Þjóðviljinn - 19.05.1984, Page 6

6 S|PA - ÞJQÐVI^JIfw' Helgin l?r - 20. maí >984
DJÚBVIUINN
Málgagn sósíalisma, verkalýðs-
\hreyfingar og þjóðfrelsis
Útgefandi: Útgáfufélag Þjóðviljans.
Framkvæmdastjóri: Guðrún Guðmundsdóttir.
Ritstjórar: Árni Bergmann, Einar Karl Haraldsson.
Umsjónarmaður Sunnudagsblaðs: Guðjón Friðriksson.
Skrifstofustjóri: Jóhannes Harðarson.
Auglýsingastjóri: Ólafur Þ. Jónsson.
Afgreiðslustjóri: Baldur Jónasson.
Afgreiðsla: Bára Sigurðardóttir, Kristín Pétursdóttir.
Blaðamenn: Auður Stvrkársdóttir, Álfheiður Ingadóttir Lúðvík Geirsson, Magnús H. Gísla-
son, ólafur Gíslason, óskar Guðmundsson, Sigurdór Sigurdórsson, Valþór Hlöðversson.
íþróttafréttaritari: Víðir Sigurðsson.
Útlit og hönnun: Haukur Már Haraldsson, Þröstur Haraldsson.
Ljósmyndir: Atli Arason, Einar Karlsson.
Handrita- og prófarkalestur: Andrea Jónsdóttir, Elías Mar.
Auglýsingar: Sigríður Þorsteinsdóttir. Margrót Guðmundsdóttir,
Skrífstofa: Guðrún Guðvarðardóttir.
Símavarsla: Sigríður Kristjánsdóttir og Aðalbjörg Oskarsdóttir.
Húsmóðir: Bergljót Guðjónsdóttir.
Bílstjóri: ólöf Sigurðardóttir.
Innheimtum.: Brynjólfur Vilhjálmsson
Pökkun: Anney B. Sveinsdóttir, Halla Pálsdóttir, Karen Jónsdóttir.
Útkeyrsla, afgreiðsla og auglýsingar:
Síðumúla 6, Reykjavík, sími 81333.
Umbrot og setning: Prent.
Prentun: Blaðaprent hf.
ritstjórnargrein
Fólkið missir trúna
Morgunblaðið hefur undanfarna daga verið að
greina frá því hvernig fólkið í landinu hefur misst trúna
á ríkisstjórnina. Hefur blaðið birt niðurstöður úr skoð-
anakönnun Hagvangs þarsem glöggt kemur fram að
mikill meirihluti kjósenda hafnar stefnumálum ríkis-
stjórnarinnar.
í frétt Morgunblaðsins um trú fólks á það hvort hægt
sé að ná verðbólgunni niður á sama stig og í nágranna-
löndunum á þessu ári, kemur fram að þeim hefur fjölg-
að um 8% sem misst hafa trúna á þetta markmið. í
nóvember á sl. ári kváðust 34.7% aðspurðra ekki hafa
trú á því að hægt væri að slá verðbólguna niður á sama
stig og hjá helstu viðskiptalöndum okkar, en eru 42.8%
þessarar skoðunar. Pannig missa æ fleiri trúna á getu
ríkisstjórnarinnar.
Skattfríðindi banka
í skoðanakönnun Hagvangs og Morgunblaðsins kom
í ljós að 61% aðspurðra hafna alfarið skattf/iðinda-
stefnu gagnvartfyrirtækjumí landinu.Ríkisstjórninhef-
ur hins vegar undir forystu þeirra Þorsteins Pálssonar
og Steingríms Hermannssonar verið iðin við að lækka
skatta á fyrirtækjum. Fyrir alþingi liggur og frumvarp
um skattfríðindi handa bönkunum sem þýðir á nokkr-
um misserum 360 miljón króna tap fyrir ríkissjóð.
Þingmenn Alþýðubandalagsins hafa síðustu daga
þingsins reynt að koma í veg fyrir samþykkt þessa frum-
varps og nú eru allar líkur á að það takist. Þannig hefur
Alþýðubandalagið sparað ríkissjóði 360 miljónir, sem
ríkisstjórnin gæti notað í húsnæðissamvinnufélög eða
uppí gatið til að draga úr álögum á almenning í landinu.
Þjóðviljinn bendir á að þingflokkur Alþýðubanda-
lagsins hefur í þessu máli hagað gjörðum sínum í sam-
ræmi við meirihlutavilja kjósenda, meðan ríkisstjórnin
þumbast við og gefur fólkinu langt nef. Ef skoðana-
könnunin er marktæk, er ríkisstjórn íslands að fram-
kvæma stjórnarstefnu í óþökk mikils meirihluta þjóð-
arinnar. Skattfríðindin á bönkunum er enn eitt grátlegt
dæmi um þá stjórnkænsku Sjálfstæðisflokksins og
Framsóknarflokksins, að hygla þeim stóru á kostnaðr
almennings og þvert á vilja fólksins.
