Morgunblaðið - 30.03.1999, Qupperneq 72

72 ÞRIÐJUDAGUR 30. MARZ 1999
MORGUNBLAÐIÐ
FÓLK í FRÉTTUM
JAMES Coburn komst í hóp vinsælustu stjarna sjöunda áratugarins
með líflegri túlkun á Flint í Our Man Flint, (‘66), sem settur var til
höfuðs 007.
COBURN vann talsvert með leikstjóranum goðsagnakennda, Sam
Peckinpah, sem hér er að stjórna honum í Cross of Iron, ‘77), einni
bestu mynd leikarans.
TVENNT stendur uppúr er menn
virða fyrir sér sigurvegara 71.
Óskarsverðlaunahátíðarinnar.
Fyrst og fremst glæsileg frammi-
staða ítalans Robertos Benigni
og myndar hans, Lífíð er fallegt,
sem sjálfsagt var ein besta mynd
síðasta árs. Önnur uppákoma
sem var einkar ánægjuleg á
^þessu litlausa kvöldi, var sigur
gamla jaxlsins, hans James
Coburn, sem hreppti hnossið fyr-
ir bestan Ieik í aukahlutverki.
Vitaskuld var Geoffrey Rush Iík-
legri sigurvegari, en það gerist
af og til, að Hollywood lítur nið-
ur til gamalla og gegnra þegna
sinna og gefur þeim bein. Það
ætti kannske að kenna slíkar
uppákomur við annað en Óskar,
t.d. Jack Palance.
Ekki er þetta rakið til að varpa
rýrð á frammistöðu Coburns í
Affíiction, fj’arri því, enn síður er
ég að gera lítið úr ferli hans í
kvikmyndaborginni. Coburn var
mikið betur að heiðrinum kom-
inn en margir aðrir Iistamenn
sem þáðu þessa eftirsóttustu við-
urkenningu kvikmyndaheimsins
aðfaranótt þess 22. A löngum
ferli hefur hann jafnan verið
traustur skapgerðarleikari sem
lengst af reri á svipuð mið og t.d.
Lee Marvin: hlutverk karlsins í
krapinu. í heiðurs- og þakklætis-
skyni fyrir óteljandi ánægju-
stundir í bíósölum, íjalla Sígild
myndbönd að þessu sinni um feril
leikarans Coburn, í stað leik-
stjóra, einsog venja hefur verið.
James Coburn er fæddur í
Nebraska 1928 og stundaði leik-
listarnám við háskóla í Kaliforn-
íu. Hann kom tiltölulega roskinn
maður inní kvikmyndaheiminn
1959, í Ride Lonsome. Vel lukk-
aður b- vestri sem færði honum
athygli áhrifamanna og hinn of-
ursvali, hái og granni leikari
þurfti ekki lengi að bíða frægð-
arinnar. Hún kom strax með
næstu mynd, sem var engin önn-
ur en stórvestrinn hans Johns St-
urges, Sjö hetjur - The Magni-
fícent Seven, (‘60), sem sló í gegn
um allar jarðir. Við tók aðalhlut-
verk í tveimur sjónvarpsþáttum,
þeir gengu ekki sem skyldi og
■^Coburn var von bráðar aftur far-
inn að leita fyrir sér í kvikmynd-
um. Ekki stóð á góðu hlutverki,
Sturges mundi eftir honum er
hann valdi leikara í The Great
Escape, (‘63), sem reyndist ein
besta stríðsfangabúðaflóttamynd
sögunnar.
Nú var þessi tálgaði rumur bú-
inn að stimpla sig ærlega inn í
Hollywood. Hlutverkin komu í
röðum og blómaskeið leikarans
gekk í garð. í Charade, (‘63),
fékk hann góða ruiiu í mynd sem
^státaði af tveimur af vinsælustu
leikurum samtfmans, Cary Grant
og Audrey Hepburn. Svipað hlut-
skipti beið hans /The American-
ization of Emily, (‘64), þar sem
hann var þriðji maður, á eftir
James Garner og Julie Andrews.
Þegar hér var komið sögu var
Coburn húinn að festa sig ísessi
~'s em eftirsóttur skapgerðarleik-
ari í hlutverkum skálka („hea-
JAMES
COBURN
vies“). Allir viljum við
verða stjörnur,
Coburn engin undan-
tekning, sá draumur
rættist í næsta verk-
efni, Our Man Flynt,
(‘65). A þessum tíma
var James Bond æðið
íalgleymingi, hvert
og eitt einasta kvik-
myndver kepptist við
að koma með sínar
eftirlíkingar af miða-
söluhetju United
Artists. MGM reyndi
að dubba uppá
Sinatra og Rod Ta-
ylor, Columbia fékk
JAMES Coburn
til liðs við sig Dean Martin, 20th
Century Fox veðjaði á Coburn.
Flynt var að öllu leyti skop■
útgáfa 007, hélt ekki við
eina í einu, heldur hafði
heilt kvennabúr í kringum
sig og íkveikjaranum hans
var að finna stærra
vopnabúr en í Aston
Martininum hans Bonds.
