Morgunblaðið - 07.05.1993, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 07.05.1993, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ FOSTUDAGUR 7. MAI 1993 Fyrirhugaður niðurskurður hjá Varnarliðinu Jón Baldvin Hannibalsson utanríkísráðherra Viðræður hefjast innan mánaðar Sendiráðið í Washington gerði viðvart um niður- skurðaráform bandarískra stjórnvalda 16. apríl JÓN BALDVIN Hannibalsson utanríkisráðherra staðfesti forsíðufrétt Morgunblaðsins um fyrirhugaðan niðurskurð til varnarliðsins í Keflavík á blaðamannafundi í gær. Sagði ráðherra langt síðan starfsmenn utanríkisráðuneytisins hefðu gefið sér þá vinnuforsendu að gerbreyttar aðstæður í heiminum kynnu að leiða til þess að breytingar gætu orðið á starfsemi varnarliðsins. Sagðist hann ekki geta sagt til um hversu miklar breytingar yrðu gerðar en sagði ótímabært að ræða hvort þær leiddu til brotthvarfs banda- ríska hersins. Bjóst ráðherra við að viðræður milli ís- lenskra og bandarískra stjórnvalda hæfust í þessum mán- uði eða næsta. Tilefni blaðamannafundarins var að sögn utanríkisráðherra for- síðufrétt Morgunblaðsins í gær- morgun. Sagði ráðherra fréttina ekki koma á óvart þar sem langt væri síðan ráðuneytið hefði farið að reikna með því að breytingar gætu orðið á veru varnarliðsins. „Fyrstu viðbrögð við fyrirhug- uðum breytingum voru þegar árið 1990, þegar við beittum okkur fyrir breyttri skipan Aðalverktaka. í annan stað skipaði ég í júní á síðasta ári nefnd til þess að skoða öryggismálastefnu íslendinga í ljósi breyttra aðstæðna og einnig til að leita upplýsinga um breytt viðhorf hjá helstu samstarfsaðilum okkar, hjá NATO, Bretum, Banda- ríkjamönnum, Norðmönnum. Auk þess mun nefndin, í ljósi nýjustu upplýsinga, velta fyrir sér þeirri spurningu hvort ástæða sé til þess af okkar hálfu að endurmeta ör- yggisstefnu okkar. Nefndin skilaði áliti 10. mars og hafði lokið störf- um sínum áður en unnt var að koma á pólitískum viðræðum við nýja ríkisstjórn í Bandaríkjunum. Var ráð fyrir því gert að til slíkra viðræðna yrði að efna. Gefin var út sameiginleg yfirlýsing af hálfu bandarískra stjórnvalda og ís- lenskra um niðurstöðurnar. Þar sagði að báðir aðilar ítrekuðu áframhaldandi mikilvægi þess samstarfs sem byggist á varnar- samningum 1951. Bent var á að varnarsamstarf hefði sérstaklega mikilvægu hlutverki að gegna sem liður í öryggiskerfinu. Engu að síður var með vísan til þeirrar óvissu sem ríkir, vikið að því að við gætum búist við breytingum á starfsemi varnarliðsins, Þar segir m.a. að skýrt hafi komið fram hjá bandarískum stjórnvöldum að breyttar aðstæður dragi ekki úr þeirri skuldbindingu Bandaríkj- anna í varnarsamningnum að tryggja. varnir lands og þjóðar. Jafnframt valdi niðurskurður á fjárveitingum til landvarna því að ekki er unnt að útloka frekari sam- drátt en þegar hefur orðið í Kefla- vík. Þegar þessi skýrsla var rædd í Alþingi sagði ég að færi svo að hersveitir Bandaríkjanna hyrfu á brott eða hernaðarlegri nærveru þeirra á meginlandi Evrópu lyki, þá væri samt sem áður nauðsyn- legt að tryggja öryggi siglinga- leiða þvert yfir Atlantshaf. Þetta væru grundvallarforsendurnar, þetta þyrfti alls ekki að þýða að ekki gætu orðið breytingar á starf- semi varnarliðsins hér, þvert á móti. Við skyldum búa okkur und- ir það að þær gætu orðið mjög verulegar í framhaldi af því sem þegar hefði orðið." Missagnir leiðréttar Jón Baldvin sagði frétt Morgun- blaðsins vissulega ekki tilefnis- lausa, en rétt væri að leiðrétta nokkrar missagnir í henni. „Sagt er að upphaf málsins hafi verið skeyti sem borist hafi til íslenskra stjórnvalda frá stjórnvöldum í Bandaríkjunum. Það er misskiln- ingur, ekkert slíkt skeyti hefur borist. í annan stað segir að við höfum ákveðið að senda sendi- nefnd til Washington og bandarísk stjórnvöld á það fallist. Það er misskilningur, ég kom að vísu í aprílmánuði á fót starfshópi innan utanríkisráðuneytisins sem hefur það verkefni að undirbúa tillögur okkar og greinargerðir um hugsanlegar breytingar á þessari starfsemi. Gerir starfshópurinn ráð fyrir því að óska eftir að ná fundum í Washington með viðeig- andi aðilum nú á næstunni. í þriðja lagi segir í fréttinni að tveir kost- ir komi einkum til greina. Ef við höfum betri upplýsingar en Morg- unblaðið þá eru þeir fleiri en tveir." Aðdragandinn Um aðdraganda þess að rætt er um breytingar á varnarviðbún- aði við ísland segir ráðherra að föstudaginn 16. apríl síðastliðinn hafi sendiráð íslands í Bandaríkj- unum gert utanríkisráðuneytinu grein fyrir því að samkvæmt heim- ildum í bandaríska