Verkamaðurinn


Verkamaðurinn - 24.11.1968, Blaðsíða 13

Verkamaðurinn - 24.11.1968, Blaðsíða 13
FLETT BLÖÐUM aðar meðbrœðra sinna í ein- hverri mynd. En hvað sem hef- ur valdið því var enginn þess- háttar fagnaður á boðstólum hér í bœnum. Þó höfðu flestir bœjarbúar hugboð um, að merk isatburðar þessa mundi verða minnzt í kirkjunni og hugsuðu því margir til að mœta þar. Eg vildi ekki verða útundan í þetta skiptið og kom með þeim fyrstu í kirkjuna og hagrœddi mér sem bezt í sœtinu og hugsaði mér að láta mér líða betur núna en stundum hafði komið fyrir, þeg- ar ég hafði annaðhvort orðið að standa út við dyr eða sitja tvö- faldur úti undir ~súð á kirkju- loftinu. En mér varð ekki káx>- an úr því klœðinu í þetta sinn. Fólkið streymdi inn í kirkjuna og troðfyllti hana á lítilli stundu. Meðhjálpari og lögreglu þjónn tróðu niður í sœtin, þar til maður sat ofan á manni. Lausabekkir urðu þéttskipaðir og skrúðhúsið fullt." Já, þannig var ástandið 1. desember 1918. Þó menn hefðu viljað fagna fullveldinu var ekk- ert húsrúm til þess. Hagur bæjarins. í 6. tölublaðinu er haldið áfram að tala um atkvæSisrétt- inn. Þar er líka minnst á fjár- haginn: „Ekki var ástœða til að kveina og kvarta. Fróðlegt að fletta upp í ársreikningi Akur- eyrarkaupstaðar, sem gerður var við árslok 1916 og sjá þar, hvað þeir menn hafa rétt fyrir sér, sem halda að bœrinn sé á heljarþröminni. Allar eignir bæjarins eru taldar þar kr. 447.353.80, þar af eru skuldir 227.204.52. Skuldlaus eign kr. 220.149.28. Hér er þó sleppt ýmsum sjóðum, sem bœrinn á og hefur undir höndum og einnig Caroline Rest með sjóði." Og svo kemur jólablaSiS. ÞaS er ekki mikiS um jólaauglýsing- arnar. Þó er stórt uppboS laug- ardaginn þann 28. desember hjá Brauns-verzlun. Þa verSur selt ýmislegt merkilegt, einsog pen- ingaskápur úr stáli, stór spegill og lux-lampi, stólar járnrör, út- stillingarskápar og mikiS af bókum. Þar fæst einnig búSar- varningur, kvenkápur, nærföt, silkiblússur, glanskápur, sleifar og margt fleira. Langur gjald- frestur. Og kvartettinn Bragi syngur laugardaginn 28. þ. m. í Samkomusal bæjarins klukk- an níu. Eftirmæli ársins. Þeir virSast hafa samþykkt bæjarstjóra og kosningar fylgja í kjölfariS. ÞaS á aS kjósa alla bæjarstjórnina. LeiSarinn eða áramótahugleiðingin, sem nú er venjulega í fyrsta blaSi nýja ársins, er í síSasta blaSi hins gamla árs hér: Tímamót. Þar segir m. a.: „En þó vér íslendingar höf- um staðið utan við heimsófrið- inn, verður ekki annað sagt en að árið, sem nú er að kveðja, muni verða talið merkisár í sögu vorri á margan hátt. Á því höfum vér fengið heimsókn af einum þeim grimmasta vetri, er gist hefur land vort í seinni tíð. Aflaleysi fylgdi á eftir og ómuna grasbrestur um allt land. Eitt ill- rœmdasta eldfjallið tók að gjósa um haustnœtur, og var ekki ann- að sýnilegt um stund, en blóm- legustu héruð landsins lœgju undir eyðileggingu. Mannskœð landfarsótt spennti helgreipum um höfuðborg vora og gerðist líkleg að leggja undir sig allt landið, og þá mun stjórnmála- blaðsíðan í árbók vorri eigi er ekki hœgt að segja, að ekkert hafi verið gjört, er miði í fram- faraáttina. Verzlunafélag hefur byrjað á stórum framkvœmd- um, sem geta haft mikla þýðingu fyrir bœjarfélagið í framtíðinni. Bæjarstjórnin