Morgunblaðið - 12.10.1997, Síða 50

50 SUNNUDAGUR 12. OKTÓBER 1997
MORGUNBLAÐIÐ
HUGVEKJA
Um breytni
eftirKristi
Endanlegt markmið
trúariðkunar er, segir
sr. Heimir Steinsson,
hvíld í Guði, handan
allra umskipta.
ÁÐUR en siðbót 16. aldar
gekk yfir Evrópu, urðu margs
konar hræringar meðal kristinna
manna um Vesturlönd. Siðbótar-
viðleitni hefur raunar fylgt kirkju
Krists á hverri tíð. Þannig er
Samkirkjulega hreyfmgin hluti
af kristnu siðbótarstarfi vorra
daga. Verk þeirrar hreyfingar
eru unnin í samræmi við þá bæn
Jesú fyrir lærisveinum sínum,
„að allir séu þeir eitt“ (Jóh.
17:21).
Á14. og 15. öld þróaðist á
Niðurlöndum siðbótarfélags-
skapur, er gekk undir heitinu
„Bræður samfélagslífsins".
Stofnandi reglunnar var Gerhard
Groote (1340-1384) oghöfuð-
stöðvar hennar efldust í Devent-
er. Bræður samfélagslífsins helg-
uðu sig menntun og umsýslu
fátækra. Þeir iðkuðu og innilegt
helgihald, og hlaut atferli þeirra
með tímanum nafnið „nýja guð-
ræknin“, - á latínu „devotio
moderna". Sagt er, að nýja guð-
ræknin hafi gjört trúna skiljan-
legri og iðkun trúarinnar auð-
sóttari þeim mörgu Niðurlend-
ingum, er um þetta leyti litu á
sigsem „nútímafólk".
Árið 1392 kom til Denver
unglingur, sem Tómas hét og
varð síðar þekktur undir nafninu
Tómas a Kempis. Drengurinn var
tólf ára gamall, þegar þessi saga
gjörðist. Hann hóf nú nám hjá
Bræðrum samfélagslífsins, og
liðlega hálfþrítugur varð hann
reglubróðir í klaustrinu í Agniet-
enberg. Þar dvaldi Tómas upp
frá því. Vann hann m.a. við af-
skriftir handrita, en einnig sagði
hann nýsveinum til í fræðunum
og ritaði margt þeim og öðrum
til uppbyggingar. Tómas andað-
ist árið 1471.
Þekktastur er Tómas a Kemp-
is fyrir ritverk, sem nefnist á
latínu „De Imitatione Christi",
en gefið var út af Kaþólsku kirkj-
unni á íslandi árið 1955 undir
heitinu „Breytni eftir Kristi“.
Bók þessi hefur farið afar víða
um heimsbyggðina, og er hún
talin ganga næst Heilagri Ritn-
ingu um áhrif meðal kristinna
manna. Þótt verkið sé í ríkum
mæli rómversk-kaþólskt og auk
þess klaustramönnum ætlað,
hefur það að geyma svo mikla
auðlegð sameiginiegrar kris-
tinnar kenningar, að bókin á
heima á borði hvers þess manns,
karls og konu, sem leitast við
að feta í fótspor Jesú Krists. Ég
leyfi mér að benda á þessa gömlu
bók í hugvekju dagsins.
Um kærleiksverk
Breytni eftir Kristi skiptist í
íjóra meginþætti eða „bækur“.
Fimmtándi kafli fýrstu bókar
hefur yfírskriftina „Um kær-
leiksverk". Þar segir meðal ann-
ars: „Án kærleika kemur ytri
verknaður að engu gagni, en allt,
sem unnið er af kærleika, hve
smátt sem það er og lftils metið,
ber ríkulegan ávöxt, því að Guð
aðgætir frekar, með hve miklum
kærleika menn gjöra verkið,
heldur en hver afköstin eru. -
Sá gjörir mikið, sem elskar mik-
ið. Sá gjörir mikið, sem vinnur
verk sín vel. Sá vinnur vel, sem
þjónar fremur hagsmunum heild-
arinnar en vilja sjálfs sín.“
Hér vekur höfundur athygli á
tvennu: Annars vegar bendir
hann á eðli kærleiksverksins
fremur en afköst hins kærleiks-
ríka. Áherzlan liggur á hugarfar-
inu, enda gjörir hann ráð fýrir
því, að allt, sem unnið er af
kærleika, beri „ríkulegan ávöxt“.
Hins vegar teflir Tómas a Kemp-
is fram „hagsmunum heildarinn-
ar“ gegn sérgæzku og sjálfs-
hyggju.
