Morgunblaðið - 13.11.1992, Page 18

Morgunblaðið - 13.11.1992, Page 18
18________________MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 13. NÓVEMBER 1992_ Þjóðarsátt um skattsvikin? eftir Kristján X Gunnarsson Vinnukonuútsvar Hér áður og fyrrum var „hið opinbera" ekki að bruðla með papp- ír. Eða vinnu og burðargjöld við að senda hann út. Þegar „álagning- unni“ var lokið varð skattþeginn einfaldlega að labba sig niður á „skattkontórinn" til þess að fá að vita hvað á hann var lagt það árið. Þetta var sem sagt gott, svo langt sem það náði. Gallinn var bara sá að gaman hefði verið að komast að því í leiðinni hvað lagt var á nágrannann. Úr þessu bættu fram- takssamir athafnamenn með því að gefa út skattskrána fjölritaða og setja í sölu á götum borgarinnar. Góð hugmynd, grimm sala. Upp úr þessu fór almenningur að sproksetja ýmsa kunna athafna- menn í þjóðlífínu og núa þeim um nasir að þeir borguðu aðeins vinnu- konuútsvar til bæjarfélagsins. (Þá var Reykjavík ekki orðin borg.) Þetta hugtak „vinnukonuútsvar“ var þannig til komið að með þvi var höfðað til þeirra skatta og skyldna sem vinnukonum á hefðarheimilum var gert að greiða af þeim vasapen- ingalaunum sem þær fengu umfram fæði og húsnæði. Segir sig sjálft að þær greiddu engan hátekjuskatt. Margt hefur breyst síðan. Skóg- urinn þarf að vaxa hraðar ef hann á að standa undir pappírsnotkun- inni. Vinnukonur heyra sögunni til. Eitt virðist þó ekki hafa breyst. Ýmsir „athafnamenn" virðast enn- þá aðeins borga „vinnukonuútsvar". Úr skýrslu skattsvikanefndar Það er ekki nema sanngjarnt að beðið sé um rökstuðning fyrir svona óskammfeilinni getgátu. i því sambandi vitna ég til plaggs sem ber heitið: Skýrsla íjármálaráð- herra um störf nefndar sem kann- aði umfang skattsvika, sbr. ályktun Alþingis 3. maí 1984. (Lögð fyrir Alþingi hinn 18. apríi 1986.) í við- auka A með þeirri skýrslu er birt: Tölfræðilegt mat á ósamræmi milli eigna og tekna á skattframtölum sjálfstæðra atvinnurekenda árið 1984 og 1985. Könnunin, sem þetta tölfræðilega mat byggðist á, náði til 453 opin- berra starfsmanna í fýrsta hópnum, 466 annarra launþega í öðrum og 302 sjálfstæðra atvinnurekenda í þriðja hópnum. Bornar voru saman, skv. skattskýrslu, eignir og ráðstöf- unartekjur heimilisföður (eigin- manns). Leitað var eftir fylgni milli ráðstöfunartekna og eigna. Að því er tekjumar varðaði kom í ljós að opinberir starfsmenn voru tekjuhæstir, þar næst komu al- mennir launþegar en lægstar tekjur höfðu sjálfstæðir atvinnurekendur. Hins vegar kom einnig í Ijós að sjálfstæðir atvinnurekendur ávöxt- uðu sitt pund með piýði, fóru vel með eins og sagt var í gamla daga, því að eignamyndun þeirra reyndist meiri en beggja hinna hópanna þótt þeir hefðu lægstar tekjurnar. í framhaldi af þessari niðurstöðu komast höfundar þessarar tölfræði- legu úttektar svo að orði: Ef gert er ráð fyrir að í raun og veru sé sama samband milli eigna og tekna launþega og sjálfstæðra ■atvinnurekenda, en tekjur atvinnu- rekenda séu vantaldar á skattfram- tölum, þá vantar um 85.000 kr. 'á tekjur hvers atvinnurekanda árið 1983 og 165.000 kr. árið 1984.“ Séu þessar 165.000 kr. færðar til núvirðis er um að ræða 650-700 þús. kr. vantaldar tekjur á ári að meðaltali hjá hvetjum sjálfstæðum atvinnurekenda. Rétt er að taka fram að hér er um tölfræðilega athugun að ræða en ekki staðfesta útkomu. En ef út frá því er gengið að niðurstaðan sé ekki íjárri lagi leiðir hún tvennt í ljós. Annars vegar að ýmsir „sjálf- stæðir atvinnurekendur" virðast hafa nokkuð fijálsar hendur um hvaða tekjur þeir reikna sér á skatt- skýrslunni og hins vegar að þeir virðast komast bærilega upp með sjálfdæmið. Enda segir svo í skýrslu skatt- svikanefndar: „Áhættan af skatt- svikum er mjög lítil, refsing nánast engin en hagnaðurinn verulegur. Yfírstjóm skattamála er ábótavant og þarf að bæta. Það skortir á markvissa heildarstjórn og nútíma- leg vinnubrögð, ogþjálfað, menntað starfsfólk. Sá hluti skattsvikanna sem hér hefur verið rætt um er þó ekki nema toppurinn á ískjakanum. Sam- kvæmt úttekt skattsvikanefndar- innar