hefur ráðizt í framkvœmdir til að tryggja af- komu bœfarbúa. Verkalýðurinn hefur líka sýnt lit á að berjast gegn örðugleikunum, sem þessi stétt á sérlega við að stríða á þesswm tímum óárans og dýr- tíðar. Fá sjávarþorp landsins munu hafa fengið öllu tilfinn- anlegar að kenna á klakaklóm síðastliðins vetrar en Akureyri. Fjörðurinn lá undir ís frá því á öndverðum vetri og fram á vor og bannaði allar siglingar að og frá kaupstaðnum. Fiskiskipin misstu af vorvertíðinni af þess- um ástæðum og hafði það tilfinn anleg áhrif á atvinnu og drift. Síldveiði brást líka, og gengu flestir frá með skarðan hlut. Þó ber því ekki að gleyma, að sjór- inn hefur bætt þetta að nokkru. Góður fiskafli hefur verið hér á firðinum það sem af er þessum vetri, og höfum vér ekki átt slíku láni að fagna í fulla tvo tugi ára. Astœður fjbldans munu því við þessi áramót vera fram- ar öllum vonum, og nú undir áramótin hefur bæjarfélagið lagt grundvöll að mikilvœgum breyt- ingum á stjórn bœjarmálanna." Gannla klrkjQn á Akwreyrc þykja ómerk. íslenzka ríkið bœttist við ríkjatölu álfu vorrar hinn fyrsta dag síðasta mánað- ar ársins. Vér endum árið sem fullvalda þjóð.------------- Ekki verður það sagt að árið 1918 hafi verið sérlega við- burðaríkt hjá okkur Akureyr- ingum. „Fáar betri friðarstöðv- ar finnast undir skýjastól," sagði skáldið um Akureyrarbæ fyrir nokkru síðan, og enn meg- um vér teljast friðsemdarfólk. Oss hefur og harla lítt miðað áfram á braut atorku og fram- kvœmda. Margir munu kenna stríðinu þar um, en hitt mun og hafa miklu um ráðið, að vér er- um vœrukœrir úr hófi fram. Þó á.einum stað í greininni: „Ekki vil ég óska Akureyrarkaupstað, að bœjarstjórnin verði alskipuð þeim mönnum, sem þurfa á bœj- arstjóra að halda til að hugsa fyrir bœjarstjórnina, eins og einn rœðuskörungurinn komst að orði, því þeir menn, sem ekki geta hugsað sér neitt sjálf- ir, eru að mínu áliti gersamlega . ¦ '¦¦.¦¦.¦¦¦ Sr. Marrhías Jochumsson klepptækir og geta ekki í bœjar- stjórn setið."' Erlingur er ekki á sama máli, og hann átti eftir aS brýna penn- ann betur. En blaSinu lýkur svo meS hvöt, Steindór SigurSsson, hinn 18 ára prentnemi, er enn á ferS: „Sýnum enn aS erum Islend- ingar". • ÞaS er því ekki svo dapurt þrátt fyrir allt. BlaSiS hefur nú kom- ið út sjö sinnum. ÞaS hefur ver- iS mjög hógvært. Þó mun því ekki hafa veriS fagnaS af yfir- stéttum Akureyrar. ÞaS hefur veriS hógvært, en í 7. tölublaSinu, síSasta tölublaSi fyrsta ársins, kemur fram nýr penni, Erlingur FriSjónsson. Grein hans heitir: Sá klepptæki. Upphaf hennar er á þessa leiS: „Herra lögfrœðingur Júlíus Hafstein ritar langt mál í 51. tölublað íslendings þ. á. út af borgarafundi þeim, sem haldinn var 16. þ. m. um bœjarstjórn- ina. Falla orð hans m. a. þannig 1919 AnnaS starfsár er hafiS, 1919. ÞaS hefur einhvern veginn komizt inn í prentaSar heimild- ir, aS VerkamaSurinn sé stofn- aSur áriS 1919. Þetta er ekki rétt, en kann hinsvegar að stafa af því, að árið 1919 fer verka- mannafélagið að styrkja útgáfu blaðsins. Það var samþykkt á fundi í verkamannafélaginu 12. janúar að kjósa þriggja manna nefnd til að athuga, hvort hægt væri að halda blaðinu áfram. Finnur Jónsson, síðar alþingis- maður, flutti tillöguna, og fund- urinn samþykkti að kjósa fimm manna