Náttúrufræðingurinn - 1964, Blaðsíða 43

NÁTTÚRU FRÆÐINGURINN
137
Fjörumór í Stokksnesi (10)
6510 ± 100 ár (U 2)
Jón Jónsson jarðfræðingur tók sýnishorn úr 3 m þykku mólagi
á sjávarströndu í Stokksnesi í Hornafirði. Yfirborð sýnishornsins
var 210 c:m í jöðru niðri og 200 cm undir haffleti um flóð, en
neðraborðið 15 cm dýpra. Fast ofan við þann hluta jarðvegssniðsins,
sem sýnishornið var tekið úr, eru miklar leifar af birki í mónum.
Sýnishornið var aldursgreint af dr. Ingrid Olsson í Eðlisfræðistofn-
un Háskólans í Uppsölum. Niðurstaðan sýnir, að lyrir h. u. b.
6500 árum lá sjávarborð a. m. k. 2 m lægra en nú að rniða við land
í Hornafirði (Jón Jónsson 1957).
Mór undir Skeiðarárjökli (11)
4970 ± 100 ár (U 77)
A Skeiðarársandi hafa menn alloft fundið hnausa af mókenndum
jarðvegi frarn komna undan Skeiðarárjökli. Þeir sýna, að jökullinn
er að skafa burt leifarnar af fornri mómýri einhvers staðar í bæli
sínu. Sumarið 1951 rannsakaði Jón Jónsson móhnaus einn, um
1 m3 að rúmmáli, sem hann fann 1 farvegi eftir Skeiðarárhlaupið
1948 um 500 m framan við jökulröndina. Sýnishorn af mónum
var aldursákvarðað af Ingrid Olsson í Uppsölum (Jón Jcinsson 1960).
Yiðarleifar í jarðvegi á Landbrotshrauni (12)
1710 ± 120 ár og
1910 ± 120 ár (U 3)
Hjá Ytra-Dalbæ í Landbroti er jarðvegur yfir Landbrotshraun-
inu með þykkasta móti, og hefur Jón Jónsson athugað snið af
honum í bakka vatnsrásar, sem hefur grafizt niður á hraun. í
neðanverðum bakkanum fann hann miklar gróðurleifar, „lurka-
lag“, og var þó um 50—80 crn þykkt moldarlag þar undir ofan á
hrauninu. Jón fékk sýnishorn af lurkalaginu aldursákvarðað af dr.
Ingrid Olsson 1 Uppsölum árið 1957. Tvær ákvarðanir voru gerðar,
og ber sæmilega saman, þar sem meðaltalið, 1810 ár, liggur innan
skekkjutakmarka beggja. Þessi aldursgreining leiðir í ljós, að Land-
brotshraunið er miklu eldra en fróðir menn höfðu áður getið sér
til. Þorvaldur Thoroddsen taldi líklegt, að það hefði runnið skömmu