Dagblaðið Vísir - DV - 17.04.1986, Blaðsíða 34

Dagblaðið Vísir - DV - 17.04.1986, Blaðsíða 34
34 DV. FIMMTUDAGUR 17: ÁPRÍL 1986. Dægradvöl Dægradvöl Dægradvol Dægradvol Handfestan gaf sig en hnetan í berginu héit - og Hermann Valsson slapp ómeiddur úr nokkurra mannhæða falli „Já, þarna losnaði handfestan, sem ég hélt að væri sæmilega traust, en ég var nýbúinn að koma hnetu fyrir í sprungu og hún hélt eins og til var ætlast," sagði Hermann Valsson, fiallaklifrari og félagi i Alpaklúbbn- um, þegar hann hafði fast land undir fótum eftir nokkurra mannhæða fall úr kletti í Jósepsdal. „Menn leika sér auðvitað ekki að þvi að hrapa svona. Samt tryggir útbúnaðurinn, sem við erum með, nokkuð vel að við sleppum ólemstr- aðir þótt eitthvað beri út af," heldur Hermann áfram þegar hann er búinn að jafna sig. „Ég er líka þónokkuð hrifinn af þessari hnetu þinni, Hösk- uldur," bætir hann við og beinir orðum sínum til félaga síns. Góðar hnetur en óætar Hneturnar eru eitt af því fjölmarga sem fjallamenn hafa með í farteskinu þegar klifur í klettum er á dag- skránni. Fljótt á litið eru þetta afskaplega vesaldarleg og ótraust- vekjandi verkfæri. Hnetan, sem varð Hermanni til bjargar, er ekki nema tveggja til þriggja sentímetra langur járnbútur, festur við bandspotta. Fæstir vildu trúlega eiga líf sitt und- ir svo lítilfjörlegum hlut. Klifrarar renna hnetunum í sprungur, sem verða á vegi þeirra í klettunum, og festa við þær kaðalinn sem ávallt er með í fór. Félaginn sér síðan um að tryggja festu á öruggum stað. I raunverulegt klifur fara menn sjaldan einir. Þó eru til þeir menn sem kjósa það heldur. Þá tryggja þeir fyrst örugga festu á jafnsléttu og láta hana koma í staðinn fyrir aðstoðarmann. Verði þeim sem í berginu er það á að missa hand- eða fótfestu þá fellur hann ekki lengra niður en sem svar- ar því sem hann var kominn upp fyrir hnetuna - það er að segja ef hnetan heldur. En það er af Hermanni að segja að hann klifraði aftur upp í bergið - enda hættur við að fara upp á þess- um stað vegna þess að bergið slútti of mikið fram yfir sig - og kallaði síðan til okkar sem stóðum á jafn- sléttu með hjartað í buxunum: „Ef ég hrapa núna þá er það bara far vel frans!" Hann hrapaði ekki og við héldum áfram upp á við. Aðallega fyrir sálarlífið Á næstu syllu er tími til að ræða um lofthræðslu. Hermann viður- kennir að lofthræðslan herji oft á klifrara. Við sjáum ekki ástæðu til að rengja það. „Það fer að segja til sín á sálarlíf- inu þegar langt er síðan festu var síðast komið fyrir í berginu," segir Hermann og lætur sig engu skipta þótt síðasta festa hafi reynst haldgóð fyrir fleira en sálarlífið. „Staðreynd- in er að menn róast við að víta af einhverri festu, jafhvel þótt hún sé léleg." Á þessum árstíma er klettaklifur talið varasamt. Nú er frost að fara úr jörðu og þá losnar um grjót sem vetrargaddurinn hefur sprengt úr berginu. Það er þó ekki fyrr en þiðn- að hefur að fullu sem kemur í ljós hvaða nibbur eru lausar og hverjar fastar. Þannig var með steininn góða sem Hermann festi hönd á. Við átak- ið brotnaði hann frá berginu og skoppaði niður klettinn á eftir Her- Vanir menn heyra það á grjótinu hvort það er fast eða ekki. I lausu grjóti kveður