Morgunblaðið - 03.06.1993, Blaðsíða 42

Morgunblaðið - 03.06.1993, Blaðsíða 42
42 Anna Sigríður Stein- grímsdóttir—Mhming MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 3. JÚNÍ 1993 Fædd 18. apríl 1919 Dáin 23. mai 1993 Hún var fædd 18. apríl 1919, en dó 23. maí síðastliðinn. Anna var frumburður foreldra sinna, Helgu Dýrleifar Jónsdóttur, Hróbjartsson- ar í Reykjakoti í Biskupstungum, og Steingríms Árna Björns Davíðs- sonar, Jónatanssonar, Davíðssonar. Móðuramma Önnu var Anna Ein- arsdóttir Andréssonar kallaður frá Bólu í Skagafirði, en föðuramma hennar var Sigríður Jónsdóttir frá Gafli í Svínadal og var því önnur amma hennar skagfírsk en hin eins húnversk og hugsast getur. Ættir verða ekki raktar hér í stuttri grein. Anna var elst fjórtán barna foreldra sinna og naut því ^hylli þeirra framan af aldri, enda fædd sem mjög fönguleg stúlka. Hún var í heiminn borin á Gunn- fríðarstöðum í Langadal þar sem nú sér vart örla fyrir tóftarbrotum en rís skógur bráðum þéttur. Frá móðurheimili hennar fluttist Anna með foreldrum sínum til Blönduóss, þar sem þiljaður bær og útihús nefndust Brautarholt. Þar var rými og hlýtt. Á árunum fyrir fyrra stríð var alsiða að gjafvaxta dóttir færi sér til þroska og menntunar á þau heimili sem betri þóttu meðal ætt- ingja. Því varð það úr að hún fór nýfermd til vistar hjá Sigurði land- lækni, frænda móður hennar. Þá hefur hún sennilega hleypt fyrst heimdraganum eins og sagt er. Þó var hún við nám í Kvennaskól- anum á Blönduósi í tvo vetur á-ald- ursárunum sautján og átján. En tyítug er hún orðin starfsstúika á Álafossi í Mosfellssveit þar sem voðir voru kembdar í vélum en ekki vaðmál unnið í vefstól eða þæft í höndum. Fyrir ofan Álafoss rís Helgafell og þar í brattri hlíðinni var og er bær, sem ber sama nafn. Fæddur •var þar bóndasonur að nafni Hauk- ur Níelsson, tveimur árum seinna en Anna. Þau felldu hugi saman eins og þá var títt. Mér er það í fersku minni þegar Anna sýndi okkur systkinunum gripinn úr Mos- fellssveit. Hann var svo stórmynd- arlegur að jafnvel mamma sem sagði aldrei neitt um slíka hluti, hún ljómaði ... Þá kom Anna Sigríður systir mín í hlaðið á hvítum hesti. Enda átti Haukur hvítan fák og hann sagði mér spurulum og undrandi unglingi að það væru líka til gæðingar fyrir sunnan. Anna og Haukur á Helgafelli í Mosfellssveit eru mér eitt. Þegar þau bjuggu á Bragagötunni og ég var við nám í Háskóla íslands átti ég tvær systur í Reykjavík til að fara til, ég sveitalabbi, aleinn í höf- uðborg. Til þeirra kom ég oft. En svo fluttu Anna og Haukur að Helga- felli, á föðurleifð Hauks. Þar átti systir mín heimili síðan. Lengi bóndakona, en síðar starfsstúlka á Reykjalundi. Anna var talin líkari föður sínum en móður, þó að satt sé að enginn sé annað en sjálfum sér líkur. En dugnað og metnað fyrir sig og sína átti hún í ríkum mæli. Það munu aðrir segja frá gest- risni og góðum hug Önnu sem nutu. Ég var skemur samvistum við hana Dragtir Kjólar Blússur Pils Ódýr nóttfatasett Nýbýlaveqi 12, sími 44433. en önnur systkini mín, enda nokkur aldursmunur á okkur. Svo að ekki gleymist. Anna gift- ist Hauki Níelssyni eftir trúlofunina og norðurferðina. Þeirra börn eru: Níels kvæntur Steinunni Elíasdótt- ur og eiga þau fjögur börn, byggðu sér hús á föður- og móðurarfleifð og eiga þar heima; Marta giftist Haukj Högnasyni og eiga þau