Morgunblaðið - 06.05.1995, Qupperneq 35

Morgunblaðið - 06.05.1995, Qupperneq 35
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 6. MAÍ1995 35 GUÐMUNDUR LÁRUSSON Guðmundur Lárusson fædd- ist 15. nóvember 1926 á Eyri í Flókadal. Hann lést 28. apríl sl. á Sjúkrahúsi Akra- ness. Foreldrar hans voru hjónin Guðrún E. Guð- mundsdóttir frá Sleggjulæk (1896- 1965) og Lárus Guðmundsson (1892-1946) bóndi á Eyri í Flókadal. Þau áttu tvö börn, Guðmund og Auði, f. 1930. Auður er gift Jóhanni Gunnarssyni, bónda, yíkingavatni í Kelduhverfi. Arið 1951 kvæntist Guðmund- ur Sigríði G. Skarphéðinsdótt- ur, f. 1927, frá Sjöundustöðum í Fljótum. Börn þeirra eru: 1) Lárus Rúnar, f. 1952, býr í Reykjavík. 2) Dagný Ósk, f. 1957, býr í Grænuhlíð í Torfu- lækjarhreppi. Hún á fjögur börn, Guðleifu, Asraund, Helga og Kristmund. Hún er í sambúð með Einari Kristmunds- syni bónda. 3) Guð- rún, f. 1964, býr á Akranesi. Hún á työ börn, Sigríði Ólöfu og Hólmstein Þór. Maður hennar er Stefán Hólm- steinsson, iðn- verkamaður. Guð- mundur ólst upp á Eyri. Hann tók við búi þar ásamt móð- ur sinni árið 1946 við lát föður síns. Hann var við nám við Bændaskólann á Hvanneyri 1948-1950. Árið 1949 varð hann bóndi á Eyri og þar bjó hann til ársins 1975 að hann fluttist ásamt fjölskylu sinni á Akranes. Hann stundaði ýmsa vinnu eftir það, en nytj- aði jafnframt Eyrina áfram og dvaldi þar hluta af árinu. Guðmundur verður jarð- sunginn frá Bæ í Bæjarsveit í dag og hefst athöfnin kl. 14.00. ÞEGAR ég kveð nú bróður minn, sem jafnframt var eina systkini mitt, verður mér hugsað til liðinna daga er við vorum að alast upp á heimili foreldrar okkar á Eyri. Nut- um við ástríkis þeirra í ríkum mæli. í þá daga var tæknin ekki komin til sögunnar og lífsbaráttan hörð. Þar sem faðir okkar var heilsuveill kom það í hlut okkar systkinanna að vinna við búskapinn eins og kraftamir leyfðu. Sérstaklega mátti bróðir minn, sem var nokkrum árum eldri en ég, oft taka á honum stóra sínum. Á fyrstu árum bemskunnar var aðallega sauðfjárbúskapur, en svo kom mæðiveikin, sem eyðilagði fjárstofninn. Þá var farið út í mjólk- urframleiðslu, en vegna erfiðra samgangna gátu það verið hinar mestu svaðilfarir að vetrarlagi að koma mjólkinni í veg fyrir mjólkur- bílinn. Ain Flóka rennur rétt við túnfótinn, yfir hana þyrfti að sækja. Fór hún oft í hinn versta ham, ill- fær eða ófær með öllu. Þegar best lét voru mjólkurbrúsarnir fluttir á hestakerru, annars hengdir á klakk og fluttir þannig um langan veg. Flóka gamla er enn á sínum stað og hagar sér misvel, en nú skiptir það ekki neinu máli síðan hún var brúuð í grenndinni og vegur kominn að Eyri. Við, sem böm, áttum okkar gleði- stundir og lékum okkur saman. Á hólnum Smala var okkar bú, með hornum, kjálkum og leggjum. Á góðviðrisdögum busluðum við í Flóku. Skiljanlega hefur tápmiklum strák stundum fundist erfítt að hafa litlu systur oftast með sér, en ábyrgðartilfínningin var mikil. Auð- vitað slettist upp á vinskapinn eins og gengur. Hann var náttúmbarn og fylgdist með lifinu í