Kartöfluvals
ríkisstjórnarinnar
Spillingaröflin í Framsóknarflokknum og Sjálfstæð-
isflokknum halda áfram að gera neytendamál íslend-
inga að vöruskiptum sín á milli. Nýjustu hliðarspor í
kartöfluvalsi ríkisstjórnarinnar gefa til kynna, að Sjálf-
stæðisflokkurinn hafi fengið takmörkuð innflutnings-
leyfi með kvótafyrirkomulagi í skiptum fyrir að engin
rannsókn fari fram á kartöflubraski Grænmetisverslun-
ar landbúnaðarins. Þessi höndlan ríkisstjórnarflokk-
anna er í senn móðgun við neytendur og í óþökk við
bændur, sem alltaf þurfa að gjalda mistaka og
hneykslismála hinnar miðstýrðu búnaðarmafíu í
Reykjavík.
Þjóðviljinn lýsir yfir furðu sinni á að versluninni Hag-
kaupum skuli hafa verið neitað um nýjar kartöflur frá
einokunarverslun landbúnaðarins í fyrradag. Þjóðvilj-
inn krefst þess að andi laganna um Grænmetisverslun
landbúnaðarins, þarsem kveðið er á um að neytendur
eigi jafnan að hafa rétt á góðum kartöflum, verði látinn
ráða. Það þýðir að aflétta verður einokun, - og gefa
,innflutning á kartöflum frjálsan með skilyrðum um
dreifingu og undir eðlilegu ströngu matvælaeftirliti.
Slíkt réttlætismál neytenda má ekki vera til sölu í valda-
braski Framsóknar- og Sjálfstæðisflokksins.
Silja Aðalsteinsdóttir: Hvorkl lífs-
list né önnur llst.
Davíð Oddsson borgarstjóri afhendir Indrlða Ulfssyni verðlaun Fræðslu-
ráðs Reykjavíkur fyrir bestu barnabók ársins.
Silja Aðalsteinsdóttir skrifar:
Skammarverðlaun
Fræðsluráðs
Verðlaunanefnd Fræðsluráðs
Reykjavíkur hefur nú í rúman
áratug valið „bestu bamabók árs-
ins“ og stundum tekist vel. í þau
skipti hafa nefndarmenn virst
vita fullvel hvað er góð bama-
saga, þekkja listræn efnistök og
margslungna persónusköpun,
meta vandaðan stíl og orðfæri.
Þeir hafa t.d. verðlaunað Guð-
rúnu Helgadóttur, Hreiðar Stef-
ánsson (tvisvar), Andrés Indriða-
son og Pál H. Jónsson (tvisvar). í
ár hefur nefndin hins vegar sýnt
fram á að tilviljun ein ræður þess-
ari verðlaunaveitingu. Verð-
launahöfundurinn Indriði Úlfs-
son framleiðir að vísu ókjör af
læsilegum texta (átján bækur og
eitt leikrit á sextán ámm) en
bækur hans skortir allt sem bók-
menntir má prýða. Þær hafa ein-
ungis gildi sem afþreying. í nafni
bamabókmenntanna vil ég mót-
mæla þessari verðlaunaveitingu
og lýsa hana ómerka.
Óli og Geiri?
Verðlaunabók Indriða Úlfs-
sonar heitir Óli og Geiri, og er
sjálfur titillinn ónákvæmur og
villandi. Þetta er ekki saga af
sambandi tveggja drengja, Geiri
kemur fram á þrem stöðum í bók-
inni og Óli er vinalaus meðal
jafnaldra sinna.
Óli er aðalpersóna bókarinnar,
kallaður Jó og býr á Akureyri hjá
einstæðri móður sinni, faðir hans
fórst í hafi. Móðirin heitir Lára -
ogsvo einkennilegavill tilað eina
vinkona hennar sem minnst er á
heitir líka Lára. (Þessi nafnfæð
kemur á óvart því Indriði var svo
ríkur af nöfnum þegar hann skrif-
aði Sveitaprakkara fyrir fáeinum
árum að hann lét aðalpersónuna
þar heita tveim nöfnum, Birgi
fram að bls. 52 og Pál eftir það).
í kynningu á aðstæðum í sögu-
byrjun er sagt frá því í mörgum
liðum hvað Oli á bágt: „Mamma
hans er mjög fátæk (hún vinnur í
verslun) og alltaf þreytt; þau búa
í „litlu, gömlu húsi“; hann er illa
læs þótt hann sé orðinn 14 ára og
gengur þess vegna illa í skólan-
um; hann er lítill, máttlaus og
bólugrafinn Sagan gerist svo
sumarið þegar Óli yfirstígur alla
þessa erfiðleika (á 92 blaðsíð-
um).
