Dagblaðið Vísir - DV - 05.07.1993, Side 14

u
MÁNUDACUR 5. JÚM' 1993
Utgáfufélag: FRJALS FJÖLMIDLUN HF.
Stjórnarformaöur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Franikvæmdastjóri og útgáfustjóri: HORDUR EINARSSON
Ritstjórar: JONAS KRISTJANSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aöstoöarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELIAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjóri: JÖNAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFÁNSSON ogJNGOLFUR P STEINSSON
Ritstjórn. skrifstofur. auglýsingar. smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11.
blaöaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SiMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91)63 27 27 aórar deildir: (91)63 29 99
GRÆN NUMER: Auqlýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SiMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning. umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIDJA FRJALSRAR FJÓLMIÐLUNAR HF . ÞVERHOLTI 11
Prentun: ARVAKUR HF. Áskriftarverð á mánuði 1368 kr.
Verð i lausasölu virka daga 130 kr. - Helgarblað 170 kr.
Nýting sjávaraflans
í öllum þeim hremmingum sem yfir okkur ganga um
þessar mundir vegna takmarkaörar sóknar í þorskstofn-
inn hlýtur það aö vera höfuðverkefni næstu vikna og
mánaöa að vinna betur og hagkvæmar úr þeim afla sem
dreginn er á land. Nýtingin á því hráefni, sem fæst úr
sjónum, getur skilað miklum og mun meiri verðmætúm
en hingað til. Aukin verðmætasköpun er forgangsverk-
efni og nánast eina úrræðið ef menn vilja halda uppi
þeim lífskjörum sem íslenska þjóðin hefur vanið sig á.
Sannleikurinn er sá að veiðimennskan hefur borið
verðmætasköpunina ofurliði á liðnum árum. Ekki er
langt síðan skipstjórar voru verðlaunaðir fyrir mestan
afla án tillits til þess hvort sá metafli skilaði meira eða
minna í peningum þegar upp var staðið. Þó hefur það
lengi loðað við að einmitt þeir sem hafa ekki sést fyrir í
veiðiákafa sínum hafa gefið sér minni tíma til að ganga
þannig frá fiskinum að verðmætin væru í sömu hlutfóll-
um og aflamagnið.
Frágangur fisks um borð í veiðiskipum skiptir máh,
jafnvel öllu máh. Ennfremur nýting hans og meðferð í
fiskvinnslunni, hvað þá verkun og umbúnaður fyrir sjálf-
an neytendamarkaðinn. Fuhyrt er að betri og skynsam-
legri nýting á hráefninu geti skilað milljörðum í þjóðar-
búið. Færa má að því sterkar líkur að mikhl og nánast
ótakmarkaður aðgangur að miðunum hafi lengst af dreg-
ið úr áhuga íslendinga á að huga að gæðunum. Magnið
hefur ráðið ferðinni, veiðigræðgin og kapphlaupið á mhh
skipa og útgerða.
Við höfum hreinlega ekki gefið okkur tíma til að
staldra við og skoða hvern fisk fyrir sig. Þeir hafa verið
of margir th að það tæki því.
Nú eru viðhorfin að breytast og verða að breytast í
kjölfarið á niðurskurðinum á kvótanum. Ýmis teikn eru
á lofti um vhja manna til aukinnar verðmætasköpunar.
Frá því var sagt í síðustu viku að meðal verkefna Ev-
reka, sem er samheiti á samstarfi Evrópuþjóðanna um
rannsóknir og þróun til aukinnar framleiðni, sé svokah-
að Hahos verkefni sem íslendingar, Spánverjar og Frakk-
ar hafa unnið að og felur í sér nýja tækni í fiskiskipum,
vinnslukeðja um borð. Með nýjum tækjum og breyttum
vinnubrögðum hefur handverkum fækkað og fiskurinn
er nýttur th fuhs. Á það einkum við um hausinn en í
þorskhausnum er mikhl matur, bæði kinnum og gehum,
sem hingað th hefur lítt sem ekki verið hirt um að nýta.
