Vikan - 16.09.1982, Blaðsíða 41

zapatistar þrömmuöu inn 1
Mexíkóborg annaðist móðir Fridu
hina særðu en Frida og systir
hennar sungu byltingarsöngva.
Frida lét sig hag fátækrar alþýð-
unnar í Mexíkó miklu varða. Á
skólaárum sínum var hún mjög
vinstrisinnuö og kölluð Rauða-
Frida. Hún klæddi sig í karl-
mannsföt að hætti kvenréttinda-
kvenna Parísarborgar, var með
harðan hatt, hálsbindi og í víðum
hvítum síðbuxum. Aö sögn Banda-
ríkjamannsins Bretram Wolfe
(sem seinna ritaði ævisögu eigin-
manns hennar) haföi hún þann
mesta blótsyrðaforða sem hann
hafði nokkru sinni heyrt hjá konu.
Hugsanagangur og framkoma
Fridu og félaga hennar minnti um
margt á stúdentauppreisnirnar í
Evrópu og Bandaríkjunum um og
eftir 1968. Þau skipulögðu setu-
verkföll og hvers kyns uppákomur
í mótmælaskyni við ríkjandi
ástand í skólanum og þjóðfélag-
inu.
Þegar Frida Kahlo var 18 ára
lenti hún í umferöarslysi, hrygg-
brotnaöi og skaddaöist mikið inn-
vortis. Alla ævi þjáðist hún af
eftirköstum slyssins. Líf hennar
var Ödysseifsferð milli sjúkra-
húsa í Mexíkó og Bandaríkjunum.
Þrátt fyrir líðan sína bar hún sig
vel. „Ég er ekki dauð,” sagði hún,
„ég hef fundið tilgang í lífinu:
málaralistina.”
Fyrsta vinnustofa Fridu Kahlo
var sjúkrarúm með spegli fyrir of-
an og himni. Hún málaði myndir
af kvalafullu andliti sínu og ævi-
langt varö sjúkleikinn henni að
myndefni. Sagt er að hún hafi mál-
að eins og aðrir skrifa dagbók.
Málverk hennar nærðust á
þjáningum hennar og tjáðu þær.
Þrisvar sinnum missti hún fóstur
og í myndum hennar koma oft fyr-
ir fóstur, hjólastólar, sjúkrarúm,
brotin hryggjarsúla, sár, blóð, ör
og kvöl. Gifsbeltið sem hún varð
jafnan að vera í málaði hún fagur-
lega og efnið í fötunum sem hún
klæddist var skreytt myndum af
skuröum, örum og þvílíku.
Eiginmaöur Fridu Kahlo var
mikilsvirtur listmálari, Diego
Rivera. Sagt er aö þaö hafi verið
ást við fyrstu sýn. Þau voru ólík
hjón og kunnugir segja að sam-
band þeirra hafi verið líkast sam-
bandi náinna feögina. Hann var
risavaxinn, 1,90 m á hæö og vó yfir
þrjú hundruð pund og var helm-
ingi eldri en hún þegar þau giftu
sig, 1929, í listamannahverfinu í
Mexíkóborg. Frida bar óumræði-
lega mikiö traust til manns síns og
leit á hann sem stoð sína og styttu
í bókstaflegri merkingu. „Þegar
þú fannst mig var ég sködduð, en
þú hefur læknað mig.” Hún kallaði
mann sinn „Froskafésið” og hann
hana „fagra barnið sitt”. Þó
málaöi Frida stundum sjálfa sig
sem móður og Diego sem barn
sitt.
Hjónaband þeirra var þó ekki
mjög farsælt. Diego Rivera var
mikill kvennamaöur og átti marg-
ar ástkonur. Fridu sárnaöi oft við
hann vegna þessa. Síöar urðu
Frida og tvær ástkonur Diego
góðar vinkonur. Þær ræddu oft um
manninn sem þær elskuöu allar og
kölluðu hann stórt barn.
Frida og Diego slitu samvistum
1938, eftir 9 ára hjónaband. Frida
málaöi mynd af sjálfri sér stutt-
klipptri. Tilefni myndarinnar er
þegar hún kom að manni sínum
meö annarri konu. „Þá langaði
mig að klippa af mér háriö,” segir
hún. Á myndina skrifaöi hún texta
viö þekktan slagara: „Þegar ég
elskaði þig var það vegna fallega
hársins þíns. Nú, þegar þaö er orð-
ið stutt, elska ég þig ekki lengur.”
En tveimur árum eftir skilnaðinn
giftu þau sig aftur.
Frida þráði mjög að eignast
barn en eins og áður er sagt missti
hún þrisvar sinnum fóstur og varð
ekki að ósk sinni.
Hún bjó lengstum í Coyacán í
Mexíkóborg og vann þar. Hús
hennar var prýtt hinum sérkenni-
legustu listaverkum eftir hana
sjálfa, mann hennar og aðra.
F rida Kahlo var kennari við lista-
skólann La Esmeralda. Kennslan
fór fram á heimili hennar,
nemendurnir kölluðu sig Los
Fridos og kennslan var ákaflega
frjálsleg. Los Fridos máluðu þaö
sem þá langaði til en lærimeistar-
inn í hjólastólnum var þeim innan
handar.
F ridu Kahlo dreymdi um að ná til
alþýðunnar með verkum sínum og
stillti þeim oft upp á almannafæri
og þar sem verkamenn áttu leið
um.
Frida Kahlo hugsaði oft um
sjálfsmorð, einkum síðustu ár ævi
sinnar. Þjáningar og þreyta vegna
stöðugra læknisaðgerða voru aö
yfirbuga hana. Annar fóturinn var
tekinn af henni 1953 og eftir það
var hún ákaflega þunglynd. Hún
lést 1954, þá 47 ára gömul og einn
frægasti listmálari þjóðar sinnar.
Viö útförina sveipaði eiginmaður
hennar kistu hennar rauðum fána
með hamri og sigð og sunginn var
alþjóðasöngur verkalýðsins,
internasjónallinn.
Frida var mikils metin meðal
annarra listamanna og listunn-
enda. Franski listamaðurinn
Marcel Duchamp sýndi lista-
verkasafnaranum Peggy Guggen-
heim myndir hennar í París.
Pablo Picasso sagði að enginn
gæti málaö jafngóð portrett og
Frida Kahlo og súrrealistinn
André Breton fór miklum viður-
kenningarorðum um hana. Þó féll
hún í gleymsku um skeið.

37. tbl. Vikan 41