En hvernig?
Mamma Óla getur ekki hjálp-
að honum að læra að lesa því þeg-
ar hún kemur heim á kvöldin á
hún eftir „að sjóða matinn,
stoppa í sokka, þvo og bóna og
þurrka ryk“ (6). Á kennarann er
ekki minnst, hann hefur væntan-
lega brugðist. Pá kemur Áki til
skjalanna, kaupmaðurinn á
hominu. Hann ræður Óla til sín í
sumarvinnu, borgar honum að
vísu smánarlaun langt undir taxta
en „gefur“ honum svo fé auka-
lega eins og hann þarf á að halda.
Þá er fátæktin frá. Svo hjálpar
Áki honum að gera upp vélhjól
sem óli kaupir ónýtt og kennir
honum að lesa um leið með því að
lána honum bækur um vélhjól á
ensku og íslensku (tvær flugur í
einu höggi); lánar honum svo
kraftatæki til að hann verði sterk-
ur og kennir honum að borða
hollan mat þannig að bólumar
hverfa eins og dögg fyrir sólu!
Ekki gerast þessi undur alveg
átakalaust, enda töluðu nefndar-
menn um að í bókinni mætti sjá
baráttu góðs og ills. Áki kaup-
maður er auðvitað holdgervingur
hins góða en fulltrúi hins illa er
Torfi sjónmaður, „talinn galla
gripur“ (31). Hann selur Óla ó-
nýta vélhjólið og ætlar svo að
hafa meiri peninga út úr honum
þegar Óli er búinn að gera það
fi'nt. Gömul kona kemur í veg
fyrir þá ráðagerð á elleftu stundu.
Annar fulltrúi hins illa er hóp-
ur „krakka úr skólanum“ sem
stríðir Óla, ögrar honum, hlær að
honum og uppnefnir hann. Aðal-
hlutverk þessa hóps verður þó
fljótt að undrast og síðar dást að
velgengni Óla.
Urvinnsla
Hagur smælingja vænkast á
nokkrum sumarvikum og það er
gleðilegt. En eigi slík krafta-
verkasaga að verða annað og
meira en afþreying verður að
undirbyggja hana vel. Höfundur
verður að vita og skilja hvernig
vandi leysist, með innsæi í per-
sónur og góðri verkkunnáttu, og
koma því til skila til lesenda á
skýran og myndrænan hátt. Per-
sónur Indriða em einhliða, mál-
aðar í hvítu og svörtu, og lýsingar
á tilfinningalífi aðalpersónunnar
eru einkum fólgnar í því að okkur
er sagt að hann fái magaverki.
Við fáum ekki að skilja hvemig
stendur á lestrarerfiðleikum Óla,
og þó að það sé góð aðferð við
lestrarþjálfun að láta fólk lesa
texta sem það þarf að lesa og hef-
ur raunverulegan áhuga á þá
megnar Indriði ekki að gera bar-
áttu drengsins ljósa. Engin lif-
andi dæmi fáum við um það
hvemig hann vinnur úr bókunum
sem Áki lánar honum, okkur er
bara sagt að hann lesi og lesi og
það sé erfitt.
Ennþá leiðinlegra fyrir unga
lesendur er að Indriði sýnir enga
þekkingu á vélhjólum. Áki skrif-
ar upp það sem vantar til að gera
við hjólið hans Óla, en við sjáum
aldrei þann lista. Þeir Óli dunda
við að taka varahluti upp úr kassa
aðsunnan,en við sjáum engan
þeirra. Þeir setja hjólið saman,
en við fáum ekki að fylgjast með
því. Svo vantar eitt stykki í vél-
ina, en við fáum ekki einu sinni
að vita hvað það heitir eða til
hvers það er.
„... það á eitthvað skylt við
lífsþreytu eða fátæklegan hugs-
unarþroska“, segir meistari Þór-
bergur, „ef bækur þykja sæmi-
legri lestrar fyrir þær sakir, að
þær hlaupa einsog viðvaningar
yfir ýtarleikann og nákvæmn-
ina... það er lífslist, sem borgar
sig að læra, að sjá fjölbreytni
himnanna í litlu blómi og vídd
djúpanna í smáum daggar-
dropa.“
Saga Indriða Úlfssonar um Óla
Jó geymir hvorki þá lífslist né
aðra list og þó hafa henni verið
veitt bókmenntaverðlaun. Verð-
launanefndin afsakaði flatan stíl
og fátæklegt orðfæri sögunnar
með því að hún væri ætluð illa
læsum börnum. En hverju em
þau börn bættari eftir lestur þess-
arar sögu, kannski með ærinni
fyrirhöfn?
Silja Aðalsteinsdóttir.