Tíminn - 23.12.1944, Blaðsíða 41

Tíminn - 23.12.1944, Blaðsíða 41
T I M I N N 41 Gísli Jóhannsson, skipasmiður, Bíldudal: Ferð yíír heíðí íyrír Íjörutíu árum Um síðastliðin aldamót voru samgöngur fjarða á milli með nokkuð öðrum haétti og meiri örðugleikum bundnar en nú eru þær,. og ekki sízt að vetrarlagi. Kaupstaðaferðir voru þó alltíðir, því að fæstir bændur voru þá svo efnum búnir, að þeir á haustin gætu birgt sig yfir allan veturinn til næsta vors. Varð því þröng í búi hjá mórgum, þá er halla tók vetri. Var þá eigi annars kostur en að leita til næsta kauptúns, annað-s hvortá sjó eða landi, til þess að reyna að ná í einhverja lífsbjörg. Ef um landveg var að ræða, varð að leggja á bakið það sem fékkst. Var þá stundum yfir eina eða x fleiri heiðar að fara, en færð oftast ill og veður öll válynd um hávetur. Voru og þess dæmi, að menn yrðu úti með bagga sína á heiðum uppi og bein þeirra fyndust löngu seinna. Fleiri voru þó þeir, er heppnaðist að ná aftur til heimila sinna, en þó oft kaldir og illa/til reika. Slík voru kjör hinna . eldri kynslóða, og mundi mörgum hinna yngri manna nú á dögum, er.vanizt hafa þægindum og tækni nútímans iTla i brún bregða, væru þeir tímar aftur komnir. Sem lítið dæmi hins ofanritaða, er smá- sagas sú, er hér fer á eftir: Veturinn 1899—1900 átti ég heima á Hrísnesi á Barðaströnd hjá foreldrum niín- um, Jóhanni Einarssyni og Guðrúnu Gísla- r dóttur. Ég var þá á 16. ári. Faðir minn JÓLAHJAL Framhald af 9. síðu Það er margt, sem gerzt riefir á öllum þessum árum. Hvílíkur urmull af mönnum, sem lifað hafa — og dáið. Jafnvel hann' sjálfur á víst einhverntíma að deyja. Pabbi og mamma hafa lifað framundir hálfa öld, og afi og amma tuttugu til þrjátíu árum lengur. Fyrir hundrað árum var enginn maður til, sem nú er 1 sveitinnú í kirkju- garðinum hvíla allir þeir, sem lifað hafa í þúsund ár, og mjöllin breiðir yfir þá sitt mjúka lín hverja jólanótt, því að á jóla- nóttina hugsar maður sér jörðina helzt þakta nýföllnum snjó. En himinninn á að vera heiður, og stjörnurnar eiga að blika á hinni eilífu hvelfingu, sem er svo stór og víð, að lítill' drengur vill ekki hugsa um það. "Hann vill "heldur hugsa um stjörnu- vitringana, sem tindraði yfir heitu landi, þar sem laufin eru græn. EN ÞEGAR ÁRINFÆRAST YFIR hverf- um við á fUhd minninganna í draumi eða yöku. Matthias kvað: „Fullvel man ég fimmtíu ára sól, fullvel man ég hálfrar aldar jól, man það fyrst, er sviptur allri sút sat ég barn með rauðan vasaklút." qg enn kvað hann: „Lát mig horfa á litlu kertin þín; ljósin gömlu sé ég þarna mín; ég er ennþá jólaborðin við; ég á enn minn gamla sálarfrið." UM VÍÐA VERÖLD þrá menn -jólafrið, frið í sál. frið á jörðu. var hraustménni að burðUrrr og fannst fátt um þroska okkar sona sinna, og fékk ég ósjaldan að heyra það, að aldrei mundi ég maður verða, og varð það fyrst um sinn ekki til að auka kjark minn og sjálfstraust. Það var komið fram í janúarmánuð, og farið að sneyðast um matvörubírgðif hjá okkur sem fleirum. Var þá afráðið að senda mig til Patrekðf jarðar eftir matvöru, kaffi og sykri. Það sem ég átti að sækja, var 8 fjórðunga (40 kg.) þungi, og ætlaðist faðir minn til, að ég bæri það i tveimur ferð- um, 4 fjórðunga í ferð. Lagði ég síðan af stað í þessa fyrri ferð mírfa. Heiði sú, er ég þurfti yfir að fara, heitir Kleifaheiði, og er hún um 500 metra yfir sjó og liggur vegurinn niður að botni Patreksfjarðar, en síðan er um 14 kilómetra leið út með sjónum út að Patreksfjarðarkaupstað. Færð var vond og tíðarfar stirt. Hélt ég nú til Patreksfjarðar og gisti þar um nótt- ina. Daginn eftir, þá er ég tók út vöruna, datt mér í hug að reyna að bera hana alla, svo ekki þyrfti ég að fara fleiri/ferðir, en sýndist þó sem óráð mundi vera. Ég réð það þó áf og lagði af stað með bagga minn. Var þá "ðegi tekið að halla. Komst ég að Hlaðseyri, sem er rúma 8 kílómetra fyrir innan verzlunarstaðinn, og gisti þar um nóttina. Um morguninn beiddi bóndinn mig að róa með sér inn að Skeri, bæ sem er hinu m'egin við fjörðinn að vestanverðu, og