Verkamaðurinn


Verkamaðurinn - 24.11.1968, Blaðsíða 19

Verkamaðurinn - 24.11.1968, Blaðsíða 19
FLETT BLÖÐUM þeir óhjákvœmilega verða að kaupa vinnu af, án þess að vinnuseljendur hafi þar nokkuð atkvæði um.--------" Urræðið. „Oflugur félagsskap skapur myndi geta bjargað ykk- ur. Myndið hann og styðjið." 3. janúar er skrifað: „Mikil gœðablóð eru þeir útgerðar- menn okkar hérna á Akureyri. Mér hefur verið sagt, að þeir œtli að gefa okkur hásetum helm ing af fiskafla skipa sinna á kom andi vori, gefa okkur helming- inn blátt áfram, því hvað ætli okkur dragi um það, þó að við eigum að fœða okkur sjálfir, borga helming af beitu, olíu og salti, eða með öðrum orðum að gera skipin út að hálfu leyti á móti þeim. Um eldiviðinn er ekki talað, en mér finnst sjálf- sagt, að við leggjum hann til líka. Pað er ekki nema eðlilegt að við sjóðum okkar eigin mat við eldivið frá sjálfum okkur, þar sem það líka gœti verið trýgging fyrir því, að einhver eldiviður vœri til í skipunum að sjóða við. Eg -gœti vel vitað það fyrir blessaða kokkana okkar, að þeir þyrftu ekki að vera í öðr um eins vandrœðum og síðast- liðið vor. Okkar skaði verður a. m. k. ekki meiri en síðastliðið vor, þegar þeir gáfu okkur 25 aura fyrir pundið af fullsöltuðum fiski en fengu 3iy% til 35 aura fyrir pundið, hafi það annars ekki verið meira." 31. maí er farið að tala við síldarsj ómennina, og þykja ekki álitleg kjörin, sem þeim eru boð in. Þar segir: „Eins og kunnugt er hefur verkakaup við dag- launavinnu hœkkað um 1/6 frá 1. júní að telja. Einnig hafa út- gerðarmenn og bœndur boðið sœmilegt kaup við landvinnu, bœði konum og körlum, en hvaða kjör standa sjómönnum til boða við síldveiðar á nœsta sumri? Utgerðarmenn hafa orð- ið: Við megum borga 210 krón- ur á mánuði, 5 aura premíu af hverri tunnu síldar, 100 krónur á mánuði og 10 aura premíu af tunnu eða þá ef menn vilja 22 aura af hverri tunnu, sjómenn leggja sér til fæði sjálfir. í hinum nýauglýsta kaup- taxta verkamanna er lágmark mánaðarkaups 230 krónur sé um skemmri tíma að rœða en tvo mánuði. Fyrir minna en þetta mega þeir ekki vinna á neinum tíma árs, og það verða menn að læra að skilja, að þetta er lágmark fyrir alla þá verka- menn, sem í félagsskapnum eru og verkfœrir kallast. Taxti út- gerðarmanna aftur á móti er hámark." Það er rætt um, hve ótrygg þessi premía sé, en „máski menn haldi, að 5 aurarnir geri feikna upphœð. Lítum á aflaskýrslur mótorskipanna þrjú síðastliðin ár. Þar verður meðaltal ca 800 tunnur. Haldið þið það sé ekki álitleg uppbót, piltar, 20 krónur á mánuði, þegar aukavinna í landi er borguð með allt að 1.50 á klukkustund. En menn eiga kost á að velja um, geta fengið 22 aura á tunnu, og það er girnilegt. En reynsla undan- farinna ára hefur þegar sýnt, að það er engin meining í því fyrir sjómenti að ráða sig fyrir tóma premíu á norðlenzku mótorskip- in, þó nokkur þeirra hafi allgóð skilyrði til að fiska, þá eru hin miklu fleiri, sem hafa það ekki. Og hvernig geta menn œtlast til þess að sjómennirnir eyði sumr- um án þess að hafa einhverja tryggingu fyrir því að hafa eitt- hvað í aðra hönd. En hvað mœtti þá telja við- unanlegt kaup yfir síldveiðitím- ann: 300 krónur á mánuði og frítt fæði, eða 200 krónur á mánuði og 10 aura af tunnu og frítt fœði mœtti kalla sœmilega borgun. En ég býst við, að mörgum kunni að þykja boginn spenntur nokkuð hátt." Þá hafa danskir sjómenn stað ið í verkföllum, þegar kemur fram í ágúst og fengið veruleg- ar kjarabætur og launahækkan- ir. Og Verkamaðurinn hefur fylgzt með því. Það segir um dönsku verkföllin: „Af þessum kaupkröfum fengu dönsku verka mennirnir þessu framgengt. 