þrjú börn og þau byggðu sér líka hús á arfleifð foreldra Mörtu og búa þar. Ekki verður systursyni okkar Önnu gleymt ef litið er til Helgafells, honum Helga Sigurðssyni og hans fjölskyldu. Hann er og var Fjólu og Önnu sonur. Fleirum fagnaði Anna á hlaði, sem ekki verður tí- undað hér. Anna Sigríður með ömmunöfnin mín bæði er dáin. Ég og mín fjöl- skylda og systkinin mín öll vottum Hauki og Helgafellsfólkinu samúð okkar. Móðir hennar, Helga, lifir nú sitt elsta barn, æðrulaus að vanda, þar sem hún dvelst á Hér- aðshælinu á Blönduósi, bráðum níu- tíu og átta ára. Hennar kveðja er innilegri en okkar hinna. Brynleifur H. Steingrímsson. í dag verður til moldar borin frá Lágafellskirkju Anna S. Stein- grímsdóttir frá Helgafelli í Mos- fellsbæ. Anna var fædd 18. apríl 1919 á Gunnfríðarstöðum í Austur- Húnavatnssýslu, dóttir hjónanna Helgu Jónsdóttur og Steingríms Davíðssonar, skólastjóra á Blöndu- ósi, en þau eignuðust 12 börn. Sem margra annarra ungmenna lá leið Önnu út í atvinnulífið og hóf hún störf á Álafossi 1939 og vann þar til 1942. Á þeim tíma kynntist hún mannsefni sínu, Hauki Níels- syni frá Helgafelli. Þau giftu sig 24. október 1942 og bjuggu fyrstu árin í Reykjavík en fluttust síðan til æskuheimilis Hauks, Helgafells í Mosfellssveit. Þar hófst síðan ævistarfið, við húshald og búskap, barnauppeldi og félagsmálastörf, en Haukur átti um langt skeið sæti í hreppsnefnd Mosfellshrepps. Þau Anna og Haukur eignuðust tvö börn. Níels Unnar, f. 29. desem- ber 1942, kvæntur Steinunni Elías- dóttur, en þau eiga fjögur börn, og Mörtu, gift Hauki Högnasyni og eiga þau þrjú börn. Ennfremur hafði Anna undir sínum verndar- væng systurson sinn, Helga Sig- urðsson, en hann dvaldist hjá þeim Hauki á Helgafelli meira og minna frá sjö ára aldri. Þessi börn Önnu og Hauks hafa öll byggt hús yfir sig og sína í túnjaðrinum á Helga- felli. Ég minnist fyrst Önnu Stein- grímsdóttur á fundum Framsóknar- flokksins eftir að ég fluttist með fjölskyldu mína í Mosfellshrepp 1973. Hún var ákveðin í skoðunum, mjög skemmtileg í viðræðum og allri umfengni, enda naut hún virð- ingar allra sinna samtíðar- og sam- ferðamanna. Anna gerði ekki aðeins að halda uppi merki síns flokks í stjórnmálum, Tiún hélt hátt á lofti merki íslenskrar gestrisni á heimili sínu þar sem mjög var gestkvæmt alla tíð. Þessi tápmikla kona hefur nú lokið sínu góða hlutverki hér. Ég leyfi mér að senda Hauki Níelssyni og ástvinum hans og Önnu samúð- arkveðjur. Frá framsóknarfólki í Kjósar- sýslu, Gylfi Guðjónsson. „Tíminn hefur vængina á bakinu. Við sjáum hann fyrst þegar hann er floginn hjá." Fyrstu minningarnar um Önnu og Hauk á Helgafelli eru frá því þegar við fjölskyldan komum í okk- ar fínasta pússi í jólaboð til þeirra, ég þá líklega 4-5 ára. Það var hápunktur ársins að hitta öll frænd- systkinin og ég tala nú ekki um höfðinglegar móttökur, sem fólust þá að mínu mati í sælgætisskálum vítt og breitt um húsið. Það var alltaf ævintýraleg tilfínning að koma að Helgafelli. Við máttum valsa um allt eins og við vildum og innanhúss var alltaf allt svo fínt. Allir voru velkomnir til Önnu og Hauks enda gestkvæmt á þeim bæ í gegnum tíðina. Anna var hlý og góð kona og stutt í kímnina hjá henni. Hún var fordómalaus og hafði þann eigin- leika að meta sjálfstæði einstakl- ingsins og örva það góða í honum. Unglingar löðuðust að