kringum sig, fuglunum, blómunum og hlustaði eftir niðinum í ánni. Gat hann verið breytilegur eftir því hvaða veður var í nánd. Hann hafði yndi af því að taka myndir og renna fyrir silung. Eg man hvað hann ljómaði, þegar kom á öngulinn og hann gat fært móður okkar silung í soðið. Æskuárin liðu við leik og störf í afskekktum dal. Þegar Guðmundur var 19 ára dó faðir okkar og eftir tvö ár var móð- ir okkar búin að missa heilsuna. Þá yfirgáfum við Eyri. Hann fór í bændaskólann á Hvanneyri og eftir tveggja ára nám hélt hanna aftur heim í heiðardalinn og hóf búskap á Eyri. Hann kvæntist síðar eftirlif- andi konu sinni, Sigríði G. Skarp- héðinsdóttur, ættaðri úr Skagafirði. Þau hjón vom afar gestrisin og vildu öllum vel gera. Bróðir minn var aldrei heilsu- hraustur og reyndist búskapurinn honum oft erfiður. Eftir aldarfjórð- ung hættu þau hjón búskap á Eyri og fluttu til Akraness. Stundaði Guðmundur ýmsa vinnu meðan kraftar leyfðu. En á Eyri dvaldi hann löngum eftir að formlegum búskap lauk og heyjaði þar tún. Hann unni þeim stað af heilum hug og kunni hvergi betur við sig. Örfá- um dögum fyrir andlátið, þá hel- sjúkur, vitjaði hann jarðarinnar í dalnum í hinsta sinn. Eftir að leiðir okkar skildu og ég fluttist á annað landshorn fylgd- ist ég með honum úr fjarlægð. Hann skrifaði mér oft og var gam- an að fá bréf frá honum, enda var hann góður stílisti. Ef ég ætti að lýsa bróður mínum þá yrði það eitt- hvað á þessa leið: Hann var dulur að eðlisfari og ekki allra að kynnast honum. Gæddur var hann góðum gáfum og minnugur með afbrigðum. Gat hann rakið veðurfar í gegnum árin allt frá bernsku. Þjóðlegur fróðleikur var honum hugleikinn. Hann var vinur vina sinna, samviskusamur og heiðarlegur gagnvart öllum. Ekkert sárnaði honum meira en það, ef einhveijir brugðust trausti hans. Nokkrum sinnum heimsótti hann mig norður í land, síðast fyrir réttu ári. Þá sá ég að hinn illvígi sjúkdóm- ur var sigurviss og ferðirnar til mín myndu ekki verða fleiri. Rifjaði hann upp ýmislegt frá liðinni tíð. Sagði hann mér m.a. frá einni af sínum fyrstu bernskuminningum, en hún var sú, að þegar hann eign- aðist systur gerðist það með þeim hætti að ljósmóðirin kom með hana í tösku. Síðan fór ljósan, en nokkr- um dögum síðar kom hún aftur og með töskuna. Mikil skelfíng greip um sig í sál lítils drengs, því nú var gefíð mál, að hún var komin til að sækja það sem hún áður skildi eft- ir. Engum þorði hann að segja frá angist sinni. En mikill varð léttirinn er ljósmóðirin hvarf á braut. Nú er bróðir minn horfinn héðan. Ég vil þakka honum alla tryggðina og einlægnina í gegnum árin. Konu hans, börnum og fjölskyldum þeirra og aldraðri tengdamóður sendi ég innilegar samúðarkveðjur og bið þeim guðs blessunar. Megi bróðir minn hvíla í friði. Auður Lárusdóttir. í dag verður frændi minn, Guð- mundur Lárusson frá Eyri í Flóka- dal, kvaddur hinstu kveðju frá Bæ í Bæjarsveit. Við fráfall Guðmundar koma upp í huga minn ótal bjartar minningar frá ánægjulegum kynnum mínum af honum og fjölskyldu hans. Ég var ekki