Morgunblaðið - 07.05.1993, Blaðsíða 32

Morgunblaðið - 07.05.1993, Blaðsíða 32
32 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. MAI 1993 Minning Jón Jónsson bóndi, Bjarnarstöðum Fæddur 4. október 1899 Dáinn 27. apríl 1993 Jón Jónsson var fæddur á Bjarn- arstöðum 4. október 1899, sonur hjónanna Jóns Marteinssonar og Vigdísar Jónsdóttur, er bjuggu á Bjarnarstöðum frá 1897 til ævi- loka. Jón var annar elstur níu systkina. Hin voru drengur, fædd- ur 3. júlí 1898, lést fimm daga; Þorsteinn, bóndi á Bjarnarstöðum, f. 1. maí 1901, dáinn 22. okt. 1989; Friðrika er bjó með bræðrum sín- um (og systrum) á Bjarnarstöðum, f. 5. sept. 1902, dáin 16. júlí 1989; Marteinn, f. 3. febrúar 1904, dáinn 11. janúar 1935; Kristin, f 16. marz 1908, giftist Jóni Tryggva- syni bónda á Einbúa, þau fluttust árið 1956 í Möðruvelli í Saurbæjar- hreppi, Jón er látinn, en Kristín býr á Akureyri; Gústaf, f. 20. ág- úst 1910, dáinn 28. júlí 1969, kvæntist Jónínu Guðrúnu Egils- dóttur frá Reykjahjáleigu í Ölfusi, þau bjuggu á Bjarnarstöðum til 1959 að þau byggðu nýbýlið Rauðafell í sama túni; Þuríður og María, tvíburar, fæddar 2. ágúst 1915, búa enn heima á Bjarnar- stöðum. Foreldrar hans tóku einnig tvö fósturbörn, Yngva Marinó Gunnarssonj f. 23. júní 1915, er kvæntist Astheiði Fjólu Guð- mundsdóttur frá Akureyri, þau skildu, Yngvi er nú búsettur í Garðabæ; og Hjördísi Kristjáns- dóttur, f. 28. febrúar 1930, sem gift er Sigurgeir Sigurðssyni bónda á Lundarbrekku. Jón var í unglingaskóla á Stóru- völlum nokkrar vikur eftir ferm- ingu hjá Agli Þorlákssyni, sem síð- ar varð kennari á Húsavík og Ak- ureyri. Hann fór á bændaskólann á Hvanneyri haustið 1919 og var þar í tvo vetur, þá var Halldór Vilhjálmsson skólastjóri þar og Páll Zóphaníasson síðar búnaðar- málastjóri meðal kennara. Oft vitn- aði Jón í Hvanneyrardvöl sína og batt tryggð við skólafélaga, sem entist meðan hann gat einhvers notið. Til marks um hve breytingar eru miklar frá því að Jón var fulltíða maður vil ég segja frá því, að nokkrum árum eftir að hann var á Hvanneyri seldi hann skólabróð- ur sínum, Hannesi Guðbrandssyni bónda að Hækingsdal í Kjós, 8 ær og 2 hrúta til að kynbæta sína hjörð. Reka þurfti kindurnar til Akureyrar og flytja þær þaðan með skipi til Reykjavíkur. Nú er sendur sæðisdropi með flugvél milli landshluta til ræktunar á búfé. í æsku og á uppvaxtarárum Jóns kom kaupafólk sunnan af landi til starfa í Bárðardal, oft var rætt um þau kynni. Minnist ég þess að Helgi Haraldsson á Hrafn- kelsstöðum og Jón Bjarnason í Skipholti komu í Bjarnarstaði og rifjuðu upp liðna tíð. Þá var sumar- vinnan heyskapur, sláttuvélin var að koma, þótt mikið væri slegið með orfi. Engjar voru rýrar og heyið bundið í bagga og flutt heim á hestum. Byrjað á laufinum, end- að í valllendinu, heyjað fram -að göngum. Eins og áður hefur komið fram bjuggu systkinin fimm saman á Bjarnarstöðum. Þau studdu for- eldra sína meðan þau bjuggu og tóku að fullu við búinu þegar þrek þeirra þraut. Vigdís dó 1953 og Jón 1961, hafði þá verið alblindur heima í 15 ár. Tvö fósturbörn tóku systkinin Þuríður og Þorsteinn, 7 qg 9 ára, árið 1960, Guðmund Þór Ásmundsson, nú ftr. á Akureyri, kvæntan Berghildi Valdemarsdótt- ur, og Huldu Guðnýju Ásmunds- dóttur, nú húsmóður í Hafnarfirði, og á hún fimm börn. Mörg börn og unglingar voru í sveit á Bjarnar- stöðum, sumir allt að 10 sumur, mynduðust þar varanleg vináttu- tengsl. Systkinin