Verkamaðurinn


Verkamaðurinn - 24.11.1968, Blaðsíða 23

Verkamaðurinn - 24.11.1968, Blaðsíða 23
FLETT BLÖÐUM Þrælsleg einokunarsaga. Þá hefur einnig komið til átaka út af grein, sem Halldór Frið- jónsson hafði skrifað um Höfn- ersverzlun hér í bæ, og þar sem segir frá dómi er byrjað að tala um Höfnersverzlun, hvort hún muni eiga þrælsleg- ustu einokunarsögu að baki, sem land og þjóð þekki, og hvort það sé ærumeiðandi að vera bendlaður við kosninga- skrif auðvaldsblaðanna fyrir síðustu kosningar. Það er kveðinn upp dómur gegn Halldóri. Hallgrímur Dav- íðsson er mótaðilinn, sá sem stefnir fyrir hönd Höfners, og dómurinn hljóðar upp á það, að framangreind saknæm ummæli skuli vera dauð og ómerk. Stefndi, Halldór Friðjónsson, greiði 70 króna sekt í ríkissjóð eða sæti einföldu fangelsi í 16 daga, ef sektin eigi greiðist inn- an ákveðins tíma, svo greiði hann og stefnandanum, Hall- grími Davíðssyni verzlunar- stjóra, Akureyri, 60 krónur í málskostnað. Dóminum skuli fullnægt innan 15 daga. Stein- grímur Jónsson, sem kveður upp dóminn. En þetta mál veldur náttúr- lega miklum hita og hörðum blaðadeilum. En það er gert fleira en kjósa og sækja til saka. Símaskákkeppni hefur farið fram milli Skákfélags Akureyr- ar og Taflfélags Reykjavíkur um áramótin. Teflt var á 11 borðum, og stórsigur Akureyr- inga, hvorki meira né minna en 7% gegn 3%. Þeir höfðu sér til ánægju skáld viðstödd þessa keppni og voru vísurnar sim- aðar á milli og höfðu Norðlend- ingar 21 vísu á móti 12. Loka- vísa Norðlendings er svo: „Allra skap er orðið rótt. Uti er þessi slagur. Þbkkum ykkur þessa nótt. Það er kominn dagur." Karl Marx. 7. febrúar 1925 hefst grein: Hvað vilja jafnaðarmenn. Það er L, sem skrifar þessa grein. Hann notar sem mottó þessar setningar eftir Bernhard Shaw: Hver sá, sem ekki verður jafn- aðarmaður við að kynna sér stjórnmál, hann er fífl. Og nefndir eru þarna nokkr- ir menn, sem maður hefur heyrt einstaka sinnum minnzt á síð- an, svo sem eins og hagfræðing- urinn Karl Marx, sem „lagði vísindalegan grundvöll undir kenningar jafnaðarmanna". Hann og félagi hans og vinur, Friðrik Engels, sömdu margar ritgerðir og bækur um jafnað- arstefnuna, og skulu sérstaklega nefnd Kommúnistaávarpið og Das Kapital. Flestar síðari rann- sóknir hafa notað rit það sem heimildarrit. Ríkislögregla. Þá kemur enn mál, sem á eft- ir að skipa nokkuð mikið rúm í árganginum. Það er um örygg- islögreglu. Forsætisráðherra leggur fyrir Alþingi tillögur um stofnun ríkislögreglu á íslandi. Þeir eru ekki í vafa um, til hvers á að nota ríkislögreglu. Það á að verða tæki hvítliðanna gegn hinum rauða almúga lands ins. Þeir nefna þetta annað slag- ið íslenzkan her, og þykir lítil fremd að, sem von er. Það er talað um, að fastaher stórveld- anna sé á friðartímum notaður til að berja á verkalýðnum, þeg- ar sulturinn og kúgun yfirstétt- anna rekur hann til að krefjast réttar síns. íhaldsstjórnin ís- lenzka vill líka fá sér slíkan fastaher tiT að grípa til, þegar tífaldir skattar, atvimiuleysið, sem íhaldið skapar, og takmarka laus fjárgræðgi atvinnurekend- anna