gömul þegar ég fór fyrst í heimsókn að Éyri og dvaldi þar í nokkra daga. Þá var ekki bílvegur þangað, en farið var á hestum frá Varmalæk. Á þeim tíma voru sam- MINNINGAR göngur ekki eins góðar og þær eru í dag. Foreldrar Guðmundar, Lárus og Guðrún, voru höfðingjar heim að sækja og systkinin á Eyri góðir vinir mínir. Við fórum í margar skemmtilegar hestaferðir. Glöð var ég þegar Guðmundur lánaði mér reiðhestinn sinn. í miningum mín- um var alltaf sólskin á Eyri þegar ég var þar í heimsókn. Það hafa alltaf verið sterk bönd milli ijölskyldu minnar og Eyrar- fólksins. Faðir minn og Lárus voru bræður, mjög samrýndir. Guð- mundur fæddist á Eyri, en þar bjó faðir hans, Lárus, afí hans, Guð- mundur og langafi hans, Eggert. Guðmundur varð bóndi á Eyri að föður sínum látnum og var því fjórði ættliðurinn sem bjó þar. Eyr- arheimilið var rótgróið menningar- heimili. Afi var þekktur fyrir af- burðagáfur og áhuga fyrir lestri góðra bóka. Mikil umræða var á heimilinu um bókmenntir og menn- ingarmál, auk þess sem fylgst var vel með atburðum líðandi stundar í þjóðfélaginu. Við þessar aðstæður ólst Lárus upp og á búskaparárum hans ríktu áfram menningarleg við- horf á Eyrarheimilinu. Æskuheim- ili Guðmundar var því byggt á traustum rótum alþýðumenningar. Hann var sjálfur skarpgreindur, íslensk tunga var honum hugleikin og hann hafði gott fegurðarskyn. Þjóðlegur fróðleikur, náttúruskoð- un og ferðalög voru áhugamál hans öðru fremur. Á uppvaxtarárum Guðmundar vann hann öll algeng sveitastörf. Hann tók við búi ásamt móður sinni að föður sínum látnum, 1946. Fað- ir hans dó langt um aldur fram og varð öllum harmdauði. Þá var Guð- mundur tæplega tvítugur að aldri. Það voru erfiðir dagar fyrir fjöl- skylduna, en með sameiginlegu átaki Guðmundar, Auðar systur hans og móður þeirra tókst þeim að halda áfram búskap. Hann stundaði nám við Bændaskólann á Hvanneyri 1948-1950. Þar aflaði hann sér menntunar sem kom hon- um að góðum notum við bústörfin. Árið 1949 varð hann bóndi á Eyri. Hann kvæntist 1951 Sigríði G. Skarphéðinsdóttur. Þeim varð þriggja barna auðið. Guðmundur bar mikla umhyggju fyrir fjöl- skyldu sinni. Á seinni árum voru barnabömin, sem eru sex, sólar- geislar í lífí hans. Guðmundur bjó á Eyri þar til 1975 að fjölskyldan fluttist á Akra- nes. Hann stundaði eftir það ýmsa vinnu, en dvaldi þó langdvölum á Eyri og nytjaði jörðina. Hann var bundinn sterkum böndum við Eyri, Flókadalinn og góða nágranna þar. Oft ræddi hann um að hvergi liði sér betur en heima á Eyri. Á undanförnum árum höfum við bræðrabömin ásamt fjölskyldum okkar haldið nokkrum sinnum ætt- armót. Guðmundur var mjög frændrækinn og tók alltaf þátt í þessum mótum. Fyrir fimm árum hittumst við á Eyri og nutum frá- bærrar gestrisni og hlýju hjónanna, Sigríðar og Guðmundar. Þessi ferð er mjög minnisstæð. Guðmundur og Auður systir hans gengu með okkur um landið, fræddu okkur um staðhætti, örnefni og gamlar sagn- ir tengdar Eyri. Fyrir rúmum þremur árum veikt- ist Guðmundur af þeim skæða sjúk- dómi sem nú hefur orðið