henni og hún hafði einstakt lag á þeim. Það var gott að vera unglingur á Helgafelli og fá að þroskast í þessu umhverfi og þeirri hlýju sem Anna gaf. Minning þín er Ijós í lífi okkar. Elsku Haukur, Marta, Nílli, Helgi og fjölskyldur. Ég votta ykkur mína dýpstu samúð og bið góðan Guð að vera með ykkur. Helga Hólmsteinsdóttir. Það er sagt að líf okkar stjórnist af tilviljunum, en oft gerast þó at- vik sem valda því að maður efast um að svo sé. Það eru liðin rúm 30 ár síðan ég sem stráklingur var á leið úr sveitinni norður í landi og var ákveðið að koma við á Helga- felli á Mosfellssveit. Móðir mín ætl- aði aðeins að heilsa upp á hana systur sína, Önnu á Helgafelli. Ahugi minn á búskap varð þess valdandi að ég fékk. að dvelja nokkra daga á Helgafelli og var það Anna sem réð mestu um það. Segja má að ég hafi í raun ekki farið frá Helgafelli síðan og tel ég þetta atvik eitt það giftusamlegasta í mínu lífi. Á milli mín og fóstru minnar Önnu myndaðist fljótlega mjög traust samband, enda átti hún auðvelt með að umgangast börn. Eftir á að hyggja minnist ég þess ekki að hún hafi sagt til mín styggð- aryrði, heldur tók hún mig undir sinn verndarvæng og tók upp mál- stað minn væri á mig hallað, en það kom oft fyrir þar sem fleiri voru á heimilinu en ég. Anna hafði gaman af vísum og sögum hvers konar og miklum tíma var eytt í að ræða um gamansama atburði sem Anna hafði orðið vitni að eða heyrt um. Drakk ég þetta í mig eins og móðurmjólkina enda eru þessar sögur og vísur ofarlega í huga mér enn þann dag í dag. Bestu stundir okkar Önnu voru þegar við vorum að raka niðri á túni, en þá áttum við til að tala mikið um þessa hluti meðan við vorum að vinna og kom þá fyrir að ég sem stráklingur hnoðaði sam- an einhverri vísu. Jók þetta mjög á gleði Önnu og færðist ég þá allur í aukana og ávallt komum við bros- andi heim frá rakstrinum. Ef hægt er að segja að einhver sé persóna þá var hún Anna fóstra mín á Helgafelli mikil persóna, enda gleymist hún engum sem henni hafa kynnst. Fólk laðaðist að henni og bar fyrir henni virðingu og oft fann ég það að fólki þótti gott að koma í eldhúsið til Önnu. Þar hafa líka átt sér stað litríkar samræður gegnum tíðina, en Anna átti auð- velt með að hlusta á fólk enda var manni ávallt léttara þegar þaðan var komið. Segja má að stærsta hluta ævi sinnar hafi Anna varið í eldhúsinu á Helgafelli. Þaðan fylgd- ist hún með öllu sem gerðist og þó hún hafi ekki beinlínis haft áhuga á búskap lagði hún ýmislegt til málanna. Þá komu í ljós ýmsir eig- inleikar í fari Önnu s.s. framsýni og röggsemi. Vildi hún þá að hlut- irnir yrðu gerðir strax. Átti þetta við um vélarkaup eða annað sem snerti búskapinn. í eldhúsinu á Helgafelli var alla tíð rætt mikið um stjórnmál, enda fylgdist Anna mikið með þeim, en hún var eldheitur framsóknarmað- ur. Aldrei minhist ég þess að hún hafi efast um sína menn, en mikið tók hún það nærri sér ef þeir töp- uðu kosningum. Má segja að hún hafi lagst í rúmið í nokkra daga. Það sama gerði faðir hennar tapaði hann kosningum, en ég tel að þau feðginin, Steingrímur Davíðsson, hafi haft mjög líkt skap. Sem fram- sóknarmanni líkaði Önnu á vissan hátt aldrei að búa í Mosfellssveit, þessu „íhaldsbæli" eins og hún sagði oft. Það pirraði hana stundum að vera alltaf í minnihluta í sveita- stjórnarmálum og undraðist hún stundum þessi örlög