Coburn gaf þcssari
teiknimyndafígúru
furðu mikið líf, þarna
kom fyrst íIjós hversu
maðurinn er kattlið-
ugur og þrautþjálfað-
ur kung fu bardaga-
maður, það átti eft-
ir að koma sér vel
á ferli hans þegar
fram í sótti. Flynt
myndin varð það vinsæl
jor Dundee var vel
mannaður stórvestri,
með þá Charlton
Heston, Richard
Harris og Coburn í
fararbroddi. Því mið-
ur fékk leikstjórinn,
Sam Peckinpah, ekki
að ráða endanlegu
útliti þessarar metn-
aðarfullu myndar,
sem gekk illa. Sama
máli gilti um A High
Wind in Jamaica,
(‘65), ábúðarmikla
sjóræningjamynd þer
sem ekkert var til
sparað. Sjálfur Ant-
liony Quinn, nýbúinn að sigra
heiminn í Zorba the Greek, lék á
móti honum. Myndin byggð á
frægum fagurbók-
»ére‘7Ur kolt,.-,
iy,y Vl<ki j .
að önnur fylgdi í kjölfarið, en þar
með var sú hetja úr sögunni. Ma-
'Keisto
ofDym,,!!!uSl«n Oo. -
uo/ie
raSet
Sígild myndbönd
HARD TIMES/THE
STREETFIGHTER, (‘75)
*★★>/2
Einstök harðjaxlamynd með
Charles Bronson í hlutverki einfara
sem kemui- með lestinni til New Or-
leans á kreppuárunum. Cobum
leikur umboðsmann sem kemur
Bronson í fremstu röð slagsmáia-
manna sem berhentir lumbra hver á
öðrum í hringnum. Fyrsta mynd
Walters Hill er þrungin krafti, aðal-
persónurnar skarpar, samtölin vel
skrifuð, framvindan linnulítil
adrenalínsgusa með temmilegu ást-
arívafí. Þeir Coburn og Bronson
hvor öðrum betri, byggja upp
óvenjulega en gegnheila vináttu.
CROSS OF IRON, (‘77)
★ ★★‘/2
Vanmetin, fáséð og óvenjuleg
mynd frá Sam Peekinpah gerist á
austurvígsstöðvunum 1943. Coburn
leikur þýskan herforingja sem
heldur verndarhendi yfir rússnesk-
um dreng í eldhafi stríðsins. Er
Coburn verður ijóst hvernig málin
þróast reynir hann að koma svein-
inum óhultum heim. Atakanleg
mynd sem gleymist ekki glatt.
Coburn sýnir að honum er ekkert
síður lagið að leika góðmenni sem
blundar undir hrjúfu yfirborði. Þeir
Peckinpah gerðu góða hluti saman
en myndin er vel mönnuð með
James Mason, Maximillian Schell
og David Warner.
BITE THE BULLET (‘75)
★★★'A
Önnur vanmetin og fáséð mynd,
stórvestri, skrifaður og honum leik-
stýrt af Richard Brooks. Sönn æv-
intýramynd um 600 mflna veðreiðar
í vesturálfu um aldamótin. Auk
Coburns fara gæðaleikarar með
hlutverk keppenda; Gene Hackman,
Ben Johnson, Ian Bannen, Candice
Bergen. Glæsileg fyrir augað, tekin
af Harry Stradling, persónurnar
skýrar og ólíkar, sagan litríkari og
dýpri en maður á að venjast í
spennumyndum.
Sæbjörn Valdimarsson
menntum, en allt kom fyrir ekki
- áhorfendur létu ekki sjá sig.
Myndin markaði tímamót í lífí
leikarans því við tók fjöldi væn-
legra mynda sem flestar áttu það
sameiginlegt að vera dýrar, með
úrvalsmannskap, lofa góðu en
kolfalla að lokum. íþessu sam-
bandi má nefnáWhat Did You Do
In the War, Daddy, (‘66), Dead
Heat on a Merry-Go-Round. (‘66),
vestrinn Waterhole 3, (‘67), var
reyndar ekki sem verstur, en það
voru allar þær fjórar næstu; Duf-
fy, (‘68), Candy, (‘68), The Last of
the Mobile Hot Shots, (‘69), og
Hard Contract, (‘69).
A þessum tímapunkti var ferill
Coburns í uppnámi, svo ekki sé
meira sagt. Hann álitinn nánast
óheillakráka í kvikmyndaborg-
inni. Hjálpin kom úr óvæntri átt.
Önnur kvikmyndahetja var far-
inn að skyggja á 007. Horaður og
ofursvalur Clint Eastwood í doll-
aravestrum Sergios Leone. Nú
var Eastwood snúinn til baka
sem stjarna og Leone sá Coburn
sem verðugan eftirmann hans.
Saman gerðu þeir íjórða dollara-
vestrann, A Fistful of
Dynamite/Duck You Sucker,
(‘71), sem gerist í Mexíkó. Agæt
skemmtun, með Rod Steiger, en
tími þessara mynda var að
líða undir lok.
Coburn lék í ein-
um fjórum spag-
hettivestrum til
viðbótar, engum
minnisstæðum.