1) Kaupið fyrir háseta var hœkkað úr 175 krónum upp í 270 krón- ur á mánuði. Vinnutími er nú á öllum dbnskum skipum 8 stund- ir. Ef lengur þarf að vinna, er það eftirvinna, sem borguð er með 1.25 um tímann fyrir klukk an 9 að kvöldi, en 1,80 um tím- ann eftir það. Þetta mun nú eiga frekar við fragtskip en fiski- skip." Fumvarp ril vökulaga. Frá Alþingi berast athuga- verðar fréttir. Athugaverðar að- farir heitir greinin, 11. sept. 1919: „Eins og skýrt var frá í blaðinu hér fyrir skammu, fettdi Neðri deild Alþingis lagafrum- varp, sem 1. þingm. Reykjavík- ur, Jörundur Brynjólfsson, bar fram, er veitti hásetum á íslenzk- um togurum rétt til átta stunda hvíldar á hverjum sólarhring, er togararnir eru að veiðum. Voru 8 deíldarmenn með frumvarp- inu, en 14 í móti. Hefur þetta mál verið talsvert rœtt í íslenzk- um blöðum og hefur sinn veg sýnzt hverjum, þó svo virðist, sem flestir œttu að vera sam- mála um það, að ekki bæri að ofbjóða vinnuþoli manna, hvort sem fyeir eru hásetar á togurum eða stunda aðra vinnu." Þessi afgreiðsla mála er for- dæmd. Síðan eru taldir upp þeir þingmenn, sem voru rneð frum- varpinu: „Hákon í Haga, Jón Magnússon forsœtisráðherra, Jörundur Brynjólfsson, Pétur Þórðarson, Sveinn Olafsson, Þorleifur Jónsson, Þorsteinn M. Jónsson. Einnig greiddi Bjarni frá Vogi atkvœði með frumvarpinu, en hafði þó talað eindregið á móti því. Verður sá framkoma að teljast afar lík Mjólkurverðið. Málefni bænda og verkamanna fara mikið saman á þessum tíma. Bændur krefjast hækkunar á mjólk og kjöti, en mjólkur- framleiðsla nokkur er í bænum og munu bændur hafa reynt að ná samvinnu við eigendur um hækkun mjólkur almennt. Stend ur 25. september: „Mun það œtlun þessara manna að koma mjólkinni upp í 75 aura líter- inn. Hvaða knýjandi nauðsyn rekur til þessarar Iiœkkunar verður ekki séð í fljótu bragði. Heyskapur hefur orðið sœmileg ur hér um slóðir í sumar, og hey því ekki dýrari en síðastliðið ár. Bændur selja ekki mjólk til bæj- arins nema það, sem þeir hafa framyfir það, sem þeir þurfa til heimanotkunar. að þekkjum við í 38 ór var Verkamaðurinn settur og prcntaður i Prentverki Odds Björns- sonar á Akureyri. Lengstan hluta þess tíma annaðist Þorkell Ottesen setninguna að mestu og réði löngum miklu um niðurröðun efnis og útlif blaðsins. Og það segir olla sögu um hug hans til Verkamannsins, að hann nefndi hann ætið „Blaðið," þótt hann nefndi önnur blöð alltof skírnar- nöfnum. Bjarna." Þannig lauk þessu máli á þingi. Merkisberar auð- valdsins báru sigur úr býtum í þetta sinn. Þegar kemur fram í septem- ber er skrifað til athugunar: „Síldarútgerðin er úti. Fólkið streymir heim úr verunum fyr en vanlega er. Sumt með meðalsum arkaup, sumir sjómennirnir með nœr því tóma vasa. Dýrtíðin vex þrátt fyrir friðinn, óhindraðar siglingar og frjálsa verzlun á flestum