Tíminn - 23.12.1944, Blaðsíða 41

Tíminn - 23.12.1944, Blaðsíða 41
t T í M I N N V 41 Gísli Jóhannsson, skipasmiður, Bíldudal: Ferð yiír heiði íyrir íjörutíu árum Um síðastliðin aldamót voru samgöngur fjarða á milli með nokkuð öðrum hsetti og meiri örðugleikum bundnar en nú eru þær,. og ekki sízt að vetrarlagi. Kaupstaðaferðir voru þó alltíðir, því að fæstir bændur voru þá svo efnum búnir, að þeir á haustin gætu birgt sig yfir allan veturinn til næsta vors. Varð því þröng í búi hjá mörgum, þá er halla tók vetri. Var þá eigi annars kostur en að leita til næsta kauptúns, annað-v hvort á sjó eða landi, til þess að reyna að ná í einhverja lífsbjörg. Ef um landveg var að ræða, varð að leggja á bakið það sem fékkst. Var þá stundum yfir eina eða fleiri heiðar að fara, en færð oftast ill og veður öll válynd um hávetur. Voru og þess dæmi, að menn yrðu úti með bagga sína á heiðum uppi og bein þeirra fyndust löngu seinna. Fleiri voru þó þeir, er heppnaðist að ná aftur til heimila sinna, en þó oft kaldir og illa/til reika. Slík voru kjör hinna eldri kynslóða, og mundi mörgum hinna yngri manna nú á dögum, er vanizt hafa þægindum og tækni nútímans illa í brún bregða, væru þeir tímar aftur komnir. Sem lítið dæmi hins ofanritaða, er smá- saga> sú, er hér fer á eftir: Veturinn 1899—1900 átti ég heima á Hrísnesi á Barðaströnd hjá foreldrum mín- um, Jóhanni Einarssyni og Guðrúnu Gísla- dóttur. ‘Ég var þá á 16. ári. Faðir minn JÓLAHJAL Framhald af 9. síðu Það er margt, sem gerzt hefir á öllum þessum árum. Hvíhkur urmull af mönnum, sem lifað hata — og dáið. Jafnvel hann sjálfur á víst einhverntíma að deyja. Pabbi og mamma hafa lifað framundir hálfa öld, og afi og amma tuttugu til þrjátíu árum lengur. Fyrir hundrað árum vp,r enginn maður til, sem nú er í sveitinni, í kirkju- garðinum hvíla allir þeir, sem lifað hafa í þúsund ár, og mjöllin breiðir yfir þá sitt mjúka lín hverja jólanótt, því að á jóla- nóttina hugsar maður sér jörðina helzt þakta nýföllnum snjó. En himinninn á að vera heiður, og stjörnurnar eiga að blika á hinni eilífu hvelfingu, sem er svo stór og víð, að lítill drengur vill ekki hugsa um það. Hann vill ‘heldur hugsa um stjörnu- vitringana, sem tindraði yfir heitu landi, þar sem laufin eru græn. EN ÞEGAR ÁRIN FÆRAST YFIR hverf- um við á fiíhd minninganna í draumi eða yöku. Matthías kvað: „Fullvel man ég fimmtíu ára sól, fullvel man ég hálfrar aldar jól, man það fyrst, er sviptur allri sút sat ég barn með rauðan vasaklút.“ Qg enn kvað hann: „Lát mig horfa á litlu kertin þín; ljósin gömþi sé ég þarna mín; ég er ennþá jólaborðin við; ég á enn minn gamla sálarfrið.“ UM VÍÐA VERÖLD þrá menn jólafrið, .frið í sál. frið á jörðu. var hraustménni að burðuní og fannst fátt um þroska okkar sona sinna, og fékk ég ósjaldan að heyra það, að aldrei mundi ég maður verða, og varð það fyrst um sinn ekki til að auka kjark minn og sjálfstraust. Það var komið fram í janúarmánuð, og farið að sneyðast um matvörubirgðir hjá okkur sem fleirum. Var þá afráðið að senda mig til Patreksíjarðar eftir matvöru, kaffi og sykri. Það sem ég átti að sækja, var 8 fjórðunga (40 kg.) þungi, og ætlaðist faðir minn til, að ég bæri það í tveimur ferð- um, 4 fjórðunga í ferð. Lagði ég síðan af stað í þessa fyrri ferð mína. Heiði sú, er ég þurfti yfir að fara, heitir Kleifaheiði, og er hún um 500 metra yfir sjó og liggur vegurinn niður að botni Patreksfjaröar, en síðan er um 14 kílómetra leið út með sjónum út að Patreksfjarðarkaupstað. Færð var vond og- tíðarfar stirt. Hélt ég nú til Patreksfjarðar og gisti þar um nótt- ina. Daginn eftir, þá er ég tók út vöruna, datt mér í hug að reyna að bera hana alla, svo ekki þyrfti ég að fara fleiri /ferðir, en sýndist þó sem óráð mundi vera. Ég réð það þó áf og lagði af stað með bagga minn. Var þá ciegi tekið að halla. Komst ég að Hlaðseyri, sem er rúma 8 kílómetra fyrir innan verzlunarstaðinn, og gisti þar y'- um nóttina. Um morguninn beiddi bóndinn mig að róa með sér inn að Skeri, bæ sem er hinu megin við fjörðinn að