Hið síðar nefnda kemur ekki
á óvart. Kristnir menn hafa á
öllum öldum aðhyllzt heildar-
hyggju og samfélagsþjónustu.
Kristnin hefur verið uppistaðan
í skipulögðu félagi mennskra
manna alls staðar þar sem hún
náði að skjóta rótum. Svo er enn
o g í ríkum mæli.
Um íhugun dauðans
Nokkru aftar í „fýrstu bók“
fjallar Tómas a Kempis um dauð-
ann. Þar segir m.a. á þessa leið:
„Mjög brátt eru hérvistardagar
þínir á enda. Aðgættu því, hvem-
ig þér er í raun og veru varið: I
dag er maðurinn hér, og á morg-
un er hann horfínn. Ollum gjörð-
um þínum og hugsunum ber þér
að haga eins og þú ættir að deyja
í dag. Sæll er sá, sem hefur
dauðastund sína ávallt fyrir aug-
um og býr sig daglega undir
dauðann."
Andspænis dauða sínum hugs-
ar kristinn maður öllu öðru frem-
ur um upprisu Jesú Krists.
„Dauði, ég óttast eigi afl þitt né
valdið gilt. í Kristí krafti ég segi:
Kom þú sæll, þá þú vilt.“ Þannig
kveður séra Hallgrímur Péturs-
son í kunnasta útfararsálmi ís-
lendinga. „Ég er upprisan og líf-
ið. Sá sem trúir á mig, mun lifa,
þótt hann deyi“ (Jóh. 11:25).
Þessi eru þau orð frelsarans, sem
mestu máli skipta frammi fýrir
dauðans dimmu rún. Oss er ætl-
að að minnast aðsteðjandi dauða
vors öllum stundum. En það gjör-
um vér einkanlega með því að
hylla hinn upprisna Drottin vom.
Um að hvíla í Guði
í 21. kapítula þriðju bókar
segir Kempis: „Veit þú mér, ljúf-
asti og elskuverðasti Jesús, að
hvíla í þér ofar öllu því, sem
skapað er, ofar allri heilbrigði
og fegorð, ofar allri vegsemd og
heiðri, ofar öllu valdi og virðu-
leika, ofar allri þekkingu og
skarpskyggni, ofar öllum auðæf-
um og listum, ofar allri gleði og
fögnuði, ofar allri frægð og
lofstír, ofar allri ástúð og hugg-
un, ofar allri von og fyrirheitum,
ofar öllum verðleikum og þrám,
ofar öllum gjöfum og gæðum,
ofar englum og höfuðenglum, og
hersveitum himnanna, ofar öllu
hinu sýnilega og ósýnilega og
ofar öllu, sem ekki ert þú, Guð
minn, því að þú, Drottinn Guð
minn, ert beztur, ofar öllum
hlutum."
Hér er höfundur kominn á leið-
arenda alls kristilegs bænalífs.
Hingað leitar hugur hins trúaða
ævinlega. Hverju sinni sem vér
biðjum Guð einhvers erum vér í
rauninni að biðja um nærveru
hans og annað ekki. Endanlegt
markmið trúariðkunar er hvíld í
Guði, handan allra umskipta.
Þangað leitar hugur vor. Þar er
ævinlega að fínna hina eiginlegu
„breytni eftir Kristi". Vér erum
böm eilífðarinnar. Oss er ætlað
að láta óhagganlegan veruleika
ævarandi Guðs móta allt atferli
vort hér í heimi.
I DAG
VELVAKANDI
Svarar í síma 569 1100 frá 10-12 og 13-15
frá mánudegi til föstudags
skák
Umsjón Margeir
Pétursson
STAÐAN kom upp í þýsku
Bundesligunni í vor. Mathi-
as Thesing (2.440) var
með hvítt og átti leik, gegn
gamalreynda stórmeistar-
anum Wolfgang Uhlmann
(2.485).
21. Rxf7! - Bxf7 (Eða 21.
- Kxf7 22. Rg5+! - Bxg5
23. Df5+ - Bf6 24. Dxe6+
- Kg6 25. Bc2+ -
Kh6 26. Dh3+ -
Kg5 27. g3! - h5
28. Df5+ og mátar)
22. Hfl - Bf6 22.
— Bxb3 er svarað
með 23. Rg5! -
Bxg5 24. Dxb3+ -
Kh8 25. Hf8 mát)
23. Rg5!og svartur
gafst upp því eftir
23. - Bxg5 24.
Hxf7 - Dxf7 25.