við holur hljómur þeg- ar bankað er á það með hendi. Þegar bergið er ekki að fullu þiðnað getur klakinn þó blekkt menn og veilan í berginu lætur ekki í sér heyra þótt barið sé á. Oft verður líka að notast við „sæmilega fasta steina" til að hefja sig upp á og treysta því að þeir haldi á úrslitastundu. Stundum er hægt að þrýsta steininum niður í farið sitt og láta þá festu duga. Er steinninn laus? í fjallaklifrinu er sjaldan að finna skólabókardæmi um aðstæður. Það eru oftast undantekningarnar sem fjallamenn verða að glíma við. Því verður að taka áhættu og meta á Og svo sagði skáldið að eiginlega væri ekkert bratt, aðeins mismunandi flatt! augabragði hvort þessi eða hin fest- an sé nægilega góð. Þetta er eitt af því sem gerir fiallaklifur spennandi. Klifrarinn verður að læra að bregð- ast rétt við aðstæðum sem hann hefur ekki kynnst áður. Ef aðstæður eru rangt metnar getur háskinn tek- ið við. Fjallamenn eru sammála um að aðstæður til klettaklifurs séu ekki ákjósanlegar hér á landi. Að visu er nóg til af klettunum en bergið í þeim flestum er óhentugt til klifurs. Yfir- leitt er það of laust í sér. Aðstæður til ísklifurs eru sýnu betri en þær eru leiðinlega forgengi- legar. Á góðu vori er borin von að finna nothæfan ísvegg nema þá í hæstu fjöllum. Nær byggð eru klett- arnir auðir og því ráðlegast að geyma ísaxirnar og mannbroddana heima til næsta vetrar. Móbergið leiðinlegt Þeir félagar, Hermann og Hösk- uldur, völdu sér móbergsdrang til að sýna okkur, sem kjósum helst slétt malbikið, hvernig best er að bera sig að í lóðréttum veggjum. Móbergið er mjög gljúpt og laust í sér. Á móbergsklettum er einnig laus malarsalli sem gerir það skreipt og varasamt á að stíga. Móbergið hefur þó þann kost að auðvelt er að reka í það fieyga. Öflugir isfleygar duga oft rétt eins og verið væri að berja þá í klaka. Vandinn er aftur á móti sá að festan er ekki alltaf eins og best verður á kosið. Hneturnar, sem fyrr var rætt um, reynast yfirleitt ekki vel í mó- bergi. Það vill molna út frá þeim í morknu berginu. Hnetan hans Höskuldar reyndist þó vel þegar til kastanna kom. Yfirleitt reyna klifrarar að finna' það sem þeir kalla „náttúrulega festu". Þá er bandi brugðið um steinnibbu eða hnullung, nægilega stóran til að taka við þunga manns eftir nokkurra metra fall. Þessar festur eru þó ekki alltaf við höndina þegar á þarf að halda og þá eru það fleygarnir og hneturnar sem verða að duga. Líflína , Við klifur vinna minnst tveir sam- an. Klifrararnir skiptast á um að fara hvern áfanga sem aldrei er hafð- ur lengri en 45 metrar. Það er sú lengd kaðla _ sem fjallgöngumenn nota oftast. Áfangarnir eru þó oft styttri þegar þannig stendur á. Yfir- leitt velja menn sér áfangastað á hentugum syllum eða óðrum stöðum þar sem góða fótfestu er að fá. Sá sem fyrr fer í bergið kemur fest- unum fyrir með reglulegu millibili. Ekki þykir rétt að láta lengra vera á milli þeirra en svo sem 6 til 8 metra. I festurnar er spottinn þrædd- ur. Sá sem fast land hefur undir fótum tryggir góða festu hjá sér til að sá sem í klifrinu stendur geti treyst því að hann falli ekki alla leið til jarðar ef hann missir fótfestuna.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.