vestanverðu, og kvaðst hann í staðinn skyldi lána mér dreng til að bera með mér inn að Ósunpm, sem eru fyrir fjarðarbotninum. Ég gerði svo, og þegar við komum aftur, lánaði hann mér dreng, sem bar með mér inn að Ósum. Skyldum við þar og fór hvor okkar sína leið. Var þá veður tekið að spillast. En er ég hafði gengið um hríð, skall á norðan kafaldsbylur með grimmdarfrosti. Þóttist ég nú illa staddur með átta fjórð- unga bagga í slíku veðri. Hvíldi ég mig nú lítið eitt undir vörðu og hugsaði ráð mitt. Voru nú aðeins tveir kostir fyrir hendi: annar sá að skilja baggann eftir og reyna að bjarga mér til byggða laus og lið- ugur, vitandi það, að lífsbjörg þessi handa heimili okkar yrði ónýt. Þótti mér sú leið ófær og mundi ferð mín þykja hin hæði- legasta, einkum þar sem ég hafði brotið boð föður míns og talið mig meiri mann en ég að líkindum væri. Hinn var sá að halda áfram með bagg^nn og láta skeika að sköpuðu, þótt.útlitið væri allt annað en glæsilegt. Það hafði hent fleiri en mig að verða úti, og væri betra að deyja með sæmd. En hér var lítili tími til umhugs- unar. Ég var orðinn sveittur og sló fljótt að mér. Það undraði mig þó, að ég fann ekk- ert til kulda á þeim vanga er í veðrið sneri. Ég réð nú af að halda áfram. Móðir mín var trúkona, og varð ég þ.ví snemma fyrir þess konar áhrifum. Ég þóttist vita, að guð hefði gert meiri kraftaverk en það, að leiða mig lífs og heilan til byggða, þótt óvænlega áhorfðist. Ég bað hann því með barnslegu hugarfari að gefa mér kjark og þrek. Fannst mér þá, sem ég hresstist á sál og líkama. Ég snaraði nú á mig bagga mínum og lagði á brattann, reiðubúinn að mæta hverju því sem að höndum bæri. En í stað þess að þreytast, eftir því sem leið á ferðina, fannst mér sem mér ykist ás- megin, svo að segja við hvert spor. Loks kom ég á kjölinn, og tók nú að halla und- an fæti, og ferðin að ganga greiðara. Þegar ég kom niður að Haukabergsá, grillti ég í mann, sem kom á móti mér. Var þar karl faðir minn kominn. Hugði hann, að ég hefði gefizt upp á heiðinni, og var lagður af stað mér til bjargar. En er ég sagði honum, að ég væri með alla vöruna og hefði ekki nennt að vera að skipta henni í sundur, hófst heldur en ekki brún á karli, en ekki sagði hann neitt. Síðan snaraði hann bagga mínum á bak sér og við héld- um heimleiðis. Þegar ég kom inn í hlýjuna vaifð þess vart, að annar vangi minn, sá er í veðrið sneri. á leið minni yfir heiðina, var allur kalinn, og var ég viku eöa lengur að ná. mér aftur. Eftir ferð þessa tók kjarkur minn og sjálfstraust mjög að aukast. Vaknaði nú sú von hjá mér, að svo gæti þó farið, að ég ætti eftir að verða maður, maður sem léti sér fátt fyrir brjósti brenna, þegar út í það væri komið. Hvort sú von mín hefir ræzt eða ekki, verða aðrir en ég um að dæma. Halldór Kristjánsson: Lj ó s Þú kemur aleinn eftir dagsins störf, þótt öðrum vœrir með. Þú vildir leysa þyngstu félagsþörf, en þröngsýn heimskan réð. Og því varð ekkert framför fólksins úr. — Þinn ferill hylst í myrkri 'og krapaskúr. Þúykemur aleinn leiðir liðhlaupans, sem laumast skyldum frá. Og ■öeygður vilji bugaðs flóttamanns er öaggi sá, sem þyngir brjóst og beygir herðar þér i blindu myrkri ', er hvergi fram úr sér. Þú kemur aleinn eftir krók og töf og ógerð reikningsskil, og hefir tapað dagsins dýru gjöf ~ í duftsins feigðarhyl. Og myrlírið hyldjúpt þrýstir eínum þér svo þungt að hjartalausu brjósti sér. í mœddu brjósti bœrist lífsins þrá að betur gangi nœst, að vilji mannsins megi sigri ná, og merkið beri hœst. Þín hjartans von, er blaktir beygð og smáð, er bjarmi af jarðlífs okkar dýpstu náð. Og bjartur geisli klýfur sortans kaf og kemur til þín út, i gegnum krapann, gegnum myrkrahaf og gegnum hjartans sút. í brjóst þér leggur birtu, yl og frið með betri von og fegri sjónarmið. Og þetta Ijós, sem sigrar sorians her & sárum þyrnistig, er kœrleiksljós, sem lýsir yfir þér og lifir fyrir þig, að bœta þrek til bóta því, er brást, þann bjarta loga tendrar konuást.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.