Hugvitsmenn, sjómenn og útgerðaraðhar hafa náð
verulegum árangri 1 þessari þarfagreiningu sem byggist
á Hahos. Hér eru á ferðinni mikhr möguleikar sem geta
dregið stórlega úr tekjutapinu af minni þorskveiðum.
í haust verðu haldin sjávarútvegssýning á íslandi þar
sem meðal annars verður kynnt það helsta á sviði tækni-
nýjunga um borð í skipum, pökkun, flutningur og gæða-
eftirht á fiskframleiðslunni. Vonandi markar þessi sýn-
ing tímamót í þeim skhningi að íslendingar tileinki sér
í framtíðinni þann hugsunarhátt að magnið sé ekki allt
heldur gæðin og verðmætin sem aflinn býður upp á.
í raun og veru þurfa stjómvöld að fylgja þessum hug-
arfarsbreytingum eftir með því beinlínis að skylda út-
gerðaraðha th að bæta nýtinguna. Aðhd okkar að evr-
ópska efnhagssvæðinu opnar margar dyr inn á flögur
hundmð mhljón manna neytendamarkað og þar gefast
gulhn tækifæri með betri nýtingu og fjölbreyttari frá-
gangi á flski sem við höfum veitt en ekki nýtt nema að
htlu leyti. Hér höfum við verk að vinna. Ef ekki nú, þá
aldrei. EhertB.Schram
Stjórnviska naut-
peningsins
1. júlí 1993 er svartur dagur í
okkar menningarsögu, dagurinn
sem virðisaukaskatturinn var
lagður á íslenskar bækur. Það er
orðið of seint að tína til rökin gegn
slíkri skattheimtu á veikburða
bókaútgáfu sem fyrir eitthvert
kraftaverk hefur þrifist fram til
þessa af sjálfsdáðum í okkar smáa
málsamfélagi; rökin sem sýna að
það er ekki einu sinni peninga upp
úr þessari skattlagningu að hafa -
þessi rök hafa öll heyrst svo oft á
liðnum árum að einungis menn
með vitsmunaþroska uxans berja
ennþá höfðinu við steininn.
Þegar svona er komið hlýtur
maður að beina sjónum sínum að
þeim stjórnmálamönnum sem bera
ábyrgð á þessum verkum. Það er
minnisstætt að þegar skattlagning
var afnumin af bókum fyrir fáum
árum voru allir á einu máli um
ágæti þeirrar ákvörðunar. Allir
vildu líka eigna sér hana á ein-
hvern hátt, og ekki síst sjálfstæðis-
menn, en þeim sveið mörgum að
það skyldu vera alþýðubandalags-
menn sem hefðu forgöngu um svo
sjálfsagða og skynsamlega aðgerð.
íhaldið heggur á hnútinn
Sjálfstæðismenn flögguðu því
mjög aö þegar baráttan gegn skatt-
inum stóð sem hæst, haustið 1989,
samþykkti landsfundur þeirra
rpjög afgerandi ályktun gegn skatti
á bækur. Þessi ályktun, sögðu
menn, var það sem til þurfti og
reið baggamuninn. Þetta var líka
sögulegur lándsfundur, þegar Dav-
íð hóf innreið sína í forystusveit
flokksins á landsvísu, með nýjum
tímum þegar orð og efndir standast
á og loforð eru uppfyllt.
Allir sjá nú hvers virði það er.
Eymdarlegast er þó að heyra
sjálfstæðismenn segja það núna að
KjáOariim
Einar Kárason
rithöfundur
þessi landsfundarályktun hafi bara
verið í plati, eitthvert annað stefnu-
markandi plagg frá flokknum hafi
boðað þveröfugar leiðir. En það er
varla hægt að komast lengra í
hentistefnu og pólitískri hundalóg-
ik en aö hafa tvö gagnstæð stefnu-
mið i mikilvægum málum og vísa
svo tfl þess sem hentar hverju
sinni.
