Veðrið - 01.04.1963, Blaðsíða 31

Veðrið - 01.04.1963, Blaðsíða 31
Rauða tunglið vottar vind, vætan bleiku hlýðir, skíni ný mcð skærri mynd skírviðri það þýðir. En áður en ég held áfram að tala um statistisku veðurspárnar ætla cg að íara nokkrum orðum um, hvað liggur til grundvallar venjulegum veðurspám. Á vissum tímum, oft á þriggja til sex tíma fresti, eru gerðar hundruð veður- athugana um allan heim. Þessar athuganir eiga að gefa sem beztar upplýsingar um hreyfingar loftsins, þrýsting þess, hita og raka, allt frá yfirborði jarðar og eins hátt og athugunartækni leyfir á hverjum tíma. Þegar þessi vitneskja er fengin, eru ýmis lögmál aflfræði og hitafræði notuð til að reikna út eða meta veðurskilyrði nokkur dægur fram í tímann. Fljótt á litið virðist þessi aðferð ágæt, og hún cr það líka, cn samt er takmörkum bundið, hve nákvæmlega er hægt að segja fyrir um veðrið með hjálp hennar. Ástæðurnar eru ýmsar, og er þar fyrst að geta, að veðurathuganir verða líklega seint nógu margar til að hægt sé að víta nákvæmlega, hvaða veðurskilyrðí á að Ieggja til grundvallar útreikn- ingunum. Önnur ástæða er sú, að ef nota á eðlisfræðilögmál þau til hlítar, er að framan var getið, leiða þau til svo flókinna stærðfræðilíkinga, að þær verða ómeðfærilegar, jafnvel rafeindareiknivélum nútímans. Það verður því að gera þær einfaldari, til að hægt sé að nota þær, en um leið verða þær ónákvæmari. Síðast en ekki sízt verður að geta þcss, að ýmis atriði varðandi notkun fyrr- nefndra eðlisfræðilögmála eru ekki nægilega vel þckkt, eða lítt könnuð. Allt þetta leiðir til ónákvæmni í veðurhorfunum. En þá má spyrja, hvort nauðsynlegt sé að Icysa allar þessar flóknu líkingar og þekkja öll náttúrulögmál út í æsar. Daglega leysir náttúran sjálf þær líkingar, er hún setur fram í margs konar veðurskilyrðum, og lausnirnar getum við athugað, þær eru veðrið, sem á eftir fer. Nákvæmlcga sama dæmi kemur reyndar ekki fyrir nema einu sinni, en sé eitt dæmið mjög líkt öðru, má búast við, að lausnirnar verði líka svipaðar. Ef fyrir hendi eru gamlar veðurathuganir, helzt í þúsundatali, ætti að vera unnt að fá reglur fyrir, að vissum veðurskilyrðum fylgi önnur ákveðin nokkrum tíma seinna. Með öðrum orðum, gert er ráð fyrir að notfæra sér reynshi liðins tíma A mjög kerfisbundinn hátt. Ég mun nú reyna að lýsa í stuttu máli, hvernig störfum er hagað, þegar statistisk veðurspá er gerð. Hver spá er gerð um aðeins eitt atriði, til dæmis skyggni á ákveðnum flugvelli klukkan níu að kvöldi. Atriði þetta er nefnt prediktand, kalla mætti það veðurþátt á íslenzku. Síðan eru valin nokkur önnur veðuratriði (venjulega eitt til sex), er ætla má, að hafi nokkur áhrif á veður- þáttinn. Þessi síðarnefndu atriði eru nefnd prediktorar, við getum nefnt þau spástuðla.1) Sé veðurþátturinn sá, er nefndur var hér að ofan, geta spástuðlarnir 1) Orðin veðurþáttur og spástuðull eru notuð hér samkvæmt tillögu Borgþórs H. Jónssonar. Mér hafa dottið í liug orðin vcrðandi og valdandi um þessi atriði, cn ég er ckki ánægður með þau. Hið síðara gcfur til kynna nánara orsakasamband cn rétt cr, cn hið fyrra bcndir til, að spáin sé alltaf rétt, — en á því eru að sjálfsögðu hciðarlegar undantckningar! VEÐRIÐ — 29

x

Veðrið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Veðrið
https://timarit.is/publication/369

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.