honum aldurtila. Hann sýndi óbilandi kjark og dugnað þar til yfír lauk. Hin heita trú hans styrkti hann og hjálpaði í erfiðum veikindum. Flýt þér, vinur, í fegri heim. Kijúptu að fótum friðarboðans, og fljúgðu á vængjum morgunroðans meira að starfa guðs um geim. (Jónas Hallgrímsson.) Við systkinin frá Bjargi og móð- ir okkar minnumst Guðmundar með hlýhug og þakklæti fyrir samfylgd- ina á lífsleiðinni. Við vottum Sig- ríði, börnunum og fjölskyldum þeirra, Auði og öðrum ástvinum einlæga samúð. Blessuð sé minning hans. Kristín Eggertsdóttir. Lát Guðmundar á Eyri kom ekki á óvart, því að harín hafði búið við vanheilsu um nokkurt skeið og veik- indin ágerðust síðastliðinn vetur. En við fráfall hans hverfur af sjón- arsviðinu einn af minum trygglynd- ustu vinum. Kynni okkar höfðu staðið síðan haustið 1948, er við hófum nám í Hvanneyrarskóla, þá ungir menn. Guðmundur var fædd- ur og uppalinn á Eyri og þar höfðu ættmenn hans búið um langt skeið. Lárus faðir hans féll frá á miðjum aldri, en Guðrún móðir hans bjó þar áfram með börnum sínum, Guð- mundi og Auði, sem síðar gerðist húsfreyja á Víkingavatni í Keldu- hverfi. Meðan Guðmundur var á Hvanneyri var ekki búseta á Eyri. Það bitnaði á Guðmundi þegar út- hlutað var lömbum eftir íjárskiptin, sem stóðu yfír um það leyti sem Guðmundur byrjaði aftur búskap, þar sem bændur fengu visst hlut- fall af þeirri fjártölu, sem þeir áttu fyrir niðurskurðinn. Nokkrar kýr keypti hann meðal annars á Hvann- eyri því að hann hafði hug á að eiga gott búfé. Erfiðar samgöngur og óbrúuð Flókadalsáin settu oft strik í þann reikning að koma frá sér mjólkinni. Fyrsta búskaparárið var Auður systir hans ráðskona hjá honum, en fljótlega kvæntist hann Sigríði Skarphéðinsdóttur frá Sjö- undastöðum í Fljótum, góðri dugn- aðarkonu sem reyndist honum frá- bær lífsförunautur. Á þessum árum vorum við ná- grannar í Flókadalnum. Gaman var að koma til þeirra hjóna, skoða gripina og ræða búskapinn. Stund- um unnum við saman, t.d. í steypu- vinnu hjá nágrönnunum, því að á þessum árum komst skriður á upp- byggingu sveitanna og Guðmundur var afar hjálpsamur. Þegar ég flutti hingað að Fljóts- tungu urðu samfundir færri en áð- ur. Þegar þau hjón hættu hefð- bundnum búskap fluttu þau til Akraness. Guðmundur vann á LARUS BJORNSSON + Lárus Björnsson fæddist á Fjalli 3. nóvember 1918 og lést 28. apríl 1995. Foreldrar hans voru Kristín Jónsdóttir og Björn Björnsson, en Lárus fór ungur að árum að fóstri til föð- urbróður síns, Lárusar Björns- sonar og konu hans, Guðrúnar Ólafsdóttur, á Keídulandi á Skagaströnd og ólst þar upp. Eftirlifandi sambýliskona Lár- usar er Svava Steinsdóttir frá Hrauni á Skaga, dóttir Guðrún- ar Kristmundsdóttur og Steins Leó Sveinssonar. Einkadóttir Lárusar og Svövu er Sigrún Kristín Lárusdóttir. Sigrún er gift Sigurði Skagfjörð Bjarna- syni á Skagaströnd og eiga þau tvær dætur, Svövu Guðrúnu og Ingu Láru. Lárus verður jarðsunginn frá Hólaneskirkju í dag og hefst athöfnin kl. 14.00. Jarð- sett verður að Hofi. ELSKU afí, mikið er erfítt