Frjáls verslun - 01.04.1989, Blaðsíða 85

Vonandi styttist biðin eftir lánafyrirgreiðslu ef húsbréfin verða að veru-
leika.
kaupendum verði gert kleift að skipta
á fasteignaveðbréfi og sk. húsbréf-
um, þó aldrei meira en sem nemur
65% af matsverði íbúðar, eins og áður
sagði. Fasteignaveðbréfið á að vera
með föstum vöxtum og lánstími til 25
ára.
Þetta stuðlar að lækkun útborgun-
arhlutfalls og skapar aukna innri fjár-
mögnun fasteignaviðskipta. Þar með
verður ekki þörf á miklu viðbótarfjár-
magni vegna venjulegra fasteignavið-
skipta heldur er hlutverk ríkisins
fyrst og ffemst að skapa traustan
samningsgrundvöll milli lántaka og
lánadrottins.
SVIPAÐIR VEXTIR
Húsbréfin eiga að bera markaðs-
vexti og er það talin vera forsenda
þess að sala bréfanna geti gengið
greiðlega á almennum markaði. Ein-
mitt þetta atriði hefur verið gagnrýnt
af andstæðingum frumvarpsins, sem
benda á að þar með sé verið að útiloka
möguleika tekjulægri hópa til að eign-
ast eigið húsnæði. Að húseignar-
stefnan líði undir lok.
í frumvarpinu er hins vegar gert
ráð fyrir vaxtabótum er taki mið af
greiðslubyrði vegna húsnæðiskaupa
en skerðist í samræmi við tekjur og
eignir þeirra sem í hlut eiga. Þak
verður á vaxtabótunum, en þær eru
fundnar út eftir ákveðnum reglum
sem nánar er kveðið á um. Þannig
telja frumvarpsmenn sig hafa komið
til móts við þá sem eru að koma sér
upp húsnæði í fyrsta sinn eða búa við
skertar tekjur.
Fleira stuðlar að raunlækkun vaxta
í þessu nýja kerfi. Menn mega ekki
gleyma því að aðeins hluti fast-
eignakaupa er í dag fjármagnaður
með húsnæðislánum á 3.5% vöxtum.
Að auki þarf fólk að taka lán í bönkum
og hjá lífeyrissjóðum á mun hærri
vöxtum. Með húsbréfakerfinu
minnkar verulega þörfin fyrir slík lán
og því er ekki fráleitt að ætla að með-
alvextir á skuldum íbúðarkaupenda
verði svipaðir í hinu nýja kerfi og
verið hefur. Er þá einnig tekið tillit til
vaxtabóta sem tekjulágir og eigna-
lausir njóta.
SEUAST HÚSBRÉFIN?
Margir hafa viljað gjalda varhug við
húsbréfunum ogm.a. spurt hvort ein-
hverjir vilji kaupa bréfin öðruvísi en
með gífurlegum afföllum. Stuðnings-
menn húsbréfa benda á í þessu sam-
bandi:
1) Húsbréfin eru ríkistryggð, verð-
tryggð skuldabréf með föstum vöxt-
um. Þau verða sambærileg og spari-
skírteini ríkissjóðs en lánstíminn er
lengri.
2) Húsbréfadeild Byggingarsjóðs
ríkisins mun beita sér fyrir opinberri
verðskráningu bréfanna og leita eftir
samstarfi við lánastofnanir og lífeyris-
sjóði um viðskipti með húsbréfin.
3) Byggingarsjóður ríkisins og
Seðlabankinn munu sjá til þess að
alltaf verður hægt að selja húsbréfin.
Sérfræðingar um fjármagnsmark-
aðinn eru sammála um að bréfin muni
seljast á svipuðum vöxtum og spari-
skírteini ríkissjóðs þegar tillit hefur
verið tekið til lánstímans. Sérfræð-
inganefnd á vegum forsætis-, fjár-
mála-, viðskipta- og félagsmálaráðu-
neytis, er var falið að kanna áhrif hús-
bréfanna á fasteigna- og fjármagns-
markaðinn, komst að þessari
niðurstöðu: „Telja verður nauðsyn-
legt að húsbréf verði með tryggustu
verðbréfum á markaðnum. Eðlilegt
virðist að í upphafi verði þau gefin út
með ábyrgð Byggingarsjóðs ríkisins,
en það felur í sér ábyrgð ríkissjóðs“.
Gunnar Helgi Hálfdanarson fram-
kvæmdastjóri Fjárfestingarfélagsins
segir í leiðara blaðsins Fjármál: „Aðal
kostur húsbréfakerfisins verður sá að
það á að tryggja öruggan aðgang að
fjármagni án óeðlilegs dráttar. Hús-
bréfadeild Byggingarsjóðs ríkisins
mun ekki úthluta peningum heldur
verður húsbréfum skipt fyrir veð-
skuldabréf lántakenda til sölu á al-
mennum markaði, sem ætlunin er að
styrkja, samhliða því að húsbréfa-
kerfið fer af stað. Sala bréfanna mun
því ávallt ganga greiðlega".
AUKINN STÖÐUGLEIKI
Alkunna er að hringlandaháttur
varðandi opinbera lánafyrirgreiðslu til
íbúðarkaupenda hefur skapað ringul-
reið á markaðnum og orsakað óeðli-
lega spennu. Lánsloforð ganga kaup-
um og sölum og bið manna eftir hús-
næðislánum spennir upp verð
fasteignanna þegar menn þreyja þorr-
ann og góuna á háaum vöxtum
skammtímalána.
85