Fjármálaráðherrann
Kalígúla
Og svo er það Friðrik Sophusson,
þessi slétti og geðslegi stjórnmála-
maður: það er opinbert leyndarmál
sem öllum hlutaðeigandi er kunn-
ugt að fjármálaráöherrann hefur
gert bókaskatt að sinni helstu pólit-
ísku sannfæringu. Það er sama
hverjir reyna að telja honum hug-
hvarf, jafnvel úr hópi nánustu sam-
starfsmanna; það er sama hvaða
tölur, útreikningar og kannanir
eru lagðar fyrir hann, fjármálaráð
herrann vill hvorki sjá né heyra,
heldur stendur bara á sinni skoðun
eins og hundur á roði. Um þetta
berast með vindinum ýmsar skýr-
ingar, jafnvel úr innsta hring, að
hann hafi verið svo niðurlægður,
svikinn og blekktur í einhverjum
öðrum málum að hann leiti þarna
hefnda eða að hann finni sig svo
átakanlega skorta stefnu, hugsjón-
ir og heildarsýn að hann hafi valið
sér þarna einhvem afkima til að
verja fram í rauðan dauðann, hvað
sem skynsemin býður honum.
Hann kann að hafa reiknað það
rétt að fyrirstaðan yrði lítil frá
þeim samtökum sem helst er ætlað
að veita andóf í slíkri baráttu. En
hann ætti að gera sér ljóst að eftir
þennan dag má mikið vera ef hann
verður ekki settur á bekk með
stjórnvitringum á borð við Neró og
Kalígúla af þeim sem skrásetja
munu atburði samtímans.
Einar Kárason
„Það er minnisstætt að þegar skatt-
lagning var afnumin af bókum fyrir
fáum árum voru allir á einu máli um
ágæti þeirrar ákvörðunar.“
Skoðanir annarra
Seinagangur í réttarkerf inu
„Seinagangur á málsmeðferð í réttarkerfmu,
einkum meðferð refsimála, er til vansa og vafasamt
er að hann standist ákvæði Mannréttindasáttmála
Evrópu um aö menn skuii „njóta réttlátrar og opin-
berrar rannsóknar innan hæfilegs tíma“. Það er ill-
þolandi, bæði fyrir þann, sem borinn er sökum, og
þann, sem sækir rétt sinn eða hefur orðið þolandi
glæpsamiegs athæfis, að þaö taki réttarkerfið í land-
inu mörg ár aö komast aö niðurstöðu og ákveða
málagjöld."
Úr forystugrein Morgunblaðsins 2. júlí.
Mengun í höfum
„Staðreyndin er sú, að hvað varðar ýmsa þætti
sjávarmengunar eru islendingar ef til vill í meiri
hættu en ýmsar aðrar þjóöir. Þar ber sérstaklega að
nefna mengun af völdum þrávirkra efna, sem geta
haft mjög alvarleg áhrif á lifandi verur. Nýlegar
rannsóknir sýna þá uggvænlegu staðreynd, að þrá-
virk efni geta borist óravegu um háloftin, en þegar
þau koma í kaldara loftslag þéttast þau, og falla til
sjávar."
Úr forystugrein Alþýðublaðsins 2. júli.
Skylduaðild að lífeyris-
sjóðum
„Skylduaðild að tilteknum lífeyrissjóðum er til
að mynda umdeilanleg, þótt ekki beri að rasa um ráð
fram og snarbreyta lögum þar í hvelli. Hitt er annað
að sú staða hlýtur að koma upp fyrr en síðar að
ekki verður hægt að nauðga fólki til að greiða tiund
af launum sínum í sjóði, sem augljóslega geta aldrei
staðið við þær skuldbindingar sem þeir taka á sig.“
Úr forystugrein Tímans 2. júlí.