú aðeins tiu, því þing Azerbajdzhans hefur sam- þykkt úrsögn úr bandalaginu. Af 15 fyrrverandi Sovétlýðveldum gengu Georgía og Eystrasaltsríkin þrjú aldrei í samveldið. Jevgeníj Shaposhníkov, yfirmaður sameiginlegs herafla samveldisins, kvaðst ætla að leggja það til á leið- togafundinum í dag að Rússar fengju þegar í stað yfirráð yfir öllum kjarna- vopnum Sovétríkjanna fyrrverandi. „Það er ekki hægt að skilja svo hræðileg vopn eftir án yfirráða ákveðins ríkis," sagði hann. Konst- antín Morozov, varnarmálaráðherra Úkraínu, sagði hins vegar að ekki kæmi til greina að Úkraínumenn afsöluðu sér yfirráðum yfir kjarna- vopnum í lýðveldi sínu fyrr en í lok ársins 1994. Spennan í samskiptum samveldis- ríkjanna jókst ennfremur þegar Vikt- or Tsjernomyrdín, orkumálaráðherra Rússlands, krafðist þess að önnur lýðveldi greiddu skuldir sínar við Rússa eigi síðar en á mánudag, ella yrði olíusölu til þeirra hætt. Samveld- isríkin fá því sem næst alla olíu sína frá Rússlandi og sum á mun lægra verði en gengur og gerist á heims- markaði. Stjórnmálamenn eru ekki nmir öllu trausti — segir Atli Dam lögmaður í samtali við Morgunblaðið Þórsböfn. Frá Hirti Gislasyni, blaðmanni Morgunblaðsins. FÆREYSKA landsstjóniin vinnur nú hörðum höndum.að því að koma saman hallaláusum fjárlögum og hlíta þannig skilyrðum danskra stjórn- valda fyrir fjárhagsaðstoð. Samtök opinberra starfsmanna akváðu í gær að hefja viku mótmælaverkfall á mánudag gegn fyrirhuguðum launalækkunum og fleiri stéttarfélög íhuga aðgerðir. Er Morgunblaðið ræddi við Atla Dam, lögmann Færeyja, í gær sagðist hann áljta að bankarnir hefðu verið óvarkárir í lánveitingum en auðvitað bæru si jórn- málamenn einnig ábyrgð á ástandinu. Atli minnti á að aflabrestur og lækkandi afurðaverð hefðu valdið þungum búsifjum en gjaldeyristekjur landsmanna koma nær eingöngu frá sjávarútvegi. Hann var spurður hvort færeyskir stjórnmálamenn væru nú ekki pólitískt gjaldþrota, rúnir öllu trausti. „Nei, það tel ég alls ekki. En auð- vitað er reynt að finna blóraböggla og ástandið er erfitt þótt því fari fjarri að landið sé gjaldþrota. Fær- eyjabanki lenti í miklum erfiðleikum en því var bjargað með aðstoð dan- skra stjórnvalda, vissulega fylgdu hörð skilyrði. En við getum unnið okkur út úr þessu. Ég minni á að landssjóður skuldar ekkert innan- lands. og aðeins fjórðungur erlendu skuldanna er á ábyrgð hans." Atli sagði að frá 1989 hefði landssjóður ekki ábyrgst nein lán fyrir einkafyrir- tæki. Að sögn Sigurds Poulsen, banka- stjóra færeyska Þjóðbankans, skuld- ar landssjóður um 2.000 milljónir danskra króna í útlöndum [nær 20 milljarða ÍSK] og eru þá meðtaldar lánsábyrgðir hans vegna einkafyrir- tækja. Sveitarfélög eru ekki á ábyrgð þings og landsstjórnar, þau skulda samanlagt einnig um 2.000 milljónir. Skuldir einkafyrirtækja eru um 4.000 milljónir. Alls er erlendi skuldabagginn því um átta miUjarðar en öll þjóðarframleiðsla á þessu ári er áætluð um sex milljarðar og út- flutningstekjur, sem hafa minnkað allra síðustu árin, um 4,5 milljarðar. Um 36% af útflutriingstekjum fara nú í að greiða vexti og afborganir af erlendum skuldum. Fjölmiðlar keppast við að finna út hver beri ábyrgðina á því hvernig komið er í efhahagsmálunum. Þar fara blöðin fremst í flokki enda gef- in út af flokkunum. Allir virðast sam- mála um að eyðslusemi hafi komið mönnum í koll en sökudólgarnir eru ýmist stjórnmálamenn eða forystu- menn í atvinnulífi og lánastofnunum. Blaðið 14. september, málgagn Þjóð- veldisflokksins, sem er í stjórnarand- stöðu, segir: „Flestir hafa áttað sig á því að þetta er rammasta alvara. Alþjóðlegi lánamarkaðurinn varaði við stöðunni í vor, fólk var farið að velta því fyrir sér hvenær áfallið kæmi. En í Þinganési [aðsetri lands- stjórnarinnar] skildu menn ekkert. Og þeir þykjast enn ekkert skilja í þessu. Útvarpið ræddi við fjármála- ráðherrann, Jógvan Sundstein, og Atla Dam lögmann og þeir sögðu það sama og alltaf áður, að þetta gengi vel". Málgagn Fólkaflokksins, sem Sundstein er í forystu fyrir, segir að lánastofnanir hafi „ausið peningum í hagkerfið og flestir Færeyingar áttu sinn hlut í eyðsluseminni".

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.