Náttúrufræðingurinn - 1964, Qupperneq 61

NÁTTÚRUFRÆÐI NGU RINN
155
ins á breytingar, sem eru einfaldari og auðgerðari. Við vitum til
dærnis, að það var úrval, sem breytti alidýrunum og hinurn ræktuðu
jurtum og jók fjölbreytni þein-a að miklum mun seinustu 10.000
árin. Með kynbótum, sem gerðar eru á grundvelli erlðafræðinnar,
velja menn úr ákveðna eiginleika, sameina þá með víxlfrjóvg-
unum, og velja svo úr ákveðnar samstæður eftir ákveðnum reglum.
Rannsóknir óskyldar erfðafræði hafa nýlega leitt í ljós úrvals-
rás, sem áður hafði verið lítill gaumur gefinn. Þegar menn fundu
upp lyf gegn vissum sjúkdómum, sem áður voru ólæknandi, og
efni, sem gátu eytt vissum skordýrum fljótt og vel, konr brátt í
ljós, að sumar bakteríur og flugur gátu tnyndað mótstöðuafl gegn
þeim ótrúlega fljótt. Sumar flugur gátu til dæmis fyllilega þolað að
velta sér úr DDT aðeins tveimur árum eftir að ættingjar þeirra
höfðu ekki getað þolað örlítinn skammt af eitrinu. Vísindin telja
ástæðuna fyrir þessu vera svokallaða foraðlögun. Með öðrurn orð-
um, þau kon, sem valda mótstöðuafli þessara skordýra, hafa orðið
til við brigðir löngu áður en skordýraeitrið gat farið að velja úr
stofninum. Þessi eiginleiki hefur eflaust verið með afbrigðum
sjaldgæfur og algerlega þýðingarlaus fyrir flugurnar, meðan eng-
in voru eiturefnin, en jafnskjótt og farið var að nota DDT, jókst
fjöldi þeirra flugna, sem höfðu foraðlagað sig að einmitt svona
eitrunum, ótrúlega fljótt, svo að lyrr en varði voru varla nokkrar
aðrar flugur eftir. Við gerum nú ráð fyrir, að slík foraðlögun á
brigðum, sem venjulegt úrval nær ekki til, sé algeng hjá jurtum
og dýrum og geri þeim kleift að aðlaga.sig fljótt að nýjum aðstæð-
um, ef snöggar breytingar skyklu verða á umhverfinu. En ef engar
slíkar foraðlagaðar brigðir eru fyrir hendi, þegar byltingar gjör-
l^reyta öllum aðstæðum, er hin venjulega þróun of hæg til að gera
dýrinu eða jurtinni mögulegt að aðlaga sig nógu hratt, svo að
tegundin hlýtur að deyja út. Það var sennilega þetta, sem olli því,
að risaeðlurnar hurfu af jörðinni, og fyrr eða síðar verður hið sama
öllum tegundum jurta og dýra að aldurtila.
Það voru þeir Darwin og Wallace, sem fyrst beindu athygli vís-
indanna að úrvali náttúrunnar og áhrifum þess á þróun tegund-
anna. Þeir bentu á þá staðreynd, að l'lest dýr og jurtir geta af sér
mun fleiri afkvæmi en hollt er fyrir tegundina eða mögulegt er
að finna mat fyrir. Af þeim aragrúa afkvæma, sem sumar lífverur