Heima í
Hollywood fékk
Coburn tvö ágæt
hlutverk 1973, í
Pecinpahvestranum
Pat Garret and BiIIy
the Kid, og spennu-
myndinni góðu, The
Last ofSheiIa, sem gerð
var af Sydney Lumet. Þá
kom aðsóknarmyndin
Hard Times/Streetfíghter,
(‘75), og ferillinn hrokkinn í
gang að nýju. f kjölfarið
fylgdu nokkrar ágætar myndir;
vestrarnir Bite the Bullet, (‘75),
The Last Hard Men, (‘76), stríðs-
myndirnar Midway, (‘76) og The
Cross oflron, (‘77), sem óvænt
varð ein besta mynd hans fyrr
og síðar.
Síðan kom langur kafli þegar
hvorki gekk né rak hjá þessum
gustmikla leikara, oft plöguðum
af liðagigt. Coburn hefur reynd-
ar haft nóg að gera, leikið í um
30 myndum frá ‘77-’90, er hann
innbyrti að Iokum sómasamlegt
hlutverk í Schwarzenegger
myndinni Eraser. Síðan hefur
þessi hrjúfí sjarmör verið að
færa sig uppá skaftið á yfir-
standandi áratug, sem endar á
sjálfum Óskarsverðlaununum
fyrir kröftugan leik sem ill-
skeyttur faðir lögreglumannsins
Nicks Nolte í Affliction. Hreint
ekki sem verstur lokakafli sem
gerir það að verkum að við eig-
um örugglega eftir að sjá tals-
vert til Coburns á komandi ár-
um, næst í nýjustu Mel Gibson
myndinni Payback.
MYNDBÖND
Langloka
Hestahvíslarinn
(The Horse Whisperer)_
Drama
★★
Leikstjórn: Robert Redford. Aðal-
hlutverk: Robert Redford og Kristin
Scott Thomas. 164 mín. Bandarfsk.
Sam-myndbönd, mars 1999. Ekki við
hæfi ungra barna.
ÞESSI nýjasta mynd kvik-
myndagúrúsins Roberts Redford
er eins og stórt landslagsmálverk:
maður nennir
ekki að horfa á
það í þrjá
klukkutíma og
það kemur illa
út í sjónvarpi.
„The Horse
Whisperer" hef-
ur ýmislegt til
að bera, en það
eru smávægileg stemmningsatriði
sem hverfa í þunglamalegu flæð-
inu. Rómantískar hugmyndir um
sveitasælu og lækningamátt ær-
legra verka eru uppistaða boð-
skaparins, sem verður æði hávær
og beinskeyttur á köflum. Redford
er þekktur fyrir að hafa næmt
auga fyrir sérviskulegum, en hríf-
andi aðstæðum og sjarmerandi
sveitamennsku, sem „The Milagro
Beanfield War“ var gott dæmi um.
Hér vantar hinsvegar talsvert upp
á að flugi sé náð og mætti kenna
áberandi húmorsleysi þar um.
Hestar eru glæsilegar skepnur
sem alltaf er gaman að horfa á og
gerir það nokkuð fyrir myndina.
Eins er kunnugleg fegurð Mont-
ana-fylkis eftii-minnilegur rammi
utan um allt saman. Það vantar
bara allan kraft í söguna.
Guðmundur Asgeirsson
Enginn er
fullkominn
Skuggalegt atferli
(Disturbing Behavior)_______
II r o II v e k i a
★★★
Framleiðandi: Armyan Bernstein og
Jon Shestack. Leikstjóri: David Nutt-
er. Handrit: Scott Rosenberg. Kvik-
myndataka: John S. Bartley. Aðal-
hlutverk: James Marsden, Katie
Holmes og Nick Stahl. (90 mín.)
Bandarísk. Skífan, febrúar 1999.
Bönnuð börnum innan 16 ára.
FRÁ því að unglinga-hrollvekj-
an „Scream“ blés nýju lífi í annars
úr sér gengna kvikmyndagrein,
hefur fjöldi mis-
jafnra ungdóms-
hryllingsmynda
streymt inn á
markaðinn.
Skuggalegt at-
ferli er ein af fá-
um þeirra sem
hefur einhverju
við greinina að
bæta. Söguhugmyndin er góð og
útfærsla hennar nokkuð sterk. I
myndinni er t.d. unnið með hug-
myndir um betrunaraðferðir úr „A
Clockwork Orange“ og þær flétt-
aðar saman við skarpa gréiningu á
stéttaskiptingu skólalífsins, þar
sem fyrirmyndarnemandinn verð-
ur ógnvaldurinn. Ungur leikari,
Nick Stahl, sýnir ágætan leik í
hlutvei'ki Gavins, sem er eins kon-
ar leiðsögumaður um hið stétt-
skipta samfélag skólans. Þá kemur
myndin skemmtilega á óvart undir
lokin þegar fléttan er leidd til
lykta með tengingu við frægt æv-
intýraminni og þannig komist
snyrtilega hjá þeim miklu mála-
lengingum sem iðulega einkenna
endalok spennu- og hryllings-
mynda.
Heiða Jóhannsdóttir