utanríkisráðu- neytinu mætti vænta þess að bandarísk stjórnvöld gerðu ein- hverja grein fyrir tillögum sínum í varnarmálum og að þær gætu falið í sér allróttækar breytingar. „Við fólum sendiherranum að leita eftir fundum mánudaginn 19. apríl, sem hann gerði, bæði í utan- ríkisráðuneyti og varnarmálaráðu- neyti. Þær viðræður leiddu til þess að ég ákvað daginn eftir að kalla fyrir mig 1. sendiráðsritara banda- ríska sendiráðsins, Jon Gundersen, og krefja hann sagna um það í hverju þessar hugsanlegu tillögur væru fólgnar. Án þess að skýra frá því í smáatriðum, staðfesti hann að verið væri að vinna að slíkum tillögum og að þær væru byggðar á fyrirmælum um niður- skurð eða sparnað. Tillögurnar væru unnar sem valkostir á vegum allra þriggja meginarma banda- ríska hersins, það er flughers, flota og landhers. Engar endanlegar ákvarðanir hefðu verið teknar, bandarísk stjórnvöld myndu óska eftir því að svokölluð Intra- Service-nefnd, þ.e. nefnd hátt- settra embættismanna þessara þriggja arma kæmi til viðræðna. Síðar hafa verið nefndar dagsetn- ingar í byrjun júní en ekki hefur verið bundist fastmælum um þær, þær henta mér ekki. Ég hef í stað- inn óskað eftir því að áður en slík- ar viðræður eigi sér stað, muni starfshópur æðstu embættis- manna utanríkisráðuneytisins ná fundi með viðeigandi aðilum í bandaríska utanríkis- og varnar- málaráðuneytinu. Okkar hugmynd er að það yrði í maí." Ekki tímabært að ræða brotthvarf hersins GUNNAR Pálsson sendiherra, Jón Baldvin Hannibalsson, utanríkis- ráðherra, og Róbert Trausti Arnason, forstöðumaður Varnarmála- skrifstofu utanríkisráðuneytisins, á blaðamannafundi ráðuneytis- ins gær. Allt frá óbreyttu ástandi til áframhaldandi fækkunar Jón Baldvin sagði tillögur Bandaríkjamanna geta vérið fólgnar í ólíkum kostum, allt frá óbreyttu ástandi til áframhaldandi fækkunar í liði flughers sérstak- lega. Til þess að starfsemi flug- sveitar verði breytt með þeim hætti að hún eigi „lögheimiíi" á Keflavíkurflugvelli, þá verði hún farandsveit sem sinni verkefnum víðar en hér. „Einn kosturinn er sá að F-15 flugsveitin hverfi af landi brott ásamt því sem henni fylgir. En væntanlega myndi það kalla á einhverja samninga um það hvernig og hvenær það gerist og hvernig Bandaríkin hyggist standa við skuldbindingar sínar gagnvart varnarsamningi við breyttar að- stæður. Þetta þýðir einfaldlega að við gerum ráð fyrir því að nú á næst- unni verði efnt til samráðs og samningaviðræðna milli íslenskra og bandarískra stjórnvalda um væntanlegar breytingar. Við get- um ekki á þessari stundu fullyrt neitt hvaða kostur verði ofan á, hver niðurstaðan verði. Það verður einfaldlega að ráðast af nánara samráði og viðræðum í þessum og næsta mánuði." Breytingar varða öryggis- og efnahagsmál Ráðherra segir þetta í samhengi við heildarendurskoðun á varnar- stefnu, annars vegar Bandaríkj- anna og hins vegar bandalags lýð- ræðisríkjanna sem búast má við að verði reynt að leiða til niður- stöðu um mitt þetta ár. „Breyting- ar á starfsemi varnarliðsins hafa auðvitað margvísleg áhrif, þetta er stórt mál sem varðar ekki að- eins öryggisstefnuna heldur einnig starfsöryggi þess starfsfólks sem starfað hefur hjá Varnarliðinu, verktaka, þjónustufyrirtækja o.s.frv. Óg í ljósi þessa ástands sem nú ríkir í^ efnahags- og at- vjnnumálum á íslandi geta áhrifin verið mikil og þess vegna skiptir miklu máli að þessar viðræður fari sem fyrst af stað til þess að óvissu verði eytt og niðurstaðan liggi fyrir sem fyrst, hver svo sem hún kann að vera." Upphaf þess að varnarliðið hverfi á brott? Aðspurður um hvort ekki væri um að ræða upphafið að brottför hersins af landi brott sagðist Jón Baldvin ekki geta svarað á þessari stundu. „Sérstaða okkar er að við höfúm tvíhliða varnarsamning. Vissulega er hægt að segja þeim samningi upp, það er 18 mánaða ferli en við höfum ekki ástæðu til að ætla að þetta sem nú er verið að ræða sé upphafið að því." Er ráðherra var spurður hvort óskað yrði eftir þvi að flugvélar verði ekki fluttar^ á brott, sagði hann að tillögur íslendinga yrðu fyrst og fremst um það að þetta væri þáttur af fjárhagslegri endur- skoðun og niðurskurði útgjalda. „Fyrir utan hið eiginlega öryggis- hlutverk varnarliðsins er Keflavík- urflugvöllur alþjóðlegur flugvöllur, kostaður af Bandaríkjunum. Það er dýrt að reka þann flugvöll allan ársins hring og ég geri ráð fyrir það sé eitt af því sem við munum ræða." BESTU KAUPIN I LAMBAKJOTI s Otal möguleikar á matreiðslu, alltaf meyrt og gott, aðei 484% í næstu verslun'

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.