Frjáls verslun - 01.04.1989, Side 26

FORSIÐUGREIN
EIGNIR LIFEYRISSJOÐA
UM 73 MILUARDAR KRÓNA
Til eru þær stofnanir sem
tengjast verkalýðshreyfingunni
mjög náið og eru væntanlega
þær eignamestu á landinu fyrir
utan banka og lánasjóði. Þetta
eru lífeyrissjóðirnir.
Hér á eftir verður farið nokkrum
orðum um fjárhagsstöðu lífeyrissjóð-
anna. Fram kemur að sjóðirnir eiga
miklar eignir, nánast sama hvaða
mælikvarði er lagður á þau orð. Gerð
er grein fyrir tekjum sjóðanna og
skiptingu þeirra og að endingu litið á
skuldbindingar þeirra, skuldir sem
ekki falla í gjalddaga fyrr en á næstu
öld.
Ekki liggja enn fyrir nákvæmar töl-
ur um stöðu sjóðanna á árinu 1988.
Uppgjör og ársreikningar hvers árs
fyrir sig eru yfirleitt ekki tilbúin fyrr
en um mitt árið á eftir, þótt á því séu
undantekningar. Hér verður því
stuðst við tölur sem liggja fyrir frá
árinu 1987 og fyrr og framreiknað
með lánskjaravísitölu eftir því sem
unnt er og tilefni gefast til.
EIGNIR
Peningamáladeild Seðlabanka ís-
lands áætlar að heildareignir lífeyris-
sjóðanna í landinu hafi numið um 73
milljörðum króna í árslok 1988. Þetta
nemur í krónutölu rúmlega 45%
hækkun frá fyrra ári, en raunávöxtún
um 16% ef miðað er við þróun láns-
kjaravísitölu á sama tíma. Þessi aukn-
ing er í samræmi við þróun síðustu
ára, en eignir lífeyrissjóðanna hafa
vaxið að raungildi um 10-20% á ári frá
1981.
Þessa eignarstöðu má setja í
margskonar samhengi. HlutfaU eigna
lífeyrissjóðanna af kerfisbundnum
sparnaði í landinu hefur aukist úr um
52.5% árið 1981 í um 55.3% árið
1987. Sem hlutfall af peningalegum
sparnaði í heild voru eignirnar um
22.5% árið 1981, en hlutfaUið fer stig-
hækkandi næstu ár og nær um 27.7%
1987. Sömu sögu er að segja ef litið er
á eignirnar sem hlutfall af vergri
landsframleiðslu: Árið 1982 er hlut-
falUð um 17.2%, en stighækkar og
nær 24.3% 1987 og var um 28.8%
1988, miðað við áætlanir um þessar
stærðir það ár.
Einnig má líta á eignir Ufeyrissjóð-
anna í samhengi við umsvif og fjár-
hagsstöðu banka og annarra lána-
stofnana. í árslok 1987 eru eignir lí-
feyrissjóðanna 50.3 miUjarðar króna,
en á sama tíma er eigið fé allra lána-
stofnana um 38.3 milljarðar. Frjáls
peningalegur sparnaður í formi inn-
lána og seðla á sama tíma er 68.3
milljarðar króna.
Ef litið er á eignarstöðu einstakra
sjóða (sjá meðfylgjandi töflu) kemur í
ljós að fimm stærstu sjóðirnir eiga um
45% allra eigna sjóðanna og tíu
stærstu sjóðirnir eiga um 60% eign-
anna.
Samsetning eigna lífeyrissjóðanna
hefur haldist nánast óbreytt síðustu
árin. Rúmlega 90 af hundraði liggja í
útlánum og skuldabréfaeign, um 4% í
bankainnstæðum og sjóði og um 5%
teljast til annarra eigna.
Hins vegar hafa orðið verulegar
breytingar á þeim hópi sem lífeyris-
sjóðimir kaupa skuldabréf af. Þessum
hópi má í grófum dráttum skipta í
fimm staði: Ríkissjóð og ríkisstofnan-
ir, bæjar- og sveitarfélög, fjárfesting-
arlánasjóði, atvinnuvegi og sjóðfélaga
og aðrar lánastofnanir. Ef skoðaðar
eru tölur um skuldabréfakaup lífeyris-
sjóðanna af þessum aðilum síðan 1983
kemur eftirfarandi í ljós:
Ríkissjóður og ríkisstofnanir, þar á
meðal Húsnæðisstofnun ríkisins,
verða æ stærri hluti þeirra sem
skulda lífeyrissjóðunum fé. Árið 1983
voru 3.6% skuldabréfaeignir lífeyris-
sjóðanna hjá ríkinu, 4.3% árið 1984 og
6.6% 1985. Árið 1986 tekur hins veg-
ar til starfa núverandi húsnæðislána-
keríi sem byggist að verulegu leyti á
skuldabréfakaupum lífeyrissjóðanna.
Það ár eykst hlutur ríkisins í útlána-
eign lífeyrissjóðanna í 11.2%, verður
13.5% árið 1987 og nálgaðist að öllum
líkindum 15% á síðasta ári.
Bæjar- og sveitarfélög eru hins
vegar með svipað hlutfall af skulda-
bréfaeign lífeyrissjóðanna öll þessi ár,
þ.e. 0.1-0.2%.
Hlutur fjárfestingarlánasjóða hefur
minnkað eftir því sem lántökur ríkis-
ins hafa aukist. Árin 1983-1984 var
hlutur þeirra um 44%, en fer síðan
minnkandi og nær rúmlega 36% árið
1987.
Atvinnuvegir hafa fengið nokkuð
stærri hlut af lánsfé lífeyrissjóðanna á
26