að missa einhvem sem manni þykir svona vænt um. Einhvern veginn datt okkur aldrei í hug að þú myndir deyja, þú varst svo rótgróinn hluti af tilveru okkar að við gátum ekki ímyndað okkur heiminn án þín. Satt best að segja eigum við ennþá svolítið erfitt með að skilja að þú ert ekki lengur til staðar. Elsku afí, við söknum þín mjög mikið en við vitum að við eigum eftir að hitt- ast aftur. Guð blessi þig. Svava Guðrún og Inga Lára. haustin í Sláturhúsinu í Borgarnesi og þar hittumst við oft. í mörg ár hefur hann heyjað túnið á Eyri og selt heyið, því að þó að hann flytti á Ákranes var hann bundinn æsku- stöðvunum og þar undi hann sér best enda gæddur fágætu trygg- lyndi. Heiðarleiki var einn af hans góðu eiginleikum, enda sé ég ekki betur en sú dyggð sé rótgróin ætt- arfylgja í báðum ættum hans. Hann var algjör bindindismaður og reglu- semi og nægjusemi einkenndu líf hans. Hann las mikið og var vand- látur á bækur. Minnið var gott og hann gat vitnað í löngu liðna at- burði og tímasett þá. Eina bók vitn- aði hann mjög oft í, þegar við rædd- um saman, en það var Miðaldasaga Björns Þorsteinssonar. Hann hug- leiddi líf og störf, veðurfar og þjóð- líf á þeim tíma. Hann naut þess að ferðast, mundi gróðurfar og land- kosti á þeim stöðum sem hann ferð- aðist um. Síðustu haustin vann hann í Slát- urhúsinu í Búðardal og féll vel að vera þar. Hann hringdi gjarnan til mín, þegar hann kom að vestan á haustin og sagði skemmtilega frá atburðum sem þar gerðust. Þó að Guðmundur virtist fáiátur bjó hann yfir skemmtilegri kímni, sem kom fram við hans nánustu kunningja. Sigríður systir mín í Giljahlíð sagði mér t.d. fyrir skömmu eftir honum: „Þær tolla skelfíng illa hjá mér konurnar með stóru hattana.“ Hún áttaði sig fljótlega á því að hann meinti 5.000 krónu seðlana. Ég fer að hætta þessum minningabrotum' enda ekki vanur að stunda slíkar skriftir, en satt að segja fannst mér Guðmundur alltaf eiga hjá mér. Ég votta eftirlifandi eiginkonu hans, börnum og öðrum aðstand- endum dýpstu samúð mína með vissu um að þjóðin er einum sönnum íslendingi fátækari. Árni Þorsteinsson. Handrit afmælis- og minningargreina skulu vera vel frá gengin, vélrituð eða tölvusett. Sé handrit tölvusett er æski- legt, að disklingur fylgi útprentuninni. Auðveldust er móttaka svokallaðra ASCII-skráa, öðru nafni DOS-texta- skrár. Ritvinnslukerfin Word og Word- perfect eru einnig auðveld i úrvinnslu. Senda má greinar til blaðsins á netfang þess Mbl@centrum.is en nánari upplýs- ingar þar um má lesa á heimasíðum. Það eru vinsamleg tilmæli að lengd greina fari ekki yfir eina og hálfa örk A-4 miðað við meðallínubil og hæfilega línulengd — eða 3600-4000 slög. Höf- undar eru beðnir að hafa skírnarnöfn sín en ekki stuttnefni undir greinunum. Sérfræðingar i hlómaskrct (iiiguni vió öll (ipkilæri Skólavörðustíg 12, á horni Bergstaðastrætis, sími 19090 Glæsilegur salur, góð þjónusta og veglegt kaffihlaöborð kr. 790- DRYKKIAN Veislusalur Lágmúla 4, síml 588-6040

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.