stóðu fyrir búi á Bjarnarstöðum til vorsins 1980 að þangað fluttust hjónin Ólafur Ólafsson úr Reykjavík og Friðrika Sigurgeirsdóttir frá Lundar- brekku, dóttir Hjördísar fóstur- systur þeirra. Gerðust þau fljótt meðeigendur í búinu og hafa nú eignast jörðina og búið að öllu leyti. Þau hafa byggt sér nýtt íbúðarhús og eru byrjuð að endurbæta útihús. Nokkur verkaskipting var á Bjarnarstaðaheimilinu, milli bræðranna Jóns og Þorsteins. Þor- steinn sá um byggingar, allar vélar og útréttingar. Jón fylgdist aftur með fóðrum og ástandi á skepnum, hann var fjármaður fram í fmgur- góma. Þorsteinn hirti oft fé í einu HARÐVIÐARVAL HF. KRÓKHÁLSI 4 R. SÍMI 671010 stöku húsi, þar voru oft rúmlega 40 ær. Veiktist einhver ærin færði hann Jóni hana til aðhlynningar. Jón var laginn við að hjálpa ám við burð og hafði ómælda þolin- mæði við að venja undir ær og hjálpa lömbum á spena. Meðan útbeit var stunduð nýtti Jón hana vel. Hann hafði mjög gott lag á því að koma kindum vel fram á íitlu fóðri. Jón réð alveg hvaða hrútar voru leiddir til einstakra áa, einnig líflambavasi. Sérstakt hrútahús var, lítið loftræst, þar var einstök lykt. Oft fór Jón með gesti í fjárhúsin, þar var hans ríki. Jóni var mjög þungbært þegar féð var skorið niður vegna mæði- veiki haustið' 1945, en hann fékk aftur kindur úr Öxarfirði og af Melrakkasléttu og byggði upp nýj- an fjárstofn. Minnist ég þess að öll fjárhúsin voru kölkuð innan til sótthreinsunar og torfhúsin bræld með brennisteini að auki. Ekki var fjárlaust nema fáar vikur og nýju lömbin komu með tréspjöld á horn- um svo glumdi í hjörðinni. Bændur úr framanverðum Bárðardal ráku lömbin heim, farið var yfir Jökulsá við Ásbyrgi, um Svínadal, Hlíðar- haga og Mývatnssveit. Fjárkaupin urðu ævintýri fyrir Jón á Bjarnar- stöðum. Þótt meira bæri á Þorsteini út á við en Jóni, þá átti hann sitt bakland í góðu búi á Bjarnarstöð- um, sem ekki hefði verið, nema systkina hans hefði notið við, þar var Jón alltaf til staðar, fór nánast aldrei að heiman, nema í þágu búsins. Jón eignaðist hund frá Hrana- stöðum í Eyjafirði sem Hrani hét. Hann hafði þá gáfu að segja til kinda sem fóru í fönn. Oft vildi það koma fyrir meðan fé var hald- ið stíft til beitar fram eftir hausti að það fennti. Gátu hundar þá oft bjargað kindum og stytt leitir. Jón naut þess mjög að fara með Hrana og geta liðsinnt öðrum bændum. Fór hann meðal annars í leit á Mývatnsöræfi með frændum sínum úr Mývatnssveit. Jón hafði gaman af tónlist, en ekki var sá akur ræktaður heima á Bjarnarstöðum. Eitt sinn var stofnaður karlakór í Bárðardal sem Baldur Jónsson frá Mýri stjórnaði. Jón varí kórnum og átti alla tíð sérstaka tóna og söngsteliingar frá þeim tíma. Nonni, en svo var hann alltaf kallaður heima, var fæddur á ann- arri öld, hann var mótaður inn í aðra lífshætti en við lifum við í dag. Hann náði ekki að laga sig að nýju umhverfi til þess að njóta þess að fullu. Hann var trúr sínu heimili og vann því meðan heilsan entist. Hann bilaði í mjöðmum og átti bágt með hreyfingar síðustu árin. Orfinu sínu beitti hann þó fram undir nírætt til þrifa á sínu nánasta umhverfi. Hann var heima hjá systrum sínum meðan þær gátu hjúkrað honum, en síðustu þrjú árin dvaldist hann á Sjúkra- húsinu á Húsavfk og naut þar góðr- ar umönnunar þrotinn að heilsu og kröftum. Blessuð sé minning hans. Egill Gústafsson. /

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.