kvaðst hann í staðinn skyldi lána mér dreng tii að bera með mér inn að Ósunum, sem eru fyrir fjarðarbotninum. Ég gerði svo, og þegar við komum aftur, lánaði hann mér dreng, sem bar með mér inn að Ósum. Skyldum við þar og fór hvor okkar sína leið. Var þá veður tekið að spillast. En er ég hafði gengið um hríð, skall á norðan kafaldsbylur með grimmdarfrosti. Þóttist ég nú illa staddur með átta fjórð- unga bagga í slíku veðri. Hvíldi ég mig nú lítið eitt undir vörðu og hugsaði ráð mitt. Voru nú aðeins tveir kostir fyrir hendi: annar sá að skilja baggann eftir og reyna að bjarga mér.til byggða laus og lið- ugur, vitandi það, að lífsbjörg þessi harida heimili okkar yrði ónýt. Þótti mér sú leið ófær og mundi ferð mín þykja hin hæði- legasta, einkurii þar sem ég háfði brotið boð föður míns og talið mig meiri mann en ég að líkindum væri. Hinn var sá að halda áfram með baggann og láta skeika að sköpuðu, þótt .útlitið væri allt annað en glæsilegt. Það halði hent fleiri en mig að verða úti, og væri betra að deyja með sæmd. En hér var lítili timi til umhugs- unar. Ég var orðinn sveittur og sló fljótt að mér. Það undraði mig þó, að ég fann ekk- ért til kulda á þeim vanga er í veðrið sneri. Ég réð nú af að haldá áfram. Móðir mín var trúkona, og varð ég þ.vi snemma fyrir þess konar áhrifum. Ég þóttist vita, að guð hefði gert meiri kraftaverk en það, að leiða mig lí'fs og heilan til byggða, þótt óvænlega áhorfðist. Ég bað hann því með barnslegu hugarfari að gefa mér kjark og þrek. Fannst mér þá, sem ég hresstist á sál og líkama. Ég snaraði nú á mig bagga mínum og lagði á brattann, reiðubúinn að mæta hverju því sem að höndum bæri. En i stað þess að þreytast, eftir þvi sem leið á ferðina, fannst mér sem mér ykist ás- megin, svo að segja við hvert spor. Loks kom ég á kjölinn, og tók nú að halla und- an fæti, og ferðin að ganga greiðara. Þegar ég kom niður að Haukabergsá, grillti ég í mann, sem kom á móti mér. Var þar karl faðir mirin kominn. Hugði hahn, að ég hefði gefizt upp á heiðinni, og var lagður af stað mér til bjargar. En er ég sagði honum, að ég væri með alla vöruna og. hefði ekki nennt að vera að skipta henni i sundur, hófst heldur en ekki brún á karli, en ekki sagði hann neitt. Síðan snaraði hann bagga mínum á bak sér og við héld- - um heimleiðis. Þegar ég kom inn í hlýjuna vaifð þess vart, að annar vangi minn, sá er í veðrið sneri. á leið minni yfir heiðina, var allur kalinn, og var ég viku eða lengur að ná. mér aftur. Eftir ferð þessa tók kjarkur minn og sjálfstraust mjög að aukast. Vaknaði nú sú yon hjá mér, að svo gæti þó farið, að ég ætti eftir að verða maður, maður sem léti sér fátt fyrir brjósti brenna, þegar út í það væri komið. Hvort sú von mín hefir ræzt eða ekki, verða aðrir en ég um að dæma. *¦ Halldór Kristjánsson: Ljós Þú kemur aleinn eftir dagsins störf, þótt öðrum vœrir með. Þú vildir leysa þyngstu félagsþörf, en þröngsýn heimskan réð. Og því varð'ekkert framför fólksins úr. — Þinn ferill hylst i myrkri x>g krapaskúr. Þúskemur aleinn leiðir liðhlaupans, sem laumast skyldum frá. Og 'beygður vilji bugaðs flóttamanns er baffgi sá, 'sem þyngir brjóstog beygir herðar þér i blindu myrkri,' er hvergi fram úr sér. Þú kemur aleinn eftir krók og töf og ógerð reikningsskil, og hefir tapað dagsins dýru gjöf í duftsins feigðarhyl. Og myrtírið hyldjúpt þrýstir einum þér svo þungt að hjartalausu brjósti sér. é I mœddu brjósti bœrist lífsins þrá að betur gangi nœst, , að vilji mannsins megi sigri ná, og merkið beri hæst. . Þín hjartans von, er blaktir beygð og smáð, er bjarmi af jarðlífs okkar dýpstu náð. Og bjartur geisli klýfur sortans kaf og kemur til þín út, í gegnum krapann, gegnum myrkrahaf og gegnum hjartans sút. í brjóst þér leggur birtu, yl og frið með betri von og fegri sjónarmið. Og þetta Ijós, sem sigrar sortans her & sárum þyrnistig, er kærleiksljós, sem lýsir yfir þér og lifir fyrir þig, að bœta þrek til bóta því, er brást, þann bjarta loga tendrar konuást. .

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.