Fálkinn - 16.01.1963, Page 28

Líiið cr lunga
Framhald af bls. 13.
málið fast og dæmdi Oddur lögmaður
Gottskálksson í málinu og féll dómur
hans Páli í vil. Var nú málinu þokað
áleiðis, en ekki til fulls, því að Páll varð
að leggja málið undir konung og fá
staðfestu hans.
Samsumars sigldi Páll til Kaup-
mannahafnar til að leggja málið fyrir
konung. Sótti hann málið fast eins og
áður. Sú er sögn, að þegar hann krypi
konungi hafi hann aðeins kropið á ann-
að kné og mælt: „Ég lýt hátigninni, en
stend á réttlætinu.“ Djarflega er þetta
mælt, og lýsir Páli vel, hinni stórbrotnu
skapgerð hans og einurð.
Páll afflutti mjög andstæðinga sína
í konungsgarði, en sérstaklega Martein
biskup, Daða í Snóksdal og Pétur Ein-
arsson. Var það í fyrsta sinn, að nokk-
ur íslenzkur maður gerðist svo djarfur
að gagnrýna gjörðir þeirra í eyru valds-
manna í Danmörku. Sumt af því, sem
Páll taldi þeim til vansa reyndist rétt
síðar,, og brann þeim mjög á baki máls-
meðferð hans í Staðarhólsmáli. Þannig
gat Páll komið fram tvíþættri hefnd
á andstæðingum sínum og höfuðóvinum
ástmeyjar sinnar, og varð honum á-
byggilega mikil svölun af, og vissi ör-
ugg laun, þegar hann leitaði meyjar-
málanna, þegar hann kæmi aftur heim
í Eyjafjörð.
Árið 1554 fékk Páll með konungsbréfi
eignarhald á Staðarhóli og jafnframt
veitingu fyrir Þingeyjarsýslu. En
ekki var Staðarhóllinn laus að heldur,
Daði í Snóksdal hélt honum enn þá
um nokkur ár fyrir Páli og urðu enn
þrætur og rekistefnur út af honum.
Páll galt Steinunni systur sinni vel fyrir
jörðina og kom í alla staði vel fram
við hana.
4.
Eftir að Páll kom heim úr sigling-
unni, fór hann að leita eftir að fá Helgu
Aradóttur. Hann sneri sér til föðursyst-
kina hennar og fékk Þórunni á Grund
og síra Sigurð Jónsson á Grenjaðar-
stöðum í lið með sér. En ekki dugði að
heldur. Giftingarmaður Helgu Aradótt-
ur, var Þorleifur Grímsson á Möðru-
völlum, móðurfaðir hennar. Hann synj-
aði Páli meyjarinnar, þrátt fyrir það,
að Helga Aradóttir væri fús ráðsins.
Sennilegt er, að hér hafi komið til mis-
klíð milli Þorleifs og föður Páls, líklega
út af erfðamálum. Jón á Svalbarði var
kvæntur öðru sinni Guðnýju, systur
Þorleifs. Þrátt fyrir það, að Páll fengi
til liðs við sig Jón föður sinn, Helgu
Sigurðardóttur, ekkju Jóns Arasonar
biskups og Þórunni á Grund og síra
Sigurð á Grenjaðarstöðum, var Þorleif-
ur gamli á Möðruvöllum óbifanlegur
um synjun ráðsins. Gekk svo fram um
hríð.
En Páll gafst ekki upp. Hann vissi
hug Helgu Aradóttur og að hann yrði
að sækja meyjarmálin fast og af kappi.
Hann var búinn að vinna til fylgis við
sig frændur Helgu og með tilstyrk þeirra
lagði hann málið í dóm. Dómur var
kveðinn upp í þessu óvenjulega kvon-
armáli í héraði árið 1556 og þar dæmt,
að þau síra Sigurður á Grenjaðarstöð-
um og Þórunn á Grund, væru skyld
að leita þessa máls við Þorleif Gríms-
son á Möðruvöllum, að vilja Helgu. En
skyldi hann enn standa á móti gifting-
unni, mætti Þóunn með beztu manna
ráði gifta Helgu. Enn stóð málið í
stappi um hríð, því að Þorleifur gamli
á Möðruvöllum, var ekki fús að láta
undan að heldur. En þar kom að lokum
að hann gaf samþykki sitt. 13. janúar
árið 1558 var gerður kaupmáli Helgu
og Páls á Grund. En ekki fékkst Þorleif-
ur til að vera viðstaddur, og sendi eng-
an í sinn stað. Sigurður prestur á Grenj-
aðarstöðum, föðurbróðir Helgu, varð
því að taka að sér að vera giftingar-
maður hennar.
