Morgunblaðið - 27.04.2006, Qupperneq 65

MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 27. APRÍL 2006 65
GÍNEA BISSÁ, nafnið hljómar
framandi í eyrum enda heiti eins
hinna litlu og sárafátæku landa Afr-
íku – þeirra sem komast ekki í frétt-
irnar öðruvísi en sökum hörmunga,
styrjalda og hungursneyða. Þá
sperrum við eyrun og samviskan
nagar um sinn, síðan gerist lítið í
málunum uns næsta blóðbað eða
matvælaskortur hrjáir íbúana að
nýju.
Gínea Bissá er smáríki í Vestur-
Afríku, eitt af fyrrum nýlendum
herraþjóðanna í Evrópu, í þessu til-
felli Portúgala, sem var ekki stætt á
nýlendustefnunni lengur er kom
fram yfir miðja síðustu öld. Ruku
með arðinn til síns heima og skildu
löndin eftir í sárum. Heilbrigðis- og
menntakerfi í molum og víðast hvar
tók við stjórnmálaleg upplausn þar
sem ættarhöfðingjar eða stríðs-
herrar tóku völdin og hörmungar
landanna margfölduðust oftar en
ekki eftir að svokallað „sjálfstæði“,
tók við.
Dúi J. Landmark kvikmynda-
gerðarmaður hefur sent frá sér at-
hyglisverða og fræðandi heimild-
armynd Gínea Bissá – landið sem
gleymdist, og bætir hún bæði úr
grundvallarskorti á almennum upp-
lýsingum um þetta fjarlæga land og
þjóð og enn frekar gefur hún innsýn
í þá ómennsku eymd og ótrúlegu fá-
tækt sem ríkir í landinu.
Kveikjan að Gínea Bissá – landið
sem gleymdist, er styrkur sem
Baugur Group og fleiri íslensk fyr-
irtæki og einstaklingar færðu land-
inu á síðasta ári og UNICEF hefur
verið að nýta til uppbyggingar á
heilbrigðis- og menntakerfinu í
þessu smáríki, sem er röskur þriðj-
ungur af stærð Íslands en íbúarnir
hins vegar um það bil þrefalt fleiri.
Þetta verkefni, sem hófst á síðasta
ári, er það viðamesta sem íslenskir
einkaaðilar hafa tekist á hendur í
þróunarstarfi.
Dúi fer vítt um Gíneu Bissá, talar
við fulltrúa UNICEF um það gagn
sem landið hefur af lífsnauðsyn-
legum styrktaraðilum ríkari þjóða;
lækna og hjúkrunarfólk og almenn-
ing sem einkum er allslausar,
margra barna mæður og feður.
Það kemur í ljós að við eigum fátt
annað skylt með íbúunum en að
vera landfræðilega staðsett á sama
tímabelti; bæði löndin liggja að sjó
og við strendur þeirra eru auðug
fiskimið. Ef horft er fyrst til hafsins,
blasir við að innanlandsútgerð er lít-
il, frumstæð og fátækleg á meðan
Rússar og Japanir fara ránshendi
um landgrunnið.
Innanlands er flest ef ekki allt í
hræðilegum ólestri. Ríkisstjórnin
nýtur engar virðingar, hvorki heima
fyrir og því síður út á við, sem gerir
að verkum að erfitt reynist að fá
styrktaraðila til að bæta hag lands-
manna, koma skikk á ónýtt heil-
brigðiskerfi þar sem 1.000 börn
deyja mánaðarlega úr sjúkdómum,
tala sem auðvelt væri að lækka með
utanaðkomandi hjálp. Þarna vantar
sjúkrahús, lækna, hjúkrunarfólk,
lyf, þ. á m. líður þjóðin fyrir skort á
joði, sem m.a. er valdur að óheyri-
lega háum barna- og mæðradauða
og lágum meðalaldri sem er aðeins
45 ár.
Stjórnsýslan er í svipuðu kalda-
koli. Læsi kvenna er 24%, lands-
manna tíu prósentustigum hærri.
Fátæktin og stjórnleysið gerir að
verkum að mikill skortur er á
grunnskólamenntun, að ekki sé tal-
að um æðri menntun. Fátt bendir til
að hlutirnir lagist á meðan viðvar-
andi, pólitískt ójafnvægi ræður ríkj-
um í landi sem á gjöful fiskimið,
mikla málma og olíu í jörðu. Frjó-
saman jarðveg og fallega þjóð í ógn-
arvanda sem mannúðarsjónarmið
auðugari heimshluta hafa kosið að
gleyma.
Einn dalur á dag
RÚV
SJÓNVARP
Íslensk heimildarmynd eftir Dúa J. Land-
mark. Handrit, kvikmyndataka og klipp-
ing: Dúi J. Landmark. Hljóðupptaka og
önnur kvikmyndataka: Insumba Baitché.