vörutegundum. Haust- vinna verður með minnsta móti." „Hvað á að gera", er spurt seinna, „það er spurning, sem margur mun glíma við að svara á viðeigandi hátt". bezt bæjarbúar og höfum þrá- sinnis orðið að sætta okkur við að sitja uppi mjólkurlausir, máski á miðjum samningstíma og fyrirvaralaust." Síðar er minnzt á, að kjöt- vörur séu það dýrar, að verka- menn geti ekki keypt þær, og það þykir hart að fá þá ekki heldur neytt mjólkurinnar. Norkun bifreiða. Og það er komin bifreiðatíð, og það hafa verið sett lög um notkun bifreiða: „Af því að almenningi mun ekki kunnugt um það, hvernig ber að haga sér gagnvart bif- reiðum, þegar þœr eru á ferð og nýskeð hefur slys hlotizt af að hestur fœldist, er bifreið fór framhjá honum, leyfir Verka- maðurinn sér að birta hér nokkrar greinar úr lögum um bifreiðar, þœr er almenning varðar mestu: 6. grein: Okuhraðann skal ávallt tempra svo, að komizt verði hjá slysum og ekki sé trufluð umferðin. í kaupstöð- um, kauptúnum og álíka þétt- býli má ökuhraðinn aldrei vera meiri en 15 kílómetrar á klukkustund, nema stjórnarráð- ið hafi leyft meiri ökuhraða eftir tillögum hlutaðeigandi bœjar- eða sveitarstjórnar. Ut- an þessara staða má hraðinn vera meiri, ef nœg útsýn er yfir veginn og ökumaðurinn samt sem áður getur fullnœgt öllum skyldum sínum, þó aldrei meiri en 35 kílómetrar á klukkustund. I dimmu má hraðinn aldrei vera meiri en 15 kílómetrar á klukku- stund. Þar sem ökumaður sér eigi langt fram á veginn, í kröppum beygjum við vegamót eða gatna mót þar sem vegurinn er steyptur og þar sem mikil umferð er, má ekki aka hraðar en svo, að stöðva megi vagninn þegar í stað. Sé for á veginum skal aka svo gætilega, að ekki slettist á aðra vegfarendur. Ef bifreið mœtir vegfarend- um skal hún halda sig vinstra megin á veginum. Bifreiðin skal þegar nema staðar, ef sá, er hún mœtir, gefur merki eða öku- maður sér að hestur hrœðist eða verður órór. I 8. grein er tekið fram, að ökumaður skuli gefa merki með horni sínu í tæka tíð, þegar hœtt er við árekstri. Og í 14. grein: Eigandi bif- reiðar ber ábyrgð á henni og er skaðabótaskyldur samkvœmt 13. grein. Noti maður bifreið ann- ars manns í heimildarleysi, fœr- ist skaðabótaskylda eigandans yfir á notandann." Við upphaf annars starfsárs blaðsins í nóvember 1919 stend- ur til að kjósa þingmenn fyrir kjördæmið. Blaðinu lýzt miður vel á Björn Líndal og Sigurð Einarsson dýralækni, hallast fremur að Magnúsi Kristjáns- syni og Einari á Eyrarlandi og Stefáni í Fagraskógi. Við höfum nú farið yfir fyrsta starfsár þessa blaðs, reynt að bregða upp myndum af kjör- um stéttanna og svip samtíðar- innar. Þessi fletting hefur tekið alllangan tíma, og þar sem all- ir hinir árgangarnir bíða óhreyfðir, verðum við að fara hraðar yfir sögu í framtíðinni, enda eru breytingar á kjörum fólks ekki svo ýkjamiklar fram- undan. Rafveira ó Húsavík. Árgangnum 1919 er að ljúka. Við skulum aðeins líta á viðtal. „Rafveita Húsavíkur. Nú á Framhald á bls. 23. Verkamaðurinn 50 óra — 21 i. ^
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61

x

Verkamaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Verkamaðurinn
https://timarit.is/publication/215

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.