Bxf7+ — Kxf7 26.
Df5+ - Bf6 27. Dc8
tapar hann hróknum
á a8 í viðbót við
drottninguna.
Norræna VISA-bikar-
mótið: Fimmta umferðin í
dag frá kl. 16 á Grand
Hótel Reykjavík.
Prófkjör
ÞAÐ VAR Vilmundur
heitinn Gylfason, alþing-
ismaður fyrir Alþýðu-
flokkinn, sem var upp-
hafsmaður að prókjörum
stjórnmálaflokkanna.
Voru fyrstu prófkjör
flokksins opin öllum, án
tillits til hvort menn
hygðust kjósa flokkinn
eða ekki. Var fyrirkomu-
lag þetta stutt rökum
sem of langt er að greina
frá í stuttu máli. Fari
ég rétt með, sem ég
hygg, voru fyrstu próf-
kjör Sjálfstæðisflokks-
ins, með svipuðum
hætti. Það er því alrangt
hjá sagnfræðingnum, að
tala um að samstarfs-
hópur R-listans sé að
bijóta blað í stjórnmála-
sögu landsins með því
að gefa öllum tækifæri
á að taka þátt í próf-
kjöri flokksins. Það eina
við prófkjör þetta sem
er nýlunda í stjórnmála-
baráttu er að minni
hyggju að úrslitin skulu
vera ráðin fyrirfram þar
sem allir flokkar sem að
framboðinu standa skuli
fá tvo borgarfulltrúa fái
þau átta kjörna án tillits
til raunverulegs fylgis
þeirra. Það hlýtur hver
sæmilega greindur mað-
ur að sjá að verið er að
draga annan frambjóð-
anda Framsóknarflokks-
ins, og reyndar Kvenna-
listans líka, að landi. Það
er ekkert nýtt við það
að stjómmálaflokkar
hjálpi hvor öðrum í kosn-
ingum sé það beggja
hagur. Annars minnir
fyrirkomulag prófkjörs-
ins einna helst á hið
furðulega prófkjör
Kvennalistans í Reykja-
neskjördæmi við síðustu
alþingiskosningar sem
var mikil nýlunda við
framkvæmd lýðræðis-
legra kosninga.
Grétar Eiríksson,
tæknifræðingur.
Þakklæti
fyrir góða
símaþjónustu
ANNA hafði samband
við Velvakanda og lang-
ar hana að koma á fram-
færi þakklæti fyrir mjög
góða símaþjónustu hjá
Veðurstofu Islands, hún
hefur þurft að hringja
þangað nokkuð oft, og
það er alveg sama hve-
nær hún hringir, það er
alltaf sama kurteisin sem
einkennir þessar stúlkur
á símanum. Þama er frá-
bær símaþjónusta og það
væri gott ef fleiri opin-
berar stofnanir hefðu
slíka þjónustu.
Dýrahald
Simbi er
týndur
SIMBI er grábröndóttur
og hvítur og mjög mann-
elskur. Hann hvarf frá
Landspítalanum í Kópa-
vogi 16. september sl.
Þeir sem hafa séð til
hans eða vita hvar hann
er niðurkominn, vinsam-
lega hringi í síma
560-2709.
HOGNIHREKKVISI
t~istrj(nar sorptunnai/e Itar:

Hvítur leikur og vinnur.
MORGUNBLAÐIÐ birtir tilkynn-
ingar um afmæli, brúðkaup, ættar-
mót og fleira lesendum sínum að
kostnaðarlausu. Tilkynningar þurfa
að berast með tveggja daga fýrir-
vara virka daga og þriggja daga
fyrirvara fyrir sunnudagsblað.
Samþykki afmælisbarns þarf að
fylgja afmælistilkynningum
og/eða nafn ábyrgðarmanns og
símanúmer. Fólk getur hringt í
síma 569-1100, sent í bréfsíma
569-1329, sent á netfangið ritstj-
@mbl.is Einnig er hægt að skrifa:
Árnað heilla,
Morgunblaðinu,
Kringlunni 1,
103 Reykjavík.
Víkverji skrifar...
REYKJAVÍK er fógur borg.
Umhverfí hennar geymir
marga náttúrugimsteina. Þar er
gott að eiga heima. Samkeppnin,
ekki sízt í verzlun, tryggir okkur
oftar en ekki viðunandi verð og
gæði vöru og þjónustu. Gróskan í
menningarlífí borgarbúa er og ótrú-
lega mikil. Og héma megin Akra-
fyalls og Skarðsheiðar lifum við í
þeim Qólubláa draumi að höfuðborg-
in okkar verði menningarborg Evr-
ópu árið 2000!
