Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.12.1980, Blaðsíða 41

Frjáls verslun - 01.12.1980, Blaðsíða 41
rétt þótti að telja saman, t.d. Kaupfélag A-Húnvetninga á Blönduósi og Sölufélag A-Hún- vetninga sem í raun má telja eitt og sama fyrirtækið og engin skil þar að finna. Fjölda mörg fyrirtæki önnur mætti til nefna, sem þannig er ástatt um, t.d. O. Johnson & Kaaber h/f. og Heimilistæki h/f svo einhver séu nefnd. Á listann hafa að þessu sinni verið tekin allmörg ríkisfyrirtæki, sem bt.inlínis verða að hlýta lög- málum markaðsins eins og um einkafyrirtæki eða hlutafélög væri að ræða varðandi veltu. I sam- bandi við fyrirtæki sem útibú hafa víða um land má geta þess að úti- bú þeirra eru reiknuð með í öllum tölum þeim viðvíkjandi. Einkum á þetta við um bankana. Þegar listinn yfir stærstu fyrir- tæki landsins er skoðaður munu eflaust margir reka augun í sterka stöðu samvinnuhreyfingarinnar. Móðurskipið, SÍS, er óumdeilan- lega mesta fyrirtæki landsins, hvernig sem það er skoðað, en kaupfélögin á listanum eru mörg og sum hver stór af íslenskum fyr- irtækjum að vera. Hlutur útgerð- arinnar og fiskvinnslunnar þarf engum að koma á óvart. Fjöldi fyr- irtækja í sjávarútvegi prýða list- ann. Hinsvegar hefur fyrirtækjum úr verslun og iðnaði fjölgað á list- anum eftir að veltan fór að ráða röðinni. Vinnsla listans fór þannig fram að Frjáls verzlun fékk leyfi Hag- stofunnar eins og fyrr til að vinna upp úr tölvuupplýsingum um fyrir- tækin, þar sem greint er frá „tryggðum vinnuvikum" fyrirtækj- anna. Með því að deila vikunum 52 upp í tryggðar vinnuvikur fæst meðalfjöldi starfsmanna fyrirtæk- isins. Á lista þessum er og að finna upplýsingar um launagreiðslur viðkomandi, og með því að deila starfsmannatölunni upp á launa- fjárhæðina fæst það sem vió köll- um meðallaun ífyrirtækjunum. Þær upplýsingar sem þarna fást sýna að sjávarútvegurinn, og þá alveg sér í lagi þau fyrirtæki sem einungis reka togara og loðnuskip eru hæstu launagreiðendurnir. Þá má sjá að ,,erlendu" fyrirtækin, t.d. IBM, ISAL og Járnblendifélagið, borga há meðallaun til starfs- manna sinna. Mörg iðnfyrirtæki virðast borga einna lökust launin. Hæsti launagreiðandinn að meðaltali reyndist að þessu sinni togaraútgerðin Ögurvík h/f í Reykjavík með 14.3 milljónir á hvern starfsmanna sinna, 45 að tölu. Fyrirtækið rekur tvo aflatog- ara Ögra og Vigra, og ekki að undra þótt slegist sé um plássin á skipunum þeim. Frjáls verzlun telur að þessi nýi listi yfir íslensk fyrirtæki sé vel unninn og af mikilli samviskusemi og natni. Hann á að reynast réttur í öllum meginatriöum. Þó er rétt að benda á eftirfarandi: Tölur Hag- stofunnar kunna að breytast í meöförum skattstofa, enda þótt það verði í fæstum tilvikum til að rýra gildi þeirra upplýsinga sem hér birtast. Þá er rétt að benda á að á botni listans kunna að hafa dottið út fyrirtæki. Reynt var að bera niður sem víðast til að leita fanga, en hugsanlegur möguleiki er það þó engu að síður að sést hafi yfir einhver fyrirtæki sem réttilega ættu heima á listanum en eru þar ekki. Einkum gæti þar ver- ið um að ræða fyrirtæki með til- tölulega mikla veltu miðað við starfsmannafjölda. Ekki á þó að vera um að ræða fyrirtæki, sem heima eiga á listanum og jafnframt hafa fleiri en sextíu starfsmenn. Allar upplýsingar og leiðréttingar eru vel þegnar. Frjáls verzlun vill að lokum þakka þeim fjölmörgu sem að- stoðuðu við gerð listans í ár. Þar komu margir við sögu og viljum við í því tilefni þakka Högna ísleifs- syni, deildarstjóra hjá Hagstofu ís- lands, Sigrúnu Ásgeirsdóttur hjá launadeild fjármálaráðuneytisins, að ekki sé talað um hina fjölmörgu forstöðumenn og starfsmenn fyr- irtækja um land allt. Þetta fólk hefur sýnt í verki að vaxandi skiln- ingur er á því að gott og öruggt upplýsingastreymi um atvinnu- vegina er grundvallaratriði fyrir því að almenningur geti myndað sér skoðun og gert sér grein fyrir mik- ilvægi þeirra. Nokkrar skýringar Varðandi veltutölur fyrirtækj- anna á lista Frjálsrar verzlunar er vert að geta eftirfarandi: Ákvörðun var tekin um að telja veltu fyrir- tækja brúttótekjur þeirra, — heildartekjumar áður en nokkur kostnaður eða umboðslaun eru dregin frá. Að sjálfsögðu er þarna um mismunandi stofntölur að ræða, allt eftir því hvers eðlis reksturinn er. Varðandi venjuleg verslunar og iðnfyrirtæki þarf ekki að fara fleiri orðum. Kaupfélög fylla í rauninni sama flokkinn, þó eru þau með margháttaðan atvinnurekstur annan, sem leggst ofan á veltu þeirra. Má þar til nefna slátur- húsarekstur, útgerð og fisk- vinnslu. Útgerðarfyrirtæki og fyrirtæki sem stunda fiskvinnslu eru oft nokkuö blönduð i rekstri. Sum fyr- irtækin stunda bæði útgerð og fiskvinnslu. í þeim tilfellum hefur aflaverðmæti skipanna verið laat við framleiðsluverðmæti í vinnslu sjávarfangsins. Velta sparisjóða og banka er talin brúttó vaxtatekjur þeirra. Tryggingatélög eru reiknuð eftir bókfærðum iðgjöldum ársins. í báðum þessum tilvikum eru not- aðar sambærilegar tölur þannig að upplýsingar eru sambærilegar. Fyrirtæki sem standa í útflutn- ingi.einkumsjávarafuröa.erutalin hafa þá veltu sem nemur útflutn- ingsverðmæti þeirra afurða sem þau hafa flutt út. Á listum yfir stærstu fyrirtæki landsins sem hér birtast tákna töl- ur í svigum stöðu fyrirtækjanna á síðasta lista Frjálsrar verzlunar sem birtist fyrir ári. Þá var raðað eftir starfsmannafjölda þannig að sveiflur á listanum eru miklar. Tryggðar vinnuvikur eru hugtak sem almannatryggingarnar hafa látið í té, og með því að deila með 52 vikum ársins í tryggðar vinnu- vikur fæst meðalmannahald við- komandi. Launafjárupphæðin er gefin upp í milljónum króna og meðallaun fundin með því að deila starfsmannafjölda upp í þá tölu. 41
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Frjáls verslun

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.