Heimilistíminn - 15.02.1979, Blaðsíða 10

Heimilistíminn - 15.02.1979, Blaðsíða 10
son, sföar konunglegur stjörnuskoöari. Þessi nefnd hlaut nafnið Landsnefndin fyrri. Nefndarmenn feröuöust um landiö sumarið 1770 og sömdu itarlega skyrslu og gerðu ákveðnar tillögur um atvinnu- og fjármál. Sérstök skrifstofa var stofnuö i Kaupmannahöfn árið 1773 til aö f jalla um þessi mál, ásamt þeim sömu fyrir Færey- inga og Grænland. Skrifstofan var undir stjórn Jóns Eirlkssonar konferensráos. Sama ár var stofnaður fyrir tilstyrk- nefndarinnar Framfarasjóður tslands (Mjölbótasjóðurinn). Arið 1774 fékk general-kammer i Kaup- mannihöfn umboö til aö hefja fram- kvæmdir til endurreisnar á íslandi, sam- kvæmt tillögum landsnefndarinnar, eftir þvi, sem henta þótti, einkum átti aö snúa sér aö sjávarutvegs- og heilbrigðismál- um, jarðyrkju og strandmælingum. Til- skipun um utrymingu fjárkláðans kom árið 1772 og geröi mikið gagn. Störf landsnefndarinnar fyrri eru ein- hver þýðingarmestu opinber störf er unn- in voru flandinuum margar aldir.. Ahrif- in af störfum hennar urðu mikil I atvinnu- málum þjóðarinnar almennt, samgöngu- máhim, póstmálum ogfrihöndlun og yfir- leitt má rekja margar af framförum landsins til hennar. t þennan tima var rikjandi óvenjulegt frjálslyndi i Dana- veldi, þýskur maður réði mestu og voru ráðin fundin og fest undir rekkjutjaldi drottningar. Ævintýramaðurinn Struensen var þar að verki, og sýndi I verki hvað var hægt að gera, ef þröngsýni ogafturhaldssemi var látin vlkja úr sessi. Fyrst I stað hélt Eyjólfur Jónsson stjarnfræðingur áfram mælingarstörfum sínum, en vegna ritarastarfa landsnefnd- arinnar, vannst honum litill timi til þeirra. En áformað var að koma á fót fastri athugunarstöð á tslandi, og átti Eyjólfur að veita henni forstöðu. En hans naut skamma stund, þvi hann dó árið 1775. Eyjólfur Jónsson var fæddur 1735 á Háafellif HvItórsíðu.Foreldrarhans voru hjónin: Jón VigfUsson eldri bóndi þar og konahans, Ingibjörg Stefánsdóttir prests á Stað i Grindavik Hallkelssonar. Hann varö stúdent i Skálholtsskóla 1757. Dr. Finnur Jónsson Skálholtsbiskup telur hann frábærangáfumann. Hann var mik- ill hugvits- og hagleiksmaður og vann meðal annars að gerð og smiði steinhús- anna á Bessastöðum og Nesi við Seltjörn. Hann sigldi til Kaupmannahafnarháskóla og varð þaðan guðfræðingur 1766. Hann vann siöan viö stjörnuturninn i Kaup- mannahöfn. Hann varð skipaður ritari landsnefndarinnar, eins og fyrr greinir, en fékk jafnhliða vonarbréf fyrir Staðar- stað, en það var tekið aftur 1774, og fékk hann leigulausan bústað á Lambhusum á Alftanesi. Hann hof byggingu stjörnu- turns f Lambhúsum. Hann dó 21. juli 1775. Eftir fráfall Eyjólfs Jónssonar tók viö l>ú veizt það George, við spilltum stúlkunni me& eftirlæti. M5^_^vvW^: Ekki skaltu rifast viA Sigga, ég held hann sé að bifta tækifæris til þess aft slást. Afsakið lögregluþiénn. I>að er innhrotsþjófur I niimer 21. Hvern- ig vitift þér þaft? — Jú, fyrst hélt ég að þarna væru á ferð nokkrir menn frá flutningafyrirtækinu, en þegar ég sá hversu handfijótir þeir voru, sá ég aft svo gat ekki verift. starfi hans Rasmus Lievog, og vann hann viðathuganir til ársins 1805, erhann flutt- ist úr landi. Stjörnuathugunin og fleira i sambandi við hana, varð ekki að eins miklu gagni og efni stoðu til, og virðist stjórnin hafa verið fremur áhugalaus um framganghennar. Var hún mjög naum á fjárveitingar til hennar eins og fleiri þarf- legra mála á þessum tima á fslandi. En önnur framkvæmd var hafin er inikla þýöingu hafði á komandi árum, en það var að stjórnin hóf strandmælingar árið 1776. Var þaðframkvæmt á skipuleg- an hátt. Varð það undirstaða þess að haf- ist var að prenta nothæf sjókort af strönd- um tslands og miðunum. Skúli MagnUsson Iandfógeti lagði mál- inu lið af dugnaði og krafti og munað um minna. Hannlagðiáherslu á, hve það var þýðingarmikið fyrir siglingar til og frá landinu að fullkomin sjókort væru fyrir hendi. En undirstaðan að þvi voru mæl- ingar frakka, er fyrr gat ég, og er þjóöin I mikilli þakkarskuld við þá fyrir þá fram- kvæmd og framtakið sem bak við er. Eftir að frihöndlunin varð og siglingar jukust til landsins kom fljótlega i ljös, að til voru nothæf sjókort af islausum höfn- um hér á landi og bjargaði það talsverðu I sambandi við siglingar til og frá landinu. Framhald. 10 1. Hvaða málara tengið þið bók- inni og kvikmyndinni Raufta myllan? 2. Hvar á áin Rin upptök sfn? 3. Úr hverju er raunverulegur panamahattur búinn til? 4. Cr hverju er romm búið til? 5. t hvaða landi er Nyerere forseti? 6. Hvaft hét siftasti keisari Þýzkalands? 7. Hvaða starfi gegndi Arni Gunnarsson áftur en hann varft alþingismaður? 8. Hvað heitir skipasmiðastöðin á Akureyri? 9. ViO BergstaOastræti i Reykja- vik er hótel. Hvað heitir það? 10. HvaO nefnast þrjú mestu haf- svæOi heimsins? Lausnin er á bls. 39

x

Heimilistíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimilistíminn
https://timarit.is/publication/304

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.