Brúðkaup Helgu og Páls hefur verið
rausnarmikið og fögur veizla haldin,
því að nægur auður var í garði. Höfðu
þau að lokum náð langþráðu takmarki
og urðu ástir þeirra og ástafar með
miklum óhemjuskap í fyrstu svo ó-
venjulegt þótti. Kunnu þau sér lítt hóf
í þeim sökum eins og svo mörgum áður
og síðar. Mælt er, að þau hafi ekki risið
úr rekkju fyrstu sex vikurnar eftir
brúðkaupsnóttina.
Næsta vor reistu þau bú að Eyrar-
landi í Eyjafirði en fluttu svo að Einars-
stöðum í Reykjadal, eignarjörð Helgu.
í fyrstu var allt áferðarlítið um sam-
farir þeirra, enda hafa þau verið mjög
hrifin hvort af öðru, þegar þau gengu
í hjónaband. En brátt kom þar, að ástar-
glóðin fölnaði og úfar fóru að rísa með
þeim. Bæði voru með afbrigðum stór-
lynd og stórgeðja, Páll stórorður og
hispurslaus, en Helga drambsöm og
duttlungafull. Uppeldisáhrifin frá Grund
sög^u fljótt til sín og lýstu sér í hroka,
sjálfræði og ráðríki. Mælt er að eitt sinn
eftir orðasennu milli þeirra, hafi Páll
brugðið henni um miður virðulegt orð-
færi og ort til hennar:
Lítið er lunga
í lóuþræls unga,
þó er mun minna
mannvitið kvinna.
(Heim.: Sýslumannaævir, Menn og
menntir, ísl. fornbr.s. Alþingisbækur
íslands, ísl. æviskrár, Om digtningen
pá Island, Safn til sögu íslands, ýms
skjöl í Landsbóka- og Þjóðskjalasafni
o. fl.).
Kamt unga íólkiA
Framhald af bls. 11.
— Ég er í iðnnámi.
— Og áhugamálin?
— íþróttir og spil.
— Hvaða spil?
— Bridge. Þeir kenndu mér það í
vinnunni og við spilum það stundum
í kaffitímanum, þegar hann fer ekki í
umræður um trúmál.
— í hvaða íþróttum ertu?
— Ég hef verið í frjálsum íþróttum,
svona aðallega til að leika mér, en ekki
keppa. Ertu frá einhverju blaði?
— Já.
— Heldurðu að þú komir því ekki
á framfæri hvort ekki væri heppilegt
að stofna klúbb í sambandi við þetta
hús.
— En ef það yrði stofnaður klúbb-
ur, yrði þá ekki klíkuskapur?
— Það getur verið, en það er kannski
hægt að komast fyrir það.
Klukkan á eftir nokkrar mínútur í
tvö, og þær mínútur notum við til að
spyrja menn um áhugamálin. Af um
tíu strákum eru íþróttir aðaláhugamál-
ið hjá sjö, frímerki hjá einum, flug hjá
einum og tónlist hjá einum. Það lítur
því úr fyrir að þessi staður sé vel sóttur
af verðandi íþróttastjörnum. Af fimm
stúlkum, isem við spurðum, höfðu tvær
áhuga á íþróttum, ein leiklist, ein bók-
menntum, og sú fimmta sagðist hafa
hug á að verða góð húsmóðir.
Þegar hljómsveitin er hætt að leika,
spyrjum við Svavar Gests hvernig hann
kunni við að leika þarna.
— Ég kann því vel, segir hann. —
Þetta er ungt fólk, sem kemur hér til
að skemmta sér og ég held að því tak-
ist það. Að minnsta kosti hefur mér
virzt það. Það getur stundum verið daga-
munur á aðsókninni.
Við leggjum nokkrar spurningar fyrir
umsjónarmanninn með keiluspilinu,
— Er þetta vinsælt?
— Já, það er vinsælt. Að vísu er
þetta spil frekar lítið þekkt hér, að
minnsta kosti ekki eins og í Banda-
ríkjunum, þar sem segja má að öll fjöl-
skyldan spili það.
CLOROX
Fjólubláa blævatnið „CLOROX“ inniheldur ekk-
ert klórkalk né önnur brenniefni og fer því vel
með þvottmn. „CLOROX“ er einnig óviSjafnan-
legt viS bremgermngar og til sótthreinsunar.
Efnagerð Austurlands h.f.
28 fálkinn