sín. Hún lifði þó þann dag að flokkurinn hennar var stærstur a.m.k. í skoðanakönn- unum og gladdist hún mjög við Í>að. Við síðustu kosningar skipaði hún heiðurssætið á lista framsókn- armanna í Reykjaneskjördæmi, en það taldi hún sér bæði Ijúft og skylt. Anna taldi sig alla tíð mjög lang- rækna og sagði það vera ættarein- kenni, enda gleymdi hún því aldrei væri henni gert eitthvað til miska eða eitthvað sem henni mislikaði. Oft sagði hún að þetta væri vondur eiginleiki, en við því væri víst ekk- ert að gera. Anna var fædd á Gunnfríðarstöð- um í Austur-Húnavatnssýslu 18. apríl 1919. Foreldrar hennar voru Steingrímur Davíðsson, skólastjóri á Blönduósi, og Helga Jónsdóttir, sem nú lifir dóttur sína, 97 ára gömul. Anna var alla tíð stolt af húnverskum uppruna sínum og alla tíð hugsaði hún hlýlega til æsku- stöðvanna. Þá bar hún ávallt hlýjan hug til foreldra sinna, sérstaklega föður síns, en hann mat hún öðrum meira. Anna var elst í stórum systk- inahópi, en þau voru alls 12. Oft sagðist hún hafa vorkennt mömmu sinni þegar börnin voru að fæðast, en sem elsta stúlkan mæddi mikið á henni. Hún sagði að þetta hafi orðið þess valdandi að henni hefði aldrei langað meira að eignast mörg börn. Anna eignaðist tvö börn, Ní- els Unnar, f. 29. desember 1942, og Helgu Mörtu, f. 27. apríl 1951. Þá má segja að hún hafi fóstrað Jóhannes Guðmundsson, f. 15. apríl 1948, sem nú dvelur í Danmörku, og undirritaðan, f. 20. júlí 1952. Oft var því glatt á hjalla á Helga- felli, sérstaklega á Hlégarðsárun- um, en þá vann Anna þar í fata- henginu en Haukur var við dyrnar. Arið 1968 veikist Anna og upp- götvaðist að hún var með krabba- mein og gekkst hún þá undir að- gerð. í kjölfar þess fór hún í geisla: meðferð til Kaupmannahafnar. í þessum veikindum komu vel í ljós skapgerðareinkenni Önnu, en hún lét ekki alltaf segja sér fyrir verk- um. Henni var fyrir mistök gefið blóð úr ððrum blóðflokki og varð hún svo veik að litlu manaði að illa færi. Eftir það varð Önnu ekki haggað, ekkert blóð takk, þó að læknar teldu að hana bráðvantaði blóð. Skipti þá engu máli þó yfir- læknir þessa stóra spítala eða bróð- ir hennar, Brynleifur læknir, þá búsettur í Svíþjóð, reyndu að sann- færa hana um að hún þyrfti nauð- synlega á þessu að halda. Önnu varð ekki haggað. Upp úr þessum veikindum reis Anna og sagði hún að spákona hefði spáð þessu fyrir sér. Jafnframt sagði hún að þessi spákona hefði spáð fyrir sér ýmsu sem flest hefði gengið eftir. Síðustu árin var eins og Anna hefði sætt sig við að búa í þessu „íhaldsbæli" og yndi tiltölulega glöð við sitt í eldhúsinu á Helgafelli. Það var því mikið áfall þegar hún veikt- ist aftur í vetur, en veikindin má að öllum líkindum rekja til þess tíma er hún var í geislameðferðinni ytra. Þegar hún virtistvera að ná sér kom reiðarslagið. Ég á henni Önnu minni mikið að þakka og hún mun lifa í mínum huga. Mín huggun er þó að nafna hennar, nú tveggja mánaða, mun minna mig stöðugt á hana. Megi fóstra mín hvíla í friði. Helgi Sigurðsson. Við sem heimsóttum Önnu Stein- grímsdóttur á sjúkradeild Landspít- alans síðdegis sunnudaginn 23. maí sl., ræddum við hana um daginn og véginn á léttari nótunum og gerðum að gamni okkar. Anna virt- ist komin á bataveg eftir langvinn veikindi og því bjart framundan. Talað var um endurhæfingu á Rey- kjalundi. En maðurinn með ljáinn var skammt undan. Nokkrum klukkustundum síðar var Anna dá- in. Foreldrar Önnu voru Steingrímur Davíðsson, f. 17.11. 