Ekki er samt allt gull sem glóir.
Reykjavík á einnig sínar skuggahlið-
ar. Atvinnuleysi er hvergi meira hér
á landi. Það var 3,8% um hásumarið
næstliðið [ágúst] og 5,3% á miðvetri
[janúar]. Mest var atvinnuleysið í
Reykjavík meðal kvenna, þrátt fyrir
allt kynjajafnréttistalið. Það kom að
auki fram í fréttum á dögunum að
meir en þúsund manns séu á biðlist-
um eftir leiguhúsnæði. Trúlega
speglar það stöðu hinna verst settu
í höfuðborginni, þeirra sem tíðast
eru á tungu símalenda í stjórnmál-
um. Og félagslegar lausnir borgaiyf-
irvalda liggja ekki á lausu, fólk bíð-
ur árum saman. Ótalin er helgarvá-
in í knæpufylltri miðborginni. Fólk
á fótum fjör að launa þegar miðnæt-
urstemmningin er upp á sitt „bezta".
Þettá þrennt, atvinnuleysið, hús-
næðisvandinn og miðborgarváin, eru
naumast blóm við hæfí í hnappagat
höfuðborgar Evrópu árið 2000.
AÐ ER dýrt að skulda.
Heildarskuldir hins opinbera,
ríkis og sveitarfélaga, eru rúmir
282 milljarðar króna. Skuldimar
nema 54% af landsframleiðslu, sem
er 3% lækkun frá fyrra ári, sam-
kvæmt Þjóðhagsáætlun 1998.
í fjárlögum fyrir árið 1998 er
vaxta- og lántökukostnaður
áætlaður 16.200 milljónir króna.
Ekki gagnast þeir feiknmiklu flár-
munir til annarra hluta. Mikil
Iánsfjáreftirspurn hins opinbera
hefur og haldið uppi háu vaxtastigi
í landinu. Hennar vegna er því mun
dýrara að skulda fyrir fólk og fyrir-
tæki.
Rekstur ríkissjóðs hefur færzt
mjög til hins betri vegar síðustu
árin. Stefnt er að því að reka ríkis-
sjóð með nokkrum tekjuafgangi á
næsta ári. Frá árinu 1996 hefur
og hrein lánsfjárþörf ríkisins snar-
lækkað og verður engin 1998, sam-
kvæmt fjárlagafrumvarpi þess árs.
Það er fagnaðarefni og ætti að
auðvelda vaxtalækkun næstu miss-
erin.
XXX
AFKOMA sveitarfélaganna hef-
ur og skánað nokkuð síðustu
tvö árin, samkvæmt Þjóðhagsáætl-
un 1998. Tekjuhalli þeirra, á heild-
ina litið, verður þó rúmur milljarð-
ur króna, eða 2,8% af tekjum, á
líðandi ári. Flaggskip sveitarfélag-
anna, Reykjavíkurborg, eyðir all-
nokkru umfram tekjur, og er reynd-
ar ekki ein um það.
Áætlanir benda til þess að tekju-
halli hins opinbera, ríkis og sveitar-
félaga, verði rúmlegaþrírmilljarðar
króna á næsta ári. Tekjur þessara
tveggja stjórnsýslustiga 1988 eru
áætlaðar 202 milljarðar króna,
35,9% af landsframleiðslu, en út-
gjöld 205 milljarðar króna, 36,5%
af Iandsframleiðslu. Hallinn sam-
svarar síðan um 0,6% af landsfram-
leiðslu, sem er litlu minna en á líð-
andi ári. Og eyðsla umfram tekjur
kallar á lántökur. Slíkt háttalag
þykir ekki góð latína hjá öðrum
þjóðum.
Frændur okkur Norðmenn nýttu
olíugóðærið til að greiða niður allar
ríkisskuldir. Þeir eru ekki undir þá
sök seldir, sem háir okkur mjög,
að stór hluti opinberra tekna geng-
ur til erlendra sparenda í formi lán-
tökukostnaðar og vaxta. Þess vegna
hafa þeir meiri burði til fram-
kvæmda og þjónustu, til dæmis í
þágu heilbrigðis- og menntamála,
sem hér eru svelt að sögn.
Ríki og sveitarfélög verða, að
mati Víkveija, að hemja útgjöld
innan tekjuramma. Samfélagið þarf
einnig að hvetja fólk og fyrirtæki
til hagræðingar og sparnaðar. Við
getum margt lært af frændum
okkar, Norðmönnum!