hafa leitt hungurvofuna inn í hýbýli verkalýðsins, því þá má búast við, að þolinmæði hans þrjóti. Skjaldborg byggð. Þess er getið, að templarar ætli og Ungmennafélag Akur- eyrar að byggja á næsta sumri hús, myndarlegt. Húsið á að standa undir brekkunni norðan við Sjónarhæð og verða 16 metra langt og 9 metra breitt, tvær hæðir ofan á kjallara. Á efstu hæð verður sanikomusalur félaganná og biðstofa, á mið- hæðinni íbúð og veitingastofa, í kjallaranum vinnustofur UMFA, baðherbergi, þvottahús, geymsla og fleira. Einar Jó- hannsson byggingameistari bygg ir húsið fyrir ákvæðisverð. Það er talin full þörf fyrir þetta. Húsið myndi síðar hafa verið kallað Skjaldborg. Það er fleira um að vera í 'menningunni. Hér er getið bók- ar. Hún mun nú hafa komið fyr- ir áramótin. „Bréf til Láru er merkilegasta bókin, sem út hef- ur komið á þessu ári. Enginn fœr betur en hbfundur lýst því, hverju menn kynnast við lestur bréfsins, en það er ritlist snill- ingsins, skemmtun frœðimanns- ins, hugarflug skáldsins, vizka vitringsins, dulspeki draumhug- ans, hrollur hins hugsjúka, við- sýni vegfarandans, elska hins málsnjalla manns, hlátur humor- istans, bituryrði háðfuglsins, hnittni hermikrákunnar, sýnir hugsjónamannsins, stormhugi stjórnmálamannsins o. s. frv. o. s. frv." „Þeir, sem lesið hafa bréfið, geta borið um það, að hér er ekki of ríkt að orði kveðið. Fyrsta útgáfa er þegar uppseld, en bréfið verður gefið út í ann- arri útgáfu. Bókhlöðuverð er 6 krónur. Allir verða að lesa bréf til Láru." Erlingur deilir við Holdö. Erlingur heldur áfram að tala við Benedikt Guðjónsson út af Krossanesverksmiðjunni, segir að bóndi þar í hreppi „sagði mér að það ár, sem Krossanes- verksmiðjan er látin greiða skatt til ríkisins af 125 þúsund króna tekjum, hafi sér verið gert að greiða krónur 50 í útsvar til sveitar af 300 króna tekjum af búi sínu. Það er sennilega gott bú í Glœsibœjarhreppi, sem gef- ur af sér 300 krónu skattskyldar tekjur. Bóndinn verður að greiða 1/6 part af sínum tekj- um í sveitarútsvar, en Krossa- nesverksmiðjan sleppur með að greiða tœpan 1/12 part af tekj- um sínum. Er jafnvel hreppstjór inn sjálfur búinn að viðurkenna, að þœr hafi verið of lágt áætl- aðar." Og telur Erlingur ehga ástæðu til að hlífa útlendum stórgróða- fyrirtækjum til þess að láta það bitna á fátækri bændastétt, og nú segir Verkamaðurinn að Krossanesmálið sé komið á dag- skrá úti í Noregi, sé farið að skrifa um það í norsk blöð og þeir telji sér af því lítinn sóma. En Holdö fór einnig á stúfana og varði framkomu sína í þessu máli, lét hann svo umtalað, að árásir þær, sem gerðar hefðu verið hér heima á hann persónu lega og verksmiðjuna í Krossa- nesi væru ástæðulausar, og sann aði það bezt mál hans, að ís- lenzk yfirvöld hefðu ekki að- hafzt í málinu. Er svo mælt, að herra Holdö hafi gert ráðstaf- anir til að fá árásunum eða rétt- ara sagt ummælum íslenzkra blaða hnekkt. Nú er ekki Verkamaðurinn ánægður með framkomu ís- lenzku ríkisstjórnarinnar í þessu máli. Það virðist hafa verið einhver samhugur með svínaríinu, eins og stundum kannski síðar. Þó eru