Náttúrufræðingurinn - 1964, Blaðsíða 64

158
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN
á gróðurhúsablómum. Lyngkögurvængjur eru aðeins um 1 milli-
metri á lengd og lifa alla ævi á lyngblómunum. Sérhvert kvendýr
verpir 4 eggjum við grunn krónublaðanna og klekjast lirfurnar
næsta vor í hálfvisnu blóminu, púpa sig um haustið, en á öðru
sumri fljúga dýrin milii blóma, bera með sér frjóduft og ná sér
í maka. Djúpt í blómum beitilyngsins eru smáklefar og mjó göng.
Þar búa kögurvængjurnar eins og í góðu húsi, varðar fyrir vindi
og regni — og hafa nóg hunang að eta. Eru dýrin stundum öll
ötuð út í hunangi og frjódufti. Þau launa mat og húsaskjól með
því að bera frjóduft milli blómanna og aðstoða þannig við æxl-
unina.
Beitilyngið er að sá sér langt fram á vetur. Bikarblöðin leggjast
saman og mynda umslag eða hylki um lræin. Rifa er á hylkinu
og út um hana smádreifast fræin, þegar vindurinn hristir lyngið.
Vel er fyrir öllu séð.
Beitilyngið þykir gott til fjárbeitar eins og nafnið bendir til.
Það bítst nokkuð vor og sumar, einkum efstu, fíngerðu greinarnar
og sumar kindur eru sólgnar í sjálf blómin. En aðallega er það þó
gott til vetrarbeitar.
Erlendis verður lyngið stærra og grófgerðara en hér. Var það
stundum brennt, svo að fíngerðara ungt lyng gæti vaxið upp í
staðinn, t. d. á Jótlandsheiðum. Þar hefur beitilyng verið notað
til fóðurs og beitar frá ómunatíð. Kýr þóttu mjólka betur af því
en hálmi. f Noregi hafa verið gerðar tilraunir með beitilyng sem
liestafóður riddaraliðs. í Þýzkalandi hefur beitilyngsmjöl verið
gefið svínum, hestum og nautgripum, ásamt rófum og kartöflum.
— Hinar víðáttumiklu lyngheiðar á Jótlandi, N.-Þýzkalandi og
víðar voru árangur rányrkju. Skóglendi voru eydd, en beitilyng
breiddist þá óðum út í staðinn. Með tímanum myndaðist sérstakt
jarðvegslag, „lyngskjöldur", og verður landið mjög ófrjótt. Nú er
búið að rækta mestan hluta lieiðaflæmanna og breyta í akra og
barrskógalönd. Er jafnvel farið að friða smá lyngbletti, svo menn
geti séð, hvernig landið leit út, þegar skógar voru eyddir og ofbeit
spillti landinu.
Beitilyng hefur „margar náttúrur". Það þótti blóðstillandi, og
var sagt, að særð bjarndýr veltu sér í beitilyngi. Blómgað beitilyng
þykir og hafa sefandi, svæfandi áhrif, sbr. máltækið „Blíður er
svefn í beitilyngmó". Ingólfur Davíðsson.