1891, skóla- stjóri á Blönduósi, og kona hans, Helga D. Jónsdóttir, f. 8.12. 1895. Steingrímur var sonur Davíðs Jón- atanssonar, f. 8.7. 1858, og Sigríð- ar Jónsdóttur, konu hans, f. 6.9. 1855. Helga móðir Önnu var dóttir Jóns Hróbjartssonar bónda á Gunn- fríðarstöðum, Austur-Húnavatns- sýslu, f. 2.7. 1853, og konu hans, Önnu Einarsdóttur, f. 4.3. 1850. Anna var elst 14 barna Helgu og Steingríms, fædd á Gunnfríðar- stöðum 18. apríl 1919. Hún varð ung að árum að taka til hendinni við störf innan húss sem utan, m.a. við gæslu systkina sinna enda efna- hagur foreldra knappur mörg fyrstu búskaparár þeirra. Eftir fermingu var hún send í sveit í kaupavinnu eitt eða tvö sumur til að létta und- ir með heimilinu. Hún var við nám í Kvennaskólanum á Blönduósi vet- urinn 1937-1938, fluttist til Reykjavíkur 1939 og vann í Ullar- verksmiðjunni á Alafossi 1939- 1942. Á Álafossi kynntist hún syni bóndans á Helgafelli, Hauki Níels- syni, og gengu þau í hjónaband 24. október 1942. Fyrstu 10 árin var heimili þeirra á Bragagötu 25a í Reykjavík en Haukur vann þá sem verkstjóri hjá Hitaveitu Reykjavík- ur. Þá fluttust þau að Helgafelli í Mosfellssveit og hafa átt þar heima síðan. Haukur hóf þá fljótlega nokkur afskipta af félagsmálum í Mosfellssveit og stjórnmálum al- mennt. Þau hjónin höfðu syipuð viðhorf til stjórnmála. Skipaði Haukur eitt af efstu sætum á fram- boðslista Framsóknarflokksins til Alþingis í Gullbringu- og Kjósar- sýslu oftar en einu sinni. Þó Anna væri lítt gefin fyrir að láta á sér bera tók hún sæti neðarlega á fram- boðslista þessa sama stjórnmála- flokks nokkrum árum síðar. Hún hafði mjög ákveðnar skoðanir á þjóðmálum. Sama gilti um þá menn sem við stjórnmál fást og gerðir þeirra. Um aðra samferðamenn í lífinu var hún ekki dómhörð og vildi þeim vel sem hún hafði afskipti af á annað borð. Foreldrar eiginmanns Önnu, Hauks, voru Níels Guðmundsson, f. 1.7. 1887, bóndi á Helgafelli, og kona hans, Unnur Guðmundsdóttir, f. 12.3. 1881. Börn Önnu og Hauks eru Níels Unnar f. 29.12. 1942, bifreiðastjóri, og Helga Marta, f. 27.4. 1951, sjúkraliði. Á meðan Anna og Haukur bjuggu í Reykjavík var heimili þeirra á Bragagötunni vafið alúð og hlýju frá þeim báðum og stóð það m.a. stóra systkinahópnum frá Blönduósi, sem þá sótti suður til höfuðborgarinnar, jafnan opið og eiga þau þeim margt gott að gjalda. Sama varð upp á teningnum eftir að þau fluttust upp að Helgafelli. Þar var löngum gestkvæmt á heim- ili þeirra hjóna, viðmót frjálslegt og hlýlegt. Þangað sóttu margir, ekki síst unglingar, skyldir þeim hjónum og óskyldir, og vildu helst hverg^ annars staðar vera enda tek- ið opnum örmum. Dvöldust sumir þeirra þar langdvölum. Heimilis- bragurinn laðaði þau að. Nú er Anna á Helgafelli, húsfreyjan í stóra húsinu sem gnæfir yfír Mos- fellsbæ, fallin frá. Svo stórt og sárt er höggvið hússins skarð. Þótt húsið virðist enn með sama blæinn er allt svo breytt að ganga þar um garð. (Höf. G.I.K.) Hauki Níelssyni, Helgu Mörtu, Níels Unnari, niðjum og vensla- mönnum vil ég færa samúðarkveðj- ur. Hólmsteinn Steingrímsson. Húsfreyjan á Helgafelli, Anna Steingrímsdóttir, lést í sjúkrahúsi í Reykjavík 23. maí sl. eftir nokkurra
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.