nefnd til að athuga um fjárhagslega afkomu blaðsins, og þeir voru kosnir: Finnur Jónsson, Björn Ásgeirsson, Garð ar Arngrímsson, Erlingur Frið- Jónsson og Sveinn Sigurjónsson. Nefndin bar síðan fram til- lögu á aðalfundi verkamannafé- lagsins 26. janúar, að félagið styrkti Verkamanninn með 350 krónum það ár, „ef útgefendur sjái um, að blaðið komi út viku- lega til nœsta nýárs og kosti það ekki yfir 4 krónur í áskrift og 10 aura í lausasölu". Og tillag- an hlaut einróma samþykki. Það kom í Ijós árið eftir, að þetta hafði nægt. Verkamaður- inn hafði boriS sig, og félagiS hélt áfram næstu árin aS styrkja útgáfu blaðsins meS fjárupp- hæSum, allt aS 500 krónur á ári. Fyrsta blaSiS 1919 byrjar á því, aS Erlingur FriSjónsson spjallar viS Ragnar Ólafsson, sem þá er í bæjarstjórninni. Honum þykir hart, aS bærinn þurfi aS kaupa vegarstæSi um Oddeyrina af prívatmanni, og honum þykir bæjarfulltrúinn nokkuS sérgóSur í bæjarstjórn- inni. Þeir voru ódeigir bræS- urnir frá Sandi og penni þeirra var skarpur á þessum árum, skapiS mikiS og áhuginn fyrir velferS vinnandi fólks hiS sama. Des'Ir um kaupið. Verkamenn virSast hafa hækk aS kauptaxta sinn, því aS hér segir frá átökum: „Höfnersverzl un og kauplágmarkið. í byrjun desembermánaðar kom saltskip frá Spáni til Höfnersverzlunar- innar hér í bœnum. Skipinu var siglt í strand á Leirunni að nóttu til, en náðist brátt út aftur. Þeg- ar byrja átti að afferma skipið, komu nokkrir menn, sem vilyrði höfðu fengið um vinnu, niður á bryggjuna. Þá lýsti verkstjórinn yfir því, að kaupið við vinnu þessa vœru 75 aurar en ekki 90 aurar á tímann eins og lágmarks kauptaxti verkamannafélagsins ákveður um skipavinnu. Fléstir verkamennirnir voru góðir dreng ir og vildu hvorki svíkja sjálfa sig né félagsbrœður sína með því að hjálpa Höfnersverzlun til að setja niður kaupið. Þeir kváðust ekki vilja vinna fyrir þetta kaup og fóru hver heim til sín. Þó urðu sex félagsmenn og tveir utanfélagsmenn eftir, auk, ökumanna. Þessir menn voru\ allir aðvaraðir af stjórn verka- mannafélagsins, og hœtti einn þeirra að vinna eftir tvo daga. Hinir, sem munu vera bundnir verzluninni á einn eða annan hátt héldu áfram vinnunni, auk ökumanna og nokkurra ungl- inga, sem ekki teljast enn verk- fœrir menn."------------- ÞaS er haldiS áfram aS rök- ræSa vegna þessa máls. KaupiS mun ekki vera of hátt. Og í næsta blaSi kemur frétt úr höfuSstaSrium: ,Samkomulag fengið um kaup verkamanna. Dagkaup 90 aurar um klukku- stund, í eftirvinnu 1.15, og gerð- ardómur sker úr kaupdeilum nœstu tvö árin." I þessu blaSi kemur fram nýr maSur á ritvöllinn. Drauma- grímur. Hann virðist muni geta orðið álitlegur. Það er haldið áfram að tala við hann Ragnar Olafsson hinn 16. janúar, og þá kemur stórauglýsing frá bæjar- fógetanum, Páli Einarssyni: „Bœjarstjórnarkosning Samkvœmt lögum 14. nóvem- ber 1917 og nýstaðfestum lög- um um breyting á þeim á að kjósa nýja bœjarstfórn, er skip- uð verður 11 bœjarfulltrúum. Kjörstjórn bœjarins hefur ákveð Framhald á bls. 17. Verkamaðurinn 50 ára 15
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61

x

Verkamaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Verkamaðurinn
https://timarit.is/publication/215

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.