ekki allir samsekir, því að Krossanesmál- ið kemur fyrir á Alþingi. Þá er það Tryggvi Þórhallsson, sem ber fram tillögu í Neðri deild þess efnis, að þingið skoraði á stjórnina að skipa nefnd til að rannsaka Krossanesmálið. Var tillagan til umræðu á föstudag og laugardag. Tryggvi Þorhalls- son flutti hógværa framsögu- ræðu, taldi málið orðið þannig vaxið, að hið sanna yrði að koma fram. Magnús Guðmundsson lagðist strax fast á móti, skýrði málið frá sjónarhóli stj órnarinnar og kvað hana ekki geta þolað rann- sóknarnefnd. Krossanesmálið er af þessu orðið ærið söguríkt og sýnir í átakanlegri mynd, hvernig auð- valdsréttarfarið í landinu er. I bæjarfréttum er þess getið, að aðalfundur Kaupfélags Ey- firðinga var haldinn 16. og 17. þ. m. „Reikningar félagsins sýndu, að hagur félagsins hafði stórbatnað á árinu. Skuldir höfðu minnkað tiUölulega mik- ið og framtíðarhorfur félagsins svo góðar, að aðeins einu sinni fyrr í sögu þess hafa þœr verið jafngóðar. Von, að auðvalds- blbð landsins segi að öll kaup- félbg landsins séu að fara á hausinn og dragi almenning með sér í fallinu." „íslenzk olþýðo." Eins og áður var sagt, er nýr maður koníinn á stúfana, að nafni Einar Olgeirsson. Hann skrifar um menningu og mann- úð og íslenzka afturhaldið: „Afturhaldið íslenzka treyst- ir mikið á dáðleysi íslenzkrar al- þýðu." Gaman að sjá, að Eihar hefur snemma notað orðin „ís- lenzk alþýða", og þó nokkrum sinnum endurtekið. Stúkustarfsemi virðist hafa verið mikil á þessum árum, og blaðið styður þær af heilum hug, birtir stöðugt fréttir og til- kynningar um fundi, enda virð- ist ekki hafa veitt af, þrátt fyrir áfengisbann, því að skip hafa sézt við landið, sem þykja grun- samleg. „Nordland, sem var hér fyrir skbmmu, var raunar stað- ið að sblu áfengis, brytinn var dœmdur og átti þó eftir 250 flöskur af áfengum vínum og 350 flbskur af áfengu bli." Og þessvegna fylgir fyllirí mörgum skipum hér við land, eins og flóðbylgjan tunglinu. Og Jón Þorláksson er farinn að skrifa um lággengið. Og Magnús Jónsson bókbindari seg ist vera á ferð um bæinn með bókina séra Gunnars Benedikts- sonar Niður hjarnið og bjóði betri kjör en aðrir í bæ og sveit. „Verzlið við gamla Manga." Spánarvín. Og nú kemur mál, sem á eft- ir að skipa mikið rúm í íslenzk- um blöðum. Það er hinn frægi Spánarsamningur: „Auglýsing um verzlunar- samning milli konungsríkisins íslands og konungsríkisins Spánar. Stjórnir íslands og Spánar hafa 23. júlí 1923 gert Framhald á bls. 27. Nú er hætt aS mæla sildina i málum, sviknum, eða ekki sviknum. Þess i stað er hún vegin eins og onnor sjávarafli. Einnig er hætt ao aka henni í verksmiðjuna í þungum járnkerrum. Nú er það vélaaflið, sem notað er. Myndin er frá sildarlöndun í Krossanesi á síðari arum. Verksmiðjan er orðin eign Akureyrarbæjar, en Holdö og allt hans lið horfið af sviðinu. Verkamaðurinn 50 óra — 25
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61

x

Verkamaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Verkamaðurinn
https://timarit.is/publication/215

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.