gerir hún ráð fyrir að umfang skattsvika vegna beinna og óbeinna skatta leiði til umlO milljarða króna taps opinberra aðilja á ári og er þá upphæðin reiknuð til núvirðis. Fyrirhuguð aukning skatt- byrða á launafólk „Og hvað segir svo Guð um öll þessi boðorð?" spurði höfundur Helgakvers.forðum. Það er kannski svoiítið óljóst hvað Guð segir, en hitt fer ekki milli mála að hvað varðar réttláta jöfnun skattbyrð- anna á íslenska þegna þá segja al- þingismennimir okkar lítið sem ekki neitt. Að minnsta kosti ekki í alvöru. Nú er hart á dalnum. Stjórnvöld og vinnuveitendur brýna launþega til að taka á sig auknar byrðar, annars verðum við fjárhagslegir hreppsómagar Alþjóðagjaldeyris- sjóðsins eins og frændur okkar Færeyingar, og atvinnuleysið álíka og í Bretlandi og Bandaríkjunum sem við horfum einkum til sem fyr- irmynda í hagfræði. Gott og vel. Ótrúlega margir óbreyttir einstaklingar í alþýðu þessa lands eru reiðubúnir að færa fómir — jafnvel auknar fórnir — ef það mætti verða til að íslending- ar lifí af sem sjálfstæð þjóð. En þeir hljóta um leið að setja skilyrði um réttláta jöfnun byrðanna og kröfu til stjómvalda um að það grundvallaratriði verði uppfyllt. Fólk segir sitthvað í þessu þjóðfé- lagi sem ekki kemst í blöðin. Eins og til dæmis söguna um undirstöðu- fyrirtækið sem byggðarlagið stóð eða féll með, en var svo illa statt að laun til starfsmanna greiddust ekki á réttum tíma. Eiginlega kom ekkert á réttum tíma nema bílskúrs- hurð forstjórans sem var sérpöntuð frá Þýskalandi og kostaði rúmlega milljón krónur. Það skrýtnasta við svona sögur er að fólki dettur jafn- vel í hug að trúa þeim! Málið er einfalt: Ef menn vilja koma efnahag þjóðarinnar á hreint á ytra borðinu, þarf hreingerningin samhliða að eiga sér stað hið innra. Það hljómar illa þegar forsvars- menn atvinnuveganna hrópa „úlfur, úlfur“ en bjarga sér samt fimlega undan úlfínum á glæsikerrum sín- um, meðan almenningur á sér enga undankomuleið, ekki einu sinni á Lödu eða Trabant. Krislján J. Gunnarsson „Það hlýtur að vera krafa almennings að skattalög og fram- kvæmd skattheimtunn- ar verði tekin til endur- skoðunar, af alvöru en ekki sýndarmennsku, með það að markmiði að hindra skattsvik. Og þessi endurskoðun þarf að eiga sér stað áður en menn setjast niður til að ráðslaga um að þyngja skattbyrðar á launafólk sem aðilar vinnumarkaðarins virð- ast nú telja óhjákvæmi- legt.“ Það hlýtur að vera krafa almenn- ings að skattalög og framkvæmd skattheimtunnar verði tekin til end- urskoðunar, af alvöru en ekki sýnd- armennsku, með það að markmiði að hindra skattsvik. Og þessi endur- skoðun þarf að eiga sér stað áður en menn setjast niður til að ráðs- laga um að þyngja skattbyrðar á launafólk sem aðilar vinnumarkað- arins virðast nú telja óhjákvæmi- legt. Hefur náðst þjóðarsátt um skattsvikin? En svona umræða er líklega út í hött. Menn segja tímana erfiða og þörf á samstöðu þjóðarinnar. En þess sjást lítil dæmi um að þeir sem gjarnan líta á sig sem mál- svara almennings í landinu vilji angra skattsvikarana með því að taka þetta, að því er virðist, við- kvæma mál til umræðu. Ekki fjölmiðlamir. Ekki leiðarhöfundar hinna fijálsu dagblaða. Ekki rannsóknarblaðamennirnir. Ekki hörðu sjónvarpsspyrlarnir. Ekki stjórnmálaflokkar sem síst vilja styggja þá sem helst má búast við að láti eitthvað af hendi rakna í flokkssjóðinn. Ekki alþingismennirnir sem haft hafa til athugunar skýrslu skatt- svikanefndarinnar allt frá árinu 1986. ' Ekki dómsvaldið ef samanburður er gerður á refsingu stráklinga, sem stolið hafa sígarettulengju úr sölu- turni, og forstjóra gjaldþrota fyrir- tækja sem „láðist“ að skila til ríkis- sjóðs nokkrum tugum milljóna af því fé sem þeir innheimtu af starfs- mönnum sínum eða viðskiptavinum. Um þetta mál heyrist heldur ekk- ert frá bjargvættum þjóðarinnar. Ekki frá VSÍ. EKki einu sinni frá ASÍ. Það skyldi þó ekki vera að tekist hafí þjóðarsátt um skattsvikin? Höfundur var borgarfulltrúi í Reykjavík og síðar fræðslustjóri Reykjavíkur.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.