Tónlist: Zé Manel og Super Mama
Djombo. Þulur: Gunnar Ingi Gunn-
steinsson. Sérstakar þakkir: UNICEF,
Geir Gunnlaugsson læknir, Hólmfríður
Anna Baldursdóttir mannfræðingur. Sýn-
ingartími 45 mín. Myndin er studd af
Baugi Group og af UNICEF á Íslandi og
Gíneu Bissá. Landmark kvikmyndagerð
2006. RÚV í apríl. 2006.
Gínea Bissá – landið sem gleymdist
Sæbjörn Valdimarsson
„Dúi fer vítt um Gíneu-Bissá, talar við fulltrúa UNICEF um það gagn sem
landið hefur af lífsnauðsynlegum styrktaraðilum ríkari þjóða.“
BLAÐ verður brotið í sögu kvikmyndasýninga
á Íslandi í kvöld þegar fyrsta stafræna sýning-
arvélin á Íslandi verður tekin í notkun í
Kringlubíói. Það er tölvuteiknimyndin Cars
sem ríður á vaðið, en um er að ræða sérstaka
heimsforsýningu á myndinni sem verður ekki
tekin til almennra sýninga fyrr en í júní. Um
er að ræða mikla byltingu því stafrænar mynd-
ir eru ekki sýndar af filmum heldur af hörðum
diskum, og eru bæði hljóð- og myndgæði mun
betri en áður hefur þekkst í kvikmyndahúsum
hér á landi. Um 60 slíkar sýningarvélar eru nú
í notkun í Bretlandi, og um 300 í Bandaríkj-
unum.
„Þetta eru mikil tímamót, þetta er svipað og
þegar THX-tæknin kom fyrst því þetta er al-
gjör nýjung,“ segir Björn Á. Árnason, fram-
kvæmdastjóri Sambíóanna. „Myndin er alveg
skýr, sama hvort maður er að sýna myndina í
fyrsta skiptið eða í þúsundasta skiptið, hún er
alveg eins. Þetta er eins og að horfa á risastór-
an LCD-skjá.“
Björn segir þessa tækni hafa verið lengi í
þróun. „Þetta hefur tekið um 10 ár í þróun, en
þetta hefur hingað til ekki þótt nógu gott, eða
þótt of dýrt, en nú er þetta loksins komið,“
segir hann.
„Það eru kannski um 80% mynda að koma út
á stafrænu formi núna, en á næsta ári verða
næstum allar á því formi. Þetta er allt komið á
fulla ferð.“ Björn segir að eftir um hálfan mán-
uð verði stafrænar sýningarvélar komnar í alla
sali í Kringlubíói, og svo muni önnur kvik-
myndahús Sam-bíóanna fylgja í kjölfarið.
Hann vonast til þess að kvikmyndin Mission
Impossible 3, sem frumsýnd verður hér á landi
hinn 5. maí, verði sýnd á stafrænu formi strax
frá upphafi í Kringlubíói. Hann segir fyr-
irhugað að fleiri myndir verði sýndar á staf-
rænu formi síðar á þessu ári, til dæmis Pirates
of the Caribbean 2 og Superman Returns.
Mikil öryggisgæsla
Eins og áður segir verður Cars ekki heims-
frumsýnd fyrr en í júní og af þeim sökum verð-
ur mikil öryggisgæsla á forsýningunni í kvöld.
„Við þurftum að suða nokkuð lengi í þeim hjá
Disney til þess að fá þetta í gegn, en fengum
þetta svo með því skilyrði að það verði örygg-
isverðir á svæðinu,“ segir Björn, en sérstakir
öryggisverðir á vegum Disney verða á sýning-
unni og munu leita að hvers konar upp-
tökubúnaði með sérstökum skönnum. Þá er
ekki leyfilegt að hafa farsíma með sér inn í sal-
inn. „Þetta er orðið þannig í dag að það þarf
ekki nema einn maður að ná myndinni og setja
hana á netið til þess að hún sé komin út um all-
an heim,“ segir Björn.
Kvikmyndir | Fyrsta stafræna kvikmyndasýningin hér á landi í kvöld í Kringlubíói
Bylting í
íslenskum
bíóhúsum
Eftir Jóhann Bjarna Kolbeinsson
jbk@mbl.is
Cars er fyrsta kvikmyndin sem sýnd er í stafrænum gæðum í kvikmyndahúsi hér á landi.
SAMBÍÓ ÁLFABAKKA SAMBÍÓ KRINGLUNNI
Með hinum eina sanna
Harrison Ford. Mögnuð
spennumynd frá byrjun til enda.
Ekkert er hættulegra en maður sem er um það bil að missa allt
FAILURE TO LAUNCH kl. 4 - 6 - 8 - 10:10
FAILURE TO LAUNCH VIP kl. 4 - 6 - 8 - 10:10
FIREWALL kl. 5:30 - 8 - 10:30 B.i. 16
V FOR VENDETTA kl. 5:30 - 8 - 10:30 B.i. 16
WOLFCREEK kl. 8 - 10:10
BASIC INSTINCT 2 kl. 8:15 - 10:30 B.i. 16
EIGHT BELOW kl. 3:45 - 6
LASSIE kl. 6
BAMBI 2 M/- Ísl tal. kl. 4
FAILURE TO LAUNCH kl. 6 - 8:30 - 10:30
FIREWALL kl. 8:30 - 10:30 B.i. 16 ára
EIGHT BELOW kl. 6
Ekki missa af frumlegustu gamanmynd ársins.